ścieżka do tekstu:

Puruszartha

  • czwartek, 25 września 2008
Aby uporządkować pojęcia i popularyzować wiedzę na temat jogi, co tydzień zamieszczamy hasło z zakresu filozofii i praktyki jogi. Dziś: PURUSZARTHA

 
PURUSZARTHA („cel człowieka") — zbiór podstawowych wartości, których istotą jest zachowanie harmonijnych relacji zachodzących pomiędzy człowiekiem a światem. Wartości te pojmowane są jako cel życia godziwego, a zarazem jako norma, której przestrzeganie gwarantuje właściwą ich realizację.
Tradycja indyjska wymienia 4 puruszartha:
Dharma – cnota, sprawiedliwość
Artha – materialny dobrobyt
Kama – materialna wygoda, emocjonalna stabilność, intelektualna radość
Moksza – wyzwolenie.
Dharma jako norma reguluje wszelką aktywność rytualną, pozwalając tym samym na urzeczywistnienie wartości, czyli zachowania harmonii jednostkowego postępowania z porządkiem wszechświata.
Artha jako norma porządkuje wszelką aktywność, zmierzającą do uzyskania szeroko pojętego dobrobytu.
Kama jako norma reguluje ludzkie dążenie do spełnienia pragnień, a zwłaszcza do harmonijnego współistnienia mężczyzny i kobiety — do realizacji przyjemności zmysłowej.
Moksza stanowi normę, regulującą wszelką aktywność, wiodącą do świadomościowego wyjścia poza postrzegalny świat i realizacji ostatecznej wartości — wyzwolenia.
Artha i kama stanowią wartości i normy autonomiczne, choć w sytuacji konfliktu winny być one podporządkowane dharmie. Moksza jako norma zawiera trzy pozostałe normy, których rzetelne przestrzeganie wiedzie ku wyzwoleniu.

Dharma opisywana jest w strofach i traktatach o dharmie (dharma-sutrach ), z których najsłynniejszym jest „Traktat o Zacności" (Manusmryti lub Manawadharmaśastra).
Analizą arthy zajmuje się „Traktat o Dobrobycie" (Arthaśastra) Kautilji (III lub IV po Chrystusie.); Kamie poświęcony jest „Traktat o Miłowaniu" (Kamasutra) Watsjajany Mallanagi (IV lub V po Chrystusie).

Bibliografia
Praca zbiorowa: Mały słownik klasycznej myśli indyjskiej. Semper, Warszawa, 1992
Georg Feuerstein Joga Encyklopedia, Brama –Książnica włóczęgów i uczonych, Poznań 2004
Georg Feuerstein Na początku była liczba Limbus, Bydgoszcz 1995
Wikipedia - portal internetowy
 
Opublikuj na:

data wydruku: sobota, 31 października 2020 roku 21:12:14
adres dokumentu: http://www.joga-joga.pl//index.php?LANG=pl&page_ID=120&art_ID=526