Bez regeneracji nie osiągniemy równowagi. Co robi z nami stres?
Dołącz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Bez regeneracji nie osiągniemy równowagi. Co robi z nami stres?

  • wtorek, 6 sierpnia 2019
  • autor: Beata Zatońska
Joga w przeciwieństwie do np. treningu siłowego, aktywizuje przywspółczulną część układu nerwowego odpowiedzialną za rozluźnienie. Wspiera więc w balansowaniu układu nerwowego i jest korzystna dla osób zdrowych, a w wielu przypadkach również dla osób chorych – tłumaczy psycholog zdrowia Mateusz Banaszkiewicz z Uniwersytetu SWPS.  
Stres gra teraz rolę złego wilka, wszyscy nim straszą. Rzeczywiście jest tak niebezpieczny?
 To zależy. Zwykle kiedy słyszymy o negatywnych konsekwencjach stresu tak na prawdę chodzi o dystres (negatywnie postrzegany stres), czyli stan, w którym relacja pomiędzy osobą a środowiskiem jest postrzegana nie tylko jako zagrażająca dobrostanowi, ale również jako potencjalnie prowadząca do krzywdy lub straty. Na szczęście nie każdy rodzaj stresu, który przeżywamy w życiu, to dystres.
 Dlaczego dopada nas stres? Czy ma też swoje dobre strony?
 Zwykle doświadczamy stresu, gdy coś, na czym nam zależy, jest zagrożone. Może to być nasze poczucie bezpieczeństwa, godności czy samoocena. Często nie zdajemy sobie sprawy, że stres jest wynikiem tego, że coś zagraża ważnym dla nas wartościom. Ten często trudny w doświadczaniu psychicznym i fizycznym stan występuje po to, aby pomóc nam skierować uwagę na to, co ważne i byśmy zaczęli działać.
 
Medytacja sprzyja zdrowemu przeżywaniu stresu (fot. Simon Migaj/Unsplash)
 
 Jak stres na nas działa? Mobilizuje, czy każe się wycofać?
Dystres, o którym wspomniałem wcześniej, wyzwala tzw. „reakcję walki albo ucieczki”. Ta z kolei sprzyja motywacji nastawionej na unikanie. Przykładowo, jeśli czeka nas trudna rozmowa i reagujemy reakcją walki albo ucieczki, będziemy odczuwali silną potrzebę wycofania się z sytuacji lub odroczenia jej w czasie. Gdy do niej dojdzie, możemy mieć trudność w skutecznym radzeniu sobie z nią. Częściowo wynika to z działania takich hormonów jak kortyzol i adrenalina. Na szczęście potrafimy również przeżywać stres w inny sposób. Gdy odpowiadamy tzw. „reakcją wyzwania”, mamy większą szansę doświadczać motywacji nastawionej na dążenie. Wtedy stres sprawia, że angażujemy się w sytuacje i próbujemy ją rozwiązać. Możemy również wykorzystać ją jako okazję, by nauczyć się czegoś nowego. Jeśli doświadczamy tzw. „reakcji wspierania i zaprzyjaźniania”, w której ważną rolę odgrywa oksytocyna, wtedy zmniejsza się poziom strachu i mamy skłonność do podejmowania ryzyka nastawionego na wsparcie innych. W skrócie stres sprawia wtedy, że chcemy pomagać innym lub sami chcemy uzyskać wsparcie i na przykład przytulić się do kogoś bliskiego lub komuś „wygadać”.
 Jaką cenę płacimy za długotrwały stres? Jakie są somatyczne efekty działania stresu? Co się dzieje z naszym ciałem?
 Gdy (dy)stres jest krótkotrwały, do krwiobiegu trafia więcej komórek odpornościowych z grupy limfocytów. Limfocyty, które już znajdowały się we krwi stają się efektywniejsze w reagowaniu na substancje neuroprzekaźnikowe. We krwi szybko znajduje się dużo adrenaliny, noradrenaliny i glikokortykoidów. Gdy ten proces jest długotrwały, może prowadzić do osłabienia różnych aspektów funkcjonowania układu immunologicznego. W przypadku takiego rodzaju stresu na przestrzeni lat wykazano jego związek z bólami głowy, zaburzeniami snu, chorobami serca, cukrzycą, otyłością czy nadużywaniem substancji psychoaktywnych.
 Na szczęście, gdy przeżywany stres poprzez „reakcję wyzwania” – nawet gdy nasza praca czy też życie jest długofalowo stresujące – nasz organizm reaguje bardziej optymalnie. Przykładowo praca układu sercowo-naczyniowego przypomina wtedy pobudzenie występujące przy umiarkowanej aktywności fizycznej. Ten rodzaj reakcji stresowej długofalowo nie jest na przykład związany z podwyższonym stanem zapalnym, jak to się dzieje w przypadku „reakcji walki albo ucieczki”. Nie oznacza to oczywiście, że nie musimy odpoczywać. Troska o przerwy na regenerację, relaksację i dobrej jakości sen zawsze powinna być ważnym elementem naszego stylu życia.
 
Joga aktywizuje przywspółczulną część układu nerwowego odpowiedzialną za rozluźnienie (fot. kike vega/Unsplash)
 
 Jak sobie pomóc? Czy wystarczą wakacje dwa razy do roku, by wszystko wróciło do normy?
 Regularne wakacje z pewnością są dobrym pomysłem, jednak – tak jak wspomniałem – konieczne są również regularne, obecne w naszej codzienności, formy regeneracji. Jeśli o to nie zadbamy, nasz organizm może mieć trudność, by powracać do stanu równowagi. Na pewnym etapie możemy doświadczać zaburzeń różnych układów, np. sercowo-naczyniowego czy hormonalnego oraz różnych somatycznych lub psychicznych problemów zdrowotnych, które często się ze sobą łączą.
 Warto również inwestować czas w regularną, umiarkowaną aktywnością fizyczną, budowanie głębokich relacji z ludźmi oraz wspieranie innych. Znaczenie ma również sposób myślenia. Wyobraźmy sobie sytuację, w której ktoś został zobowiązany do wystąpienia publicznego. Doświadcza stresu i może myśleć, że pojawiające się objawy są sygnałem, że sobie nie radzi, a cała ta sytuacja jest niepotrzebną okazją do ośmieszenia się. Wtedy reakcja na sytuację będzie mniej korzystna, niż gdy będzie starał się myśleć, że pojawiające się objawy – nawet jeśli trudne – są wyrazem wysokiej mobilizacji, reakcji na wyzwanie i impulsem do dalszego działania.
 Co jest lepsze – tzw. aktywny wypoczynek czy „odsypianie stresu”?
 Jedno i drugie ma swoją wartość. Aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego oraz chorób metabolicznych. Dzięki temu w przyszłości sytuacje stresujące nie będą wpływały na pogorszenie się stanu naszego zdrowia. Dodatkowo aktywność fizyczna wpływ na nasz stan psychiczny. Zwiększa poczucie własnej skuteczności i między innymi dzięki beta-endorfinom poprawia nam nastrój oraz umożliwia tzw. eksplozję mięśniową, czyli konstruktywne wykorzystanie nagromadzonego napięcia, by optymalizować poziom pobudzenia. Można też powiedzieć, że dzięki regularnej – nawet umiarkowanej – aktywności fizycznej organizm uczy się lepiej radzić sobie ze stresem np. gdy jesteśmy w pracy. Dzieje się tak między innymi dzięki temu, że aktywność fizyczna sprawia, że nasze serce korzystniej reaguje na wyrzuty kortyzolu we krwi. Mam tutaj jednak kilka wskazówek. Aktywność powinna trwać średnio przez ok 20-30 minut kilka razy w tygodniu oraz musi to być aktywność wykonywana bez poczucia zewnętrznego przymusu.
 Wróćmy jednak do pytania o „odsypianie stresu”. Każdy sportowiec wie, że aktywny tryb życia powinien obejmować okresy efektywnej regeneracji. W podobny sposób o swoim życiu powinien myśleć każdy z nas. Bez względu na to, czy nasza aktywność zawodowa jest pełna wyzwań czy stres wyzwalają również różne okoliczności w życiu prywatnym, potrzebujemy regeneracji. Zdrowy sen jest inwestycją, która długofalowo chroni zarówno nasze zdrowie fizyczne, jak i psychiczne. W praktyce, aby funkcjonować optymalnie potrzebujemy nauczyć się rozsądnie decydować, kiedy radzić sobie poprzez aktywność, a kiedy zwolnić.
Joga, medytacja, mindfulness – pomogą zniwelować to, co zepsuł stres?
 Mindfulness jest tłumaczony na język polski jako „uważność” i zwykle rozumiany jest jako „szczególny rodzaj uwagi – świadomej, nieosądzającej i skierowanej na bieżącą chwilę”. Sprzyja zdrowemu przeżywaniu stresu i łagodzi objawy wynikające z nadmiernej aktywności układu współczulnego, czyli części autonomicznego układu nerwowego, która wyzwala i podtrzymuje reakcję stresową. Medytacja jest główną formą praktyki uważności.
Joga w przeciwieństwie do np. treningu siłowego, aktywizuje przywspółczulną część układu nerwowego odpowiedzialną za rozluźnienie. Wspiera więc w balansowaniu układu nerwowego i jest korzystna dla osób zdrowych, a w wielu przypadkach również dla osób chorych. Istnieją oczywiście różne rodzaje jogi, a ta, którą ja rekomenduję z perspektywy stresu, powinna zawierać pięć komponentów. Pierwszy z nich to aktywność ruchowa, podczas której stopniowo zwiększamy świadomość i mobilność ciała; drugi – praca z oddechem; trzeci – jakaś forma medytacji, nawet jeśli będzie to uważne praktykowanie określonych pozycji czy uważne oddychanie; czwarty – relaksacja, która często ma miejsce na koniec praktyki; piąty – tzw. zaprzyjaźnianie się z ciałem (ang. Befriending the body), które polega na rozwoju pozytywnej postawy wobec naszego ciała, nawet jeśli jest źródłem jakiś dolegliwości czy ma ograniczone możliwości.
Mateusz Banaszkiewicz, psycholog zdrowia. Uniwersytet SWPS. Autor bloga mateuszbanaszkiewicz.com poświęconego podnoszeniu jakości życia.
 
 
 
 
 
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Kurs nauczycielski jogi. Szkolenie przygotowawcze. III Edycja Start kwiecień 2020!

Czy myślała/eś kiedyś o tym, aby zostać w przyszłości nauczycielem jogi? Chciałbyś posiadać takie umiejętności jak Twój ulubiony nauczyciel i pracować w gronie inspirujących ludzi? Wydaje Ci się, że jest to ciekawe zajęcie i wspaniała ścieżka rozwoju, ale masz obawy, że Twoje umiejętności i wied...

FoodRentgen na tropie zdrowej kaszy. „Od zawsze szukamy jedzenia po prostu nieskażonego”

Program FoodRentgen i Fundacja Konsumentów przebadali 10 rozpowszechnionych na rynku marek kasz gryczanych. Okazało się, że 40 proc. z nich przekracza dozwolone normy pozostałości glifosatu, herbicydu, który jest w składzie środka chwastobójczego Roundup. Herbicyd ten nie jest obojętny dla naszego...

Taniec – medytacja w ruchu. Jak wrócić „do siebie” i pokonać urazy

Półmrok, migające światełka świec, w kilku miejscach kolorowe, ciepłe punkty światła lamp. Słychać muzykę. Sala jest pełna ludzi, każdy porusza się inaczej. Ktoś tańczy, ktoś podskakuje lub kołyszę się poddając się rytmowi, ktoś po prostu leży na podłodze, ktoś inny tarza się jak młody psiak. To nie...

10 lekcji Jogi - Jamy i Nijamy w codziennym życiu. Książka Agnieszki Passendorfer

Wielu czytelników rozmiłowanych w literaturze jogicznej z pewnością czekało na taką książkę! Autorka odpowiada w niej na pytanie, które często rodzi się w umysłach entuzjastów jogi - W jakim stopniu Jamy i Njamy spisane przez Patandżalego w Jogasutrach wiele wieków temu, w "swoistej biblii joginów" ...

Jaki Nett USA - Międzynarodowy Konwent Jogi 2020. Ceny Specjalne do 15 lutego!

Zapraszamy na Międzynarodowy Konwent Jogi 2020. Gość specjalny - Jaki Nett USA, dyplomowana nauczycielka jogi w tradycji B.K.S. Iyengara z 40-letnim doświadczeniem, posiada stopień Senior I. Do udziału w Konwencie zapraszamy zarówno osoby początkujące, jak i zaawansowane - do wyboru przygotowaliśm...

KURS NAUCZYCIELSKI JOGI INTEGRALNEJ. START CZERWIEC 2020!

Rozpoczynamy rekrutację na III Edycję Kursu Nauczycielskiego Jogi Integralnej! Kurs nauczycielski przeznaczony jest dla osób, które pragną zdobyć praktyczne umiejętności i rzetelną wiedzę na temat różnych ścieżek i systemów jogi pod okiem najlepszych w Polsce specjalistów. Zdobyte kwalifikacje i u...

Medytacja – cudowny eliksir odmładzający mózg

Genialna pamięć, świetny, niosący odpoczynek sen i mistrzowska koncentracja – wiele osób może o tym tylko pomarzyć. Te skarby są jednak w zasięgu każdego z nas. Pomaga w tym medytacja. Z badań prowadzonych m.in. na Harvardzie wynika, że regularna medytacja spowalnia procesy starzenia się mózgu...

Rozpoznawanie potęgi umysłu poprzez samoobserwację

Życie dla większości ludzi to trwanie w iluzji własnych myśli. Rzadko kiedy udaje się wykroczyć poza wąski, stworzony przez umysł i uwarunkowany przez przeszłość, osobowy sens istnienia. W każdym człowieku istnieje natomiast wymiar istnienia, daleko głębszy niż myśl. To esencja tego, kim się jest. M...

Mudita Pure. Michał Kiciński opowiada

Nowa polska idea - telefon bez internetu gier i aplikacji. " Każdego dnia jesteśmy przeładowani informacjami i coraz trudniej jest nam znaleźć wewnętrzny spokój. Jako zespół Mudity wierzymy, że wspaniałe rzeczy dzieją się, gdy jesteśmy w pełni obecni. Ponieważ duże firmy technologiczne dążą do pozys...

Kiedy praktyka jogi wychodzi poza matę

Zazwyczaj praktykę jogi zaczynamy od asan. Okazuje się wtedy, że praktyka mniej lub bardziej skomplikowanych pozycji, sprawia, że ciało czuje się stabilnie, pewnie i dobrze. Pozbywamy się dolegliwości bólowych, ograniczeń spiętych mięśni, czy dysfunkcji stawów i możemy naszego ciała używać w bardzie...

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Stycznia 2020
Następne
PWŚCPSN
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, książki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ciąży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jogą podróżowanie po Azji
LikeSoft