Doł±cz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Uważno¶ć w kontek¶cie fascynacji Wschodem – rys historyczny. Julia E. Wahl

  • poniedziałek, 19 sierpnia 2013
  • autor: Julia E. Wahl
Uważno¶ć jest terminem, który pojawił się w zachodniej literaturze naukowej pod koniec lat 70-tych wraz z fascynacj± tzw. wschodnim sposobem my¶lenia i rozczarowaniem tym, co może przynie¶ć zamykanie się w my¶li zachodniej.
Uważno¶ć, która znana jest także w Polsce w angielskim tłumaczeniu wschodniego terminu mindfulness (w sanskrycie smriti, w pali sati, a po tybetańsku trenpa), oznaczała zauważanie własnych stanów mentalnych i otoczenia. W bardzo ograniczonym wyja¶nieniu tego terminu można powiedzieć, że pojęcie to wi±że się także z etycznym przesłaniem buddyzmu, mówi±cym o działaniu z pożytkiem na rzecz swoj± i innych czuj±cych istot. Klasycznie także odnosi się do czterech podstaw uważno¶ci: ciała, umysłu, wysiłku i życia. Obecnie można znaleĽć dziesi±tki, jeżeli nie setki definicji zachodnich naukowców, często daleko odbiegaj±cych od definicji buddyjskiej uważno¶ci, a zatem niekoniecznie mówi±cych o tym samym, ale możliwe, że rozszerzaj±cych zrozumienie ludzkiego funkcjonowania.
 Nazwiska takie jak, Daniel Goleman (propagator, ale nie twórca pojęcia inteligencji emocjonalnej), Jon Kabat-Zinn (współtwórca programu MBSR), Herbert Benson (to on był jednym z pierwszych badaczy potencjalnych korzy¶ci relaksacji), Ram Dass (czyli Richard Alpert, dawny współpracownik Timothego Lear’ego na Uniwersytcie Harvardzkim), Jack Kornefield czy Sharon Salzberg, często psycholodzy, lekarze, wykładowcy uniwersyteccy, zaczęli interesować się możliwo¶ci± przeniesienia na zachodni grunt tego, co na Wschodzie było znane od wieków. Tym poszukiwaniom towarzyszyła osobista potrzeba odnalezienia czego¶, co wychodziłoby poza ramy do¶ć ortodoksyjnej i ograniczonej zachodniej psychologii i jej siostry psychoterapii. Rozczarowani tym, co dawał im Zachód wraz z materializmem dóbr i intelektu, sięgnęli po nauki hinduizmu i buddyzmu. Zwłaszcza buddyzm okazał się ważnym Ľródłem inspiracji, z opisem i konkretnymi technikami dotycz±cymi pracy z różnymi stanami umysłu, emocjami czy sposobem my¶lenia.
 Istnieje wiele przejawów fascynacji Wschodem w zachodniej nauce, zwłaszcza w psychologii i psychoterapii. MBSR (ang. mindfulness-based stress reduction), czyli 8-tygodniowy trening redukcji stresu oparty na uważno¶ci nie jest jedynym programem powstałym na bazie m.in. buddyzmu. Dużo wcze¶niej szkoła psychoterapii Gestalt (wymy¶lona głównie przez Fredericka i Lauren Perlsów, emigrantów z Niemiec) czerpała ze wschodnich tradycji kontemplacyjnych. To w Gestalcie odnajdujemy trochę już przebrzmiałe, ale wci±ż popularne hasło „tu i teraz”. W ¶wiecie pozazachodnim już na pocz±tku wieku w japońskim szkołach psychoterapii Naikan i Morita (nazwy pochodz± od nazwisk twórców podej¶ć) korzystano z tego, co proponował buddyzm. Obecnie wykorzystanie buddyzmu można znaleĽć w szkołach tzw. 3. fali terapii poznawczo-behawioralnej (ACT, DBT czy CFT). Skróty te często wy¶miewane s± przez inne szkoły terapeutyczne jako chęć terapeutów poznawczych legitymizowania tego, co robi± poprzez korzystanie z medycznej tradycji skrótów.
 Wraz z marketingowym sukcesem pojęcia uważno¶ci także inne szkoły psychoterapii czę¶ciej z niego korzystaj±. Niezależnie od tego, czy był czy też nie wcze¶niej obecny w ich my¶leniu pod t± czy też inn± nazw±, np. psychologia zorientowana na proces, szkoły psychoterapii egzystencjalnej (w tym wspomniana szkoła Gestalt), a nawet pewne buntownicze odłamy szkół psychodynamicznych (na co wskazuj± prace m.in. Marka Epsteina czy Marka Unno).
 Problemem zachodnich praktyków było to, w jaki sposób można było przenie¶ć wschodni styl my¶lenia i praktyki na grunt zachodni, maj±c na uwadze różnice kulturowe, nawyki i język oraz formę. Obawy te były w dużym stopniu nieuzasadnione, bo buddyzm zawsze radził sobie dobrze z adaptacj± do kultury i miejsca, w którym się pojawiał.
 Pewne jednak obawy dotycz±ce skażenia i spaczenia nauk były uzasadnione. Do dzisiaj możemy spotkać się z różnymi przejawami New Age’u, gdzie miesza się wszystko ze wszystkim bez teoretycznego, a często i praktycznego uzasadnienia (poza oczywist± marketingow± chęci± nęcenia potencjalnych odbiorców). Uwidacznia się to jednak czę¶ciej w formach treningowych, różnego rodzaju warsztatach (samo)rozwoju bardziej lub mniej poinformowanych specjalistów aniżeli w szkołach psychoterapii.
 Pozostaje najważniejsze pytanie, czy niezależnie od różnych dróg i zawirowań uważno¶ć ma jakiekolwiek znaczenie dla zdrowia człowieka (w tym kontek¶cie zdrowia człowieka Zachodu)? Otóż tak, jak najbardziej. To, co było przez wieki praktykowane na Wschodzie po licznych badaniach na Zachodzie zostało uznane za warto¶ciowe. Zmniejszenie poziomu lęku, obniżonego nastroju, lepsza umiejętno¶ć radzenia sobie w sytuacjach stresowych, lepsze wyniki badań (w tym pozytywny wpływ na system odporno¶ciowy, pracę serca, płuc), większe otwarcie na ¶wiat, ludzi, zwiększenie umiejętno¶ci przeżywania rado¶ci, ukojenia, zadowolenia, współczucia.
 Czy jest to złoty ¶rodek? Absolutnie nie, ale pozostaje podstaw± zdrowia, jego fundamentem. Trudno¶ć polega jednak na tym, że wymaga wła¶ciwego wysiłku ze strony osoby zainteresowanej, wymaga bycia i oswojenia się z samym sob±, a to wydaje się być najtrudniejsze. I tak jak z dobr± diet± i korzystaniem z siłowni nie należy tego porzucać, ale kontynuować praktykę przez całe życie. W ¶wiecie zachodniej niestało¶ci i ci±głych poszukiwań nowych ekscytacji jest to nie lada wyzwanie.
 Tekst ukazał się na portalu naTemat.pl
Julia E. Wahl
Julia E.WahlUkończyła psychologię kliniczn± w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Szkoliła się i szkoli w nurcie psychoterapii integracyjnej u Richarda Erskine’a, ucznia m.in. Fritza Perlsa. Superwizuje się m.in. u Christophera Germera (Harvard Medical School). Współorganizowała międzynarodowe konferencje (m.in. 1st Conference on Practical Application of Buddhism in Western Psychology. Mindfulness: Theory and Practice), współtwórca Polskiego Towarzystwa Mindfulness. Jest dyrektorem The Mind Institute(www.mindinstitute.com.pl), gdzie prowadzi 8-tygodniowe treningi uważno¶ci (Mindfulness) na bazie programu MBSR (Mindfulness-Based Stress Reduction) Stress Reduction Clinic University of Massachusetts Medical School oraz 8-tygodniowe treningi współczucia wobec siebie samego (Self-Compassion). Pracuje także w Szpitalu Specjalistycznym MSWiA w Otwocku (Oddział Leczenia Zaburzeń Nerwicowych). Interesuje się nurtem integracyjnym w psychoterapii, psychologi± antenataln±/maternologi±, zespołami uwarunkowymi kulturowo (ang. culture-bound syndromes), terapi± Morita i Naikan, uważno¶ci±, współczuciem oraz możliwo¶ci± ł±czenia wschodnich technik ze współczesn± psychologi± zachodu. Poza psychologi± interesuje się lingwistyk±, językami obcymi oraz poezj±.
 
Opublikuj na:
  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Listopada 2017
Następne
PW¦CPSN
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, ksi±żki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ci±ży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jog± podróżowanie po Azji
likesoft