O dyskusji w prasie zachodniej nad zagrożeniami związanymi z praktyką jogi. Katarzyna Pilorz
Dołącz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


O dyskusji w prasie zachodniej nad zagrożeniami związanymi z praktyką jogi. Katarzyna Pilorz

  • poniedziałek, 12 marca 2012
  • autor: Katarzyna Pilorz
W NYT Magazine z 5 stycznia 2012 ukazał się kontrowersyjny artykuł pt.: Jak joga może zrujnować twoje ciało Williama J. Broada. Autor artykułu stara się dowieść tezy, że joga ma szkodliwy wpływ na zdrowie większości osób ćwiczących. Na poparcie swojej tezy przytacza serię anegdot w stylu: jeden pan siedział po kilka godzin dziennie na piętach przez miesiące i doprowadził do niedotlenienia nerwu biegnącego pod kolanem. Cytuje wyniki badań sprzed ponad 30 lat oraz nieprawdziwe dane dotyczące faktów fizjologicznych – takich, jak prawidłowy anatomicznie zakres ruchu w kręgosłupie szyjnym. W błędny sposób interpretuje tezy artykułu Rogera Cole, dotyczącego zaproponowanego przez BKS Iyengara wykonania Sarvangasany. Owa przeinaczona teza Cole’a służy mu za argument za szkodliwymi skutkami praktyki tej pozycji. Słowem - próba udokumentowania tezy autora jest wysoce naciągana. Pod artykułem na stronie NYT znalazło się ponad 700 komentarzy - w przytłaczającej większości krytykujących nie tylko tezę autora, ale również wytykających nierzetelność podejścia do tematu.
W środowisku nowojorskich nauczycieli jogi zawrzało. Poruszeni niesprawiedliwym potraktowaniem nauczania BKS Iyengara - jego uczniowie również podjęli polemikę z tezami artykułu. Poniżej znajdziecie wybór odpowiedzi, które ukazały się na gorąco zaraz po publikacji artykułu Broada. W The Guardian 14 stycznia 2012 pojawił się artykuł komentarz do tekstu z NYT - który temat zagrożeń związanych z praktyką jogi ujął w sposób dużo bardziej wyważony - zwracając uwagę raczej na jakość nauczania - jako potencjalny czynnik kontuzjotwórczy. Na jakość nauczania składa się bowiem nie tylko wykształcenie, certyfikaty i doświadczenie nauczyciela, ale również liczebność klasy.
 
Polecam Wam uważną lekturę poniżej zamieszczonych linków (po angielsku) i wybranych przeze mnie tekstów (w tłumaczeniu). Zapewne niebawem polska prasa donosić będzie o rewelacjach dotyczących jogi opartych na artykule pana Broada. Warto przygotować się do rzeczowej dyskusji nad prawdziwymi zarzutami o zagrożeniach związanych z praktyką asan.
 
Odpowiedź Chrisa Beach, prezesa Stowarzyszenia Jogi Iyengara w Stanach Zjednoczonych.
8 stycznia 2012r.  Do "The New York Times" dotyczy artykułu Williama Broad “Jak joga może zrujnować ciało”
Do Wydawcy:
Jeśli joga sprawia krzywdę, nie jest jogą. Nadmiernie rozwinięte ego ucznia, niewiedza nauczyciela: istnieje wiele przyczyn, które mogą doprowadzić do kontuzji podczas ćwiczenia jogi, ale nie można za nie winić samej jogi. Ne można też za nie winić B. K. S. Iyengara, który bardziej niż jakakolwiek inna osoba we współczesnym świecie przyczynił się do bezpieczeństwa, dostępności jogi i przemian, jakie ona powoduje dla wszystkich.
Negatywny ton, a także widoczne błędy w tekście Williama J. Broada ”Jak joga może zrujnować ciało”, zmartwiły wielu nauczycieli i uczniów jogi Iyengara. Podam jeden przykład: Broad nazywa Rogera Cole “reformatorem”, który zaleca zmniejszenie wygięcia szyi w sarvangasanie poprzez umieszczenie ramion wyżej na kilku kocach. Jednak takie zastosowanie wymyślił Iyengar: Cole jest po prostu jednym z wielu nauczycieli Iyengara, którzy pracują w ten sposób. Podobnie Broad pisze, że w swojej sztandarowej książce “Światło jogi” Iyengar nie zajmuje się tematem kontuzji w jodze; lektura książki pokazuje niezliczone instrukcje jak wykonywać pozycje poprawnie bez szkodzenia samemu sobie.
Zachęcamy czytelników, aby sami udali się na zajęcia jogi Iyengara. Nauczyciele jogi Iyengara muszą przestrzegać rygorystycznych standardów. Dyplom nauczycielski otrzymuje się po latach praktyki i nauki oraz po dokładnym sprawdzeniu przez nauczycieli starszych rangą. Dyplomowany nauczyciel jogi Iyengara jest gwarancją dla ucznia, że jego doświadczenie jogi będzie bezpieczne, rozwijające i dostosowane do możliwości ciała ucznia.
Podczas ponad 70 lat praktyki i nauczania, B. K. S. Iyengar był pionierem w tworzeniu nowoczesnej jogi i nowoczesnej jogi terapeutycznej. Jedna z jego przewodnich zasad -że joga jest dla wszystkich – doprowadziła go opracowania modyfikacji dla asan (pozycji) z zastosowaniem pomocy, które pozwalają na ich wykonywanie osobom niezależnie od ich wieku, sprawności fizycznej i poziomu umiejętności.
Nauczyciele Iyengara są szkoleni do pracy również z uczniami z poważnymi ograniczeniami i kontuzjami, i do rozpoznawania, kiedy uczniowie są gotowi do pewnych pozycji, a nie do wymagania by szli dalej niż pozwala ich ciało. Wykonanie maksimum znaczy też, że uczeń nie powinien iść dalej niż pozwalają jego ograniczenia; nauczyciele muszą pomóc uczniom to zrozumieć.
Zanim zaczną praktykę asan, ci, którzy podążają ośmiostopniową ścieżką jogi, muszą najpierw stosować wskazówki yam i niyam; pierwszą z nich jest ahimsha – brak przemocy. Dla nauczyciela znaczy to tyle co “nie szkodzić”.
z poważaniem,
Christopher Beach, Prezes Stowarzyszenie Jogi Iyengara w Stanach Zjednoczonych (IYNAUS)
 
 Odpowiedź Johna B. Abbotta do wydawców "The New York Times Magazine" na artykuł ”Jak joga może zrujnować ciało”
W niedzielę, ósmego stycznia opublikowali Państwo artykuł “Jak joga może zrujnować ciało”. Broad cytuje nauczanie B. K. S. Iyengara dla poparcia swojego poglądu, który jest wzbudzającym strach potępieniem jogi.. Twierdzi on, że joga jest z natury niebezpieczna, szczególnie dla niewysportowanych osób w średnim wieku. Broad cytuje liczne przykłady osób, które doznały poważnego uszkodzenia mózgu, włącznie z udarem, paraliżem oraz problemami z plecami, kontuzjami spowodowanymi jogą, i wnioskuje, że te rodzaje kontuzji mogły być spowodowane instrukcjami Iyengara, jak na przykład ta, że „w pozycji kobry, głowa powinna wygiąć się w tył jak najbardziej się da”, co prowadzi do nadmiernego wygięcia  kręgów szyjnych w tył, a w sarvangasanie broda ma być wypchnięta mocno do klatki piersiowej i szyja maksymalnie zgięta na gołej podłodze pod kątem 90 stopni, a ciało ma być  jednocześnie wyciągnięte w prostej pionowej linii. Broad nie rozumie i dlatego źle tłumaczy instrukcje Iyengara. Iyengar osobiście uczył mnie świecy, stania na głowie i wygięć do tyłu z głową na podłodze; Broad twierdzi, że wszystkie te pozycje mogą spowodować poważne uszkodzenie mózgu. W sarvangasanie Iyengar niezmiennie uczy by umieścić pod ramionami złożone koce i by stosować inne niezbędne pomoce, w szczególności dla uniknięcia nacisku na szyję i kręgi szyjne.  Nigdy nie wciska się brody na siłę do klatki piersiowej. To klatka jest unoszona tworząc prostą linię pionową od podpartych stawów barkowych; klatka jest wyciągana do brody podczas gdy szyja, kręgi szyjne i głowa pozostają rozluźnione i chłodne. Niezrozumienie przez Broada różnicy między dość subtelnym, ale niedokładnym poleceniem by pchnąć brodę do klatki piersiowej, a poprawnym poleceniem by podnieść klatkę do linii pionowej tak by spotkała się z brodą, stanowi różnicę między możliwym uszkodzeniem ciała, a uzyskaniem maksimum korzyści terapeutycznych z wykonania sarvangasany i jest przykładem niewłaściwego zrozumienia, które doprowadziło do nieścisłości, jakie przewijają się przez cały artykuł i do wniosku, że większość ludzi nie powinna praktykować jogi.
Jestem byłym właścicielem i emerytowanym wydawcą Yoga Journal Magazine i od ponad 30 lat codziennie ćwiczę jogę. Poznałem wielu dyplomowanych nauczycieli jogi, którzy reprezentowali wszystkie znane szkoły i style jogi, i odbyłem z nimi lekcje. Większość z nich stanowią ludzie wysokiej klasy, pełni poświęcenia i kompetentni by bezpiecznie uczyć jogi. Niestety, jest też zbyt wielu słabo wyszkolonych, niewykwalifikowanych , samozwańczych tzw. “nauczycieli jogi”. I zbyt wielu słabych, niespostrzegawczych uczniów jogi, co powoduje zbyt wiele kontuzji, których można by było uniknąć. Moje doświadczenie jest takie, że joga jest niezwykle korzystna, fizycznie, emocjonalnie i mentalnie oraz ma potencjał przeobrażenia życia. Jest ona odpowiednia dla ludzi w każdym wieku, od nastolatków do osób 93-letnich, czego dowodem jest B. K. S. Iyengar, który obchodził 93-cie urodziny 14 grudnia i nadal praktykuje codziennie jogę.
Obawiam się, że artykuł Broada odstraszy wiele osób, którym joga mogłaby dosłownie uratować życie.
 
Roger Cole – nauczyciel jogi Iyengara, autor artykułu dotyczącego Sarvangasany w Yoga Journal
"The New York Times Magazine" z 5 stycznia zawiera artykuł Williama Broad zatytułowany “Jak joga może zrujnować ciało”. Mimo że w jodze kontuzje zdarzają się, artykuł ten zawiera wiele błędnych informacji. Niektóre jego części sugerują, że B.K.S. Iyengar uczy sarvangasany w szkodliwy sposób i ja jestem “reformatorem”, który wprowadził lepszą metodę. Dla sprostowania napisałem do wydawcy następujący list:  
Artykuł błędnie podaje, że nauczyciel jogi B.K.S. Iyengar “nalegał” by uczniowie wykonywali świecę (sarvangasanę) w sposób, w którym szyja jest niebezpiecznie nadmiernie zgięta w dół. W rzeczywistości Iyengar nalega by robić coś zupełnie odwrotnego. Broad cytuje artykuł z Yoga Journal, który napisałem opisując metodę “zmniejszenia zgięcia głowy w sarvangasanie poprzez umieszczenie barków na złożonych kocach ułożonych jeden na drugim…” Tą bezpieczną metodę opracował B.K.S. Iyengar i od dawna wymagał nieustępliwie by wszyscy dyplomowani nauczyciele jego metody uczyli tej pozycji w taki sposób. Iyengar niedawno obchodził 93 urodziny i nadal prowadzi dynamiczną praktykę jogi włącznie z długimi czasami w staniu na głowie (bez podparcia) i w świecy z barkami ułożonymi wyżej na pomocy.
Artykuł opisujący bezpieczniejszą praktykę sarvangasany Iyengara zatytułowany “Keep the Neck Healthy in Shoulderstand,” [Zachowaj zdrową szyję w sarvangasanie] znajduje się pod adresem http://www.yogajournal.com/for_teachers/1091. Oryginalna wersja artykułu Broada podaje niepoprawny link.
 
Od Marshalla Hagins, profesora na Wydziale Fizjoterapii Uniwersytetu Long Island:
Najwyraźniej "The Times" uważa, że musi sprawić by joga wyglądała “śmiesznie” aby sprzedać to, co jest rzekomo poważnym raportem naukowym [”Jak joga może zrujnować ciało” Williama Broada z 8 stycznia w "NY Times Magazine"]. Jednak niepokoi mnie nie próba sprzedania większej ilości czasopisma przez Times, ale brak wyważenia w raporcie, który jest autentycznie ważny,  ryzyka uszkodzenia ciała podczas praktyki jogi.
Po pierwsze, raporty nie poparte naukowymi obserwacjami, nawet, jeśli są drukowane w bardzo ważnym czasopiśmie, nie stworzą przekonującej argumentacji. Po drugie, problem nie polega na tym czy niektórzy ludzie doznają kontuzji ćwicząc jogę (żaden poważny jogin nie uważa, że joga niesie ze sobą zerowe ryzyko),ale jaki jest wskaźnik kontuzji. W innych słowach, ile osób doznaje kontuzji ćwicząc jogę (licznik) w porównaniu z ilością ludzi, którzy ćwiczą jogę (mianownik). Wiele popularnych sportów ma w sobie wpisane ryzyko. Czy widzieliście statystyki dotyczące gry w koszykówkę? Ponad 600.000 kontuzji rocznie w Ameryce (15% koszykarzy odnosi kontuzje sportowe). A mimo to gramy w kosza i w inne nawet bardziej ryzykowne formy sportu (np. futbol amerykański). Dlaczego? Ponieważ istnieją postrzegalne korzyści i decydujemy się ryzykować mając je na uwadze.
Możecie państwo zapytać: dlaczego tego artykułu nie można postrzegać jako pomagającego zwiększyć świadomość ryzyka, jakie niesie joga, tak by ludzie dokonywali świadomych wyborów? Ponieważ nie opisuje on dokładnie ryzyka, jakie niesie joga; wyłuskuje on jedynie jak orzeszki kilka ekstremalnych wydarzeń i wskazuje na całą praktykę. (Czy jest naprawdę zaskakujące, że gdy się siedzi na piętach „całymi godzinami w ciągu dnia” to nogi drętwieją?)  Wyważony, poważny i dokładny raport na temat ryzyka, jakie niesie joga zawierałby, co najmniej, jasne wyjaśnienie, że nikt nie zna dokładnie wskaźnika kontuzji w jodze, co odzwierciedla stan faktyczny. Natomiast, dwie liczby prezentują coś więcej niż nie poparte naukowymi dowodami obserwacje. Są to „akumulujące się dowody medyczne”: 1) Kontuzje odnotowane na pogotowiach związane z jogą wzrosły z 13 do 46 w ciąg dwóch lat; 2) liczba osób ćwiczących jogę powiększyła się o 15 milionów w ciągu ostatnich 10 lat. Przyznając, że porównywanie ryzyka między różnego rodzaju aktywnością jest dużo bardziej złożone, niż to, co tu sugeruję, nadal można kierując się rozsądkiem stwierdzić, że jeśli pomnoży się ilość odnotowanych kontuzji w jodze przez 100(!) tak by uwzględnić nie odnotowane przypadki, wskaźnik kontuzji, bazując na liczbach autora, jest nadal wyjątkowo mały I dużo mniejszy, niż ten dla większości popularnych sportów.
A poza tym nie jest prawdą jakoby kręgosłup szyjny mógł się skręcić jedynie o 50 stopni, jak sugeruje autor. Jeśli w to wątpicie, skręćcie głowy jak najbardziej w prawo lub w lewo. Czy nos nie znajduje się wtedy niemal nad barkiem? Proszę, oto rotacja o 80 stopni. Macie więc ruchomość ciała średniozaawansowanego jogina!
Podczas czytania artykułu “Jak joga może zrujnować ciało” w NTY Mgazine z ubiegłego weekendu, znalazłem kilka błędów medycznych w tekście Williama J.Broada oraz polemizuję z jego opinią, że joga może spowodować uszkodzenie tętnicy podstawnej podczas zwykłej praktyki. Jestem osteopatą z 16-letnią praktyką i od 25-ciu lat praktykuję ashtanga jogę oraz jogę Iyengara.
 
od Ricka Bartz, D.C. Chiropraktyka:
Broad popełnia zasadniczy błąd opisując zakres bocznego skrętu w normalnym kręgosłupie szyjnym. Autor podaje następujące zakresy ruchu szyi, inaczej kręgosłupa szyjnego: 75° wygięcie w tył, 40° opuszczenie głowy w przód, 45° opuszczenie ze zgięciem  w lewo (LLF), 45° opuszczenie ze zgięciem w prawo (RLF) i 50° skręt w prawo oraz w lewo. Normalny zakres ruchu kręgosłupa piersiowego, według większości najważniejszych autorytetów włącznie ze Wskazówkami dotyczącymi upośledzeń Amerykańskiego Stowarzyszenia Lekarskiego (AMA) wynosi: 70 wygięcie w tył, 50 skłon w przód, 45 opuszczenie głowy ze skrętem w lewo i w prawo, i 80 skręt w lewo i w prawo. Tak więc autor jest nieco zbyt hojny dla wygięcia szyi do tyłu, zbyt skąpy dla pochylenia w przód, poprawny przy zgięciu w przód ze skrętem, ale popełnia poważny błąd przy samym skręcie. Ponieważ większa część jego argumentów łączących jogę z udarami naczyniowymi mózgu opiera się na założeniu, ze nastąpił nadmierny skręt, są one w poważnej rozbieżności z literaturą medyczną. Dla „średniozaawansowanych uczniów” aktywna rotacja 90 stanowi jedynie niewiele większą rotację niż normalna i nie większą niż bierna rotacja, której normalnie oczekuje się w rutynowym badaniu lekarskim.
Następnie, mylnie określa ułożenie szyi w pozycji kobry zalecane przez Iyengara jako nadmierne pochylenie w dół. W rzeczywistości, w pozycji kobry szyja znajduje się w wygięciu do tyłu! To jest poważny błąd, który autor powinien był wyłapać jeszcze przed wydrukiem artykułu. Jeśli chodzi o sarvangasanę, w której faktycznie szyja jest nadmiernie pochylona do przodu, niektóre źródła podają, że ruch brody do mostka wynosi maksymalnie w akceptowalnych granicach zakresu ruchowego 80-90 stopni. 
Głównym przedmiotem uwagi artykułu jest, oczywiście, udar. Jako osteopata doświadczam od lat bezustannych ataków na mój zawód. Obejmują one fałszywe oskarżenia, że manipulacja osteopaty przyczynia się do niewydolności tętnicy podstawnej. W rzeczywistości, najbardziej kompletnym tekstem w tym temacie była opublikowana w 2008r. przez J. Davida Cassidy analiza przypadków udaru tętnicy podstawnej obejmująca przypadki przyjętych do szpitali w [stanie]Ontario w okresie 10 lat. Cieszący się uznaniem zespół Cassidyego doszedł do wniosku, że “udar tętnicy podstawnej jest bardzo rzadkim zjawiskiem w społeczeństwie. Zwiększone ryzyko zablokowania tętnicy podstawnej związane z wizytami u osteopaty i lekarzy pierwszego kontaktu jest prawdopodobnie spowodowane tym, że pacjenci z bólem głowy i szyi spowodowanym przez tętnicę podstawną zgłaszają się do lekarza przed udarem. Nie znaleziono dowodów na większe ryzyko zablokowania tętnicy podstawnej związanego z opieką osteopaty niż w przypadku lekarza pierwszego kontaktu”. Inaczej mówiąc: pacjenci z ostrym bólem głowy i szyi już mieli objawy udaru, kiedy przyszli do lekarza skarżąc się na powyższe objawy. Wnikliwy lekarz wysłał takich pacjentów na izbę przyjęć do szpitala po rozpoznaniu podczas badania tych i innych powiązanych z nimi objawów neurologicznych.
Ciało ludzkie jest cudowną maszyną, która dostarcza krew do mózgu kilkoma drogami, mogącymi się nawzajem zastępować. Dwie wewnętrzne tętnice szyjne i dwie tętnice kręgowe, którymi płynie krew do tętnicy podstawnej tworzą tak zwane koło tętnicze Willisa. W przypadku, gdy lewa lub prawa strona szwankuje lub ulegnie całkowitemu zamknięciu, druga strona dostarcza do koła niezbędną natlenioną krew do strony, która nie jest sprawna. Broad poprawnie określa obszar problemu anatomicznego dla tętnicy kręgowej jako C1-C2 we wcześniejszej części swojego artykułu, kiedy odnosi się do badania 28-letniej kobiety z 1973r., ale później opisuje 25-letniego mężczyznę przyjętego w Szpitalu Northwestern w Chicago z “blokadą lewej tętnicy kręgowej między kręgami C2 i C3.” Przypadkowo, statystyczne prawdopodobieństwo uszkodzenia odcinka C2-C3 tętnicy kręgowej przez skręcenie szyi w bok jest mniejsze. Nawet jeśli pacjent cierpiał na „całkowite lub prawie całkowite zamknięcie” tej tętnicy, nieprawdą jest stwierdzenie, że  “nastąpiło całkowite zablokowanie przepływu krwi do mózgu”. W takiej sytuacji były co najmniej trzy inne tętnice zapewniające przepływ krwi kołem tętniczym Willisa do mózgu. Nie chcę tu podważać twierdzenia, że ten młody mężczyzna miał udar, ale stwierdzam, że jego przyczyny są podejrzane. Istnieje wiele przypadków spontanicznego rozwarstwienia się tętnicy kręgowej. Są ludzie z tylko jedną tętnicą kręgową, którzy nigdy nie mieli objawów neurologicznych. 
Nie znaczy to, że praktyka jogi nie niesie ze sobą ryzyka urazu; nauczyciele jogi powinni być uczuleni na sygnały potencjalnych problemów zdrowotnych, takich jak ostry, intensywny ból głowy oraz niezwykła sztywność szyi, które mogą wpłynąć na bezpieczną praktykę ucznia.
 Powyższy artykuł ukazał się na stronie Polskiego Stowarzyszenia Jogi Iyengara (joga.org.pl), opublikowany dzięki uprzejmości Prezesa PSJI:
Katarzyny Pilorz
 
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Sztuka życia. Medytacja Vipassana - Oby wszystkie istoty były szczęśliwe!

To nieistotne kim jesteś, czym się zajmujesz, w co wierzysz, a komu nie ufasz. W każdym z nas jest spokój i harmonia pozwalająca na szczęśliwe życie w zgodzie ze sobą i z innymi ludźmi. Furtka do ogrodu wyzwolenia opatrzona jest jedynie mentalną tabliczką – UWAGA! ŚWIADOMOŚĆ – której pra...

Joga z krzesłem. Cenna lektura dla każdego jogina.

Książki do jogi dzielą się na dwa rodzaje. Takie, które ładnie wyglądają na półce i takie, z których można w praktyce korzystać. Książki na półkę, to albo zawiłe próby tłumaczenia teoretycznego, czym jest joga, albo kolorowe nie do końca udane podręczniki do nauki asan, z których nie sposób się czeg...

Wdzięczność kluczem do szczęścia

W dzień silni i przebojowi. Wieczorami przeżuwamy stres (albo on przeżuwa nas). Rano, zanim otworzymy oczy, umysł już podsuwa milion spraw, które trzeba załatwić w ciągu dnia. Z tyłu głowy coś szepcze: "nie zdążysz!". Jak sobie z tym radzić? Sposobów jest wiele, a jednym z nich, i to całkiem skute...

Kanon literatury jogicznej w sklepie JOGA-JOGA.PL

Najnowsze wydanie "biblii jogi" czyli książka "Światło Jogi" B.K.S. Iyengara, poszerzone i wzbogacone o płytę dvd z filmem biograficznym o życiu Mistrza. Polecamy także " Pranajama, sztuka oddychania w jodzie" B.K.S.Iyengara a także "Joga doskonała dla kobiet" Gitty S. Iyengar. Pozycje obowiązkowe w...

Wytrzęś to! TRE® pomaga uwolnić się od stresu.

Proste ćwiczenia, które robią coś dziwnego z ciałem. Sesja TRE® mnie zaskoczyła, choć mniej więcej wiedziałam, czego mogę się spodziewać. Po krótkiej rozgrzewce ciało zaczyna samoistnie drgać. Potem przyszło ukojenie. Dowód na to, że ciało pamięta to, czego nie pamięta umysł, który nosi w sobi...

3 mikstury ziołowe, pomocne przy stanach zapalnych gardła.

Jesień to czas wzmożonej podatności na przeziębienia i grypę. Jeśli odczuwamy pierwsze symptomy, warto wesprzeć organizm w powrocie do równowagi, naturalnymi środkami. Po ziołowe mieszanki, warto sięgać wtedy, kiedy czujemy, że czosnek, cytryna, imbir, miód i pierzyna mogą być niewystarczające, np. ...

Dlaczego nie robię postępów w mojej praktyce jogi...

Jogin wie, że w wyniku wykonywania asan przede wszystkim zdobywa zdrowie. Jest to cenny nabytek zdobywany ciężką pracą, stan zupełnej równowagi ciała, umysłu i ducha. Tak więc nie chodzi o akrobatyczne wykonanie asany, wykraczające poza granice swoich możliwości, lecz o stałą, żarliwą praktykę, połą...

Dzięgiel leśny, i inne skarby z łąk do zebrania w październiku.

Październik, to czas zbioru nie tylko dojrzałych i pełnych witamin, owoców głogu, dzikiej róży czy tarniny, ale także pożytecznego dzięgla leśnego, którego właściwości mogą być pomocne na różne dolegliwości. ...

Sztuka i joga idą ze sobą w parze. Niezwykłe sesje w muzeach.

Muzealna sala pełna adeptów jogi, którzy praktykują asany i pranajamę otoczeni działami sztuki? To nie fantazja. Coraz więcej renomowanych muzeów na świecie organizuje tego typu wydarzenia. Po sesji wypełnionej asanami można wziąć udział w medytacji, a potem zwiedzić w małej, kameralnej grupie ekspo...

Top 6 asan, które pomogą Ci utrzymać formę po lecie.

Czas letni to okres, w którym słońce sprawia, że mamy więcej energii i motywacji do działania. Bardziej dbamy o swoją odsłoniętą skórę i ciało. Mamy więcej czasu i okazji do tego, aby aktywnie spędzać czas. Co zrobić, aby nie stracić formy po lecie i cieszyć się wysokim poziomem energii przez cały r...

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Listopada 2018
Następne
PWŚCPSN
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, książki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ciąży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jogą podróżowanie po Azji
LikeSoft