"Haiku". Recenzja antologii poezji. Justyna Moćko
Dołącz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


"Haiku". Recenzja antologii poezji. Justyna Moćko

  • środa, 25 września 2013
  • autor: Justyna Moćko
Nowe, poszerzone wydanie zbioru wierszy haiku stworzonych w ich ojczyźnie, Japonii, w XVII i XVIII wieku przez największych mistrzów tego gatunku. Buson, Issa, Bashō to tylko niektórzy z autorów ujętych w tym niezwykłym wydawnictwie, w którym na jednej stronie czytelnik znajdzie zarówno tekst japoński, jak i jego transliterację i tłumaczenie, często opatrzone dodatkowym komentarzem.
Do haiku dojrzewałam długo. I chyba nadal nie do końca dojrzałam;-)
Zaczęło się od rozmowy z kolegą, Benkiem. Zacytował jakieś haiku, popatrzyłam na niego z lekkim niesmakiem, a on zapytał: nie lubisz haiku?
Nie - odpowiedziałam.
Nie masz umysłu wschodniego człowieka – powiedział Benek. Ludzie o wschodnim umyśle uwielbiają haiku.
Taaaa, pomyślałam. Benek wrócił z blisko półrocznego pobytu w Indiach i wyraźnie tęsknił…
Niedługo potem zaczęłam czytać książkę „Buddyzm zen i psychoanaliza” (Erich Fromm, D.T.Suzuki, Richard De Martino), gdzie w pierwszym artykule „Wykłady o buddyzmie Zen” D.T. Suzuki analizuje wiersze o podobnej tematyce Basho i Tenynysona pokazując różnice między poezją Wschodu i Zachodu.
Opisując swój zachwyt nad kwiatem Basho patrzy na niego i pozwala, aby wszystko, co chce powiedzieć, mówił wykrzyknik. Tennyson natomiast jest aktywny i analityczny. Tennyson zadaje sobie pytanie: czy ja rozumiem? Basho nie jest dociekliwy, on odczuwa. (…) „Wschód jest milczący, natomiast Zachód elokwentny. Jednak milczenie Wschodu nie oznacza głuchoty albo braku odpowiednich słów. W wielu przypadkach milczenie jest równie wymowne jak mowa. Zachód ceni werbalizm.” (…)
Autorzy pokusili się jeszcze o generalizację, która może nie odnosi się bezpośrednio do poezji ale jest ciekawa, wiec ją przytoczę:
"(…) Odpowiednio do tego umysł zachodni jest analityczny, oddzielający, rozróżniający, indukcyjny, indywidualistyczny, rozróżniający, indukcyjny, indywidualistyczny, intelektualny, obiektywny, naukowy, uogólniający, konceptualny, schematyzujący, bezosobowy, legalistyczny, organizujący, władczy, apodyktyczny, skłonny do narzucania swojej woli innym itd. W przeciwieństwie do tego, cechy umysłu wschodniego można scharakteryzować następująco: syntetyczny, totalizujący, ingerujący, nie oddzielający, dedukcyjny, nie systematyzujący, dogmatyczny, intuicyjny, (czy też raczej afektywny), niedyskursywny, subiektywny, duchowo indywidualistyczny i społecznie zorientowany na grupę itd (..)"
Czym jest haiku? Formalnie to krótki, najczęściej trzy wersowy utwór o budowie 5-7-5 sylab. Zawiera kigo (słowo związane z porą roku), kireji (sylaba, która powoduje zawieszenie głosu występująca na początku ale również w środku i na końcu strofy). Ale to zasady, które można łamać. Ważne jest to, że haiku opisuje jakieś konkretne wydarzenie dziejące się w teraźniejszości.
Dla mnie osobiście ciekawa jest koncepcja kigo – słowa przywołującego porę roku. Np. słowo karmnik, ewidentnie związane z zimą, czy choinka ewidentnie związana z Bożym Narodzeniem. Takich słów odnoszących się do konkretnych pór roku jest mnóstwo.
Haiku to malowanie obrazu słowami, nie używając metafor. H Nie zapisuje się emocji. Emocje można wyczytać poza słowami. Czytając wiersz haiku dotykamy prawdy, mówimy - tak rzeczywiście jest.
Haiku jest mocno związane z buddyzmem zen, z ideą czystego, pustego, przytomnego umysłu, wolnego od myśli, koncepcji, porównań. W stanie pełnej przytomności umysłu, uważności adepci zen odczuwają, że każda chwila to odbicie wieczności, a każda okoliczność jest doskonała – zawiera wszystko, co potrzeba. Kontemplację piękna, doskonałości każdej chwili odnajdujemy właśnie w wierszach haiku.
Nie praktykujących zen poetów również uwodzi lapidarność formy haiku, o czym świadczą choćby tłumaczenia klasyków japońskich przez Czesława Miłosza, czy też zwięzłe, przejrzyste obrazy pisane przez Transtrőmera, (że też wymienię tylko Noblistów).
Za twórcę haiku uważa się Matsuo Basho, który był praktykującym Zen, a jednocześnie samurajem, kaligrafem i cenionym poetą. Strofy Basho, Yosa Buson, Kobayashi Issa, klasyków japońskiego haiku znajdują się w książce „Haiku” w tłumaczeniu Agnieszki Żuławskiej-Umedy przepięknie wydanej przez wydawnictwo Elay. Twarda oprawa, ascetyczny skład, gdzieniegdzie japońskie obrazy, japońskie litery, transkrypcja słów i tłumaczenie na polski oraz, co wzruszające, zakładka z białej wstążeczki świadczą o przemyślanej koncepcji książki. Wydawnictwo stworzyło specjalną stronę, gdzie zamieściło część utworów.
Przedmowy i artykuł „Okolice poetyki Matsuo Basho”, noty o poetach a także podstawowe zasady wymowy japońskiej Agnieszki Żuławskiej-Umedy w pełni wprowadzają nas w subtelny świat japońskiej literatury.
To nie jest pozycja do przeczytania, to książka do smakowania, kontemplacji,  zajrzenia, zachwycenia się wierszem odpowiadającym porze roku, odłożenia na podręczną półkę, aby przy nadarzającej się okazji móc po nią sięgnąć.
 
Dzięki tej książce trafiłam na warsztaty haiku prowadzone przez tłumaczkę. Uczę się lapidarności i malowania obrazów słowem. Nie jest to łatwe, często stosuję puentę, dowcip. Mam chyba umysł człowieka Zachodu;-)
Justyna Moćko
Justyna@joga-joga.pl
 
Korzystałam z
Buddyzm zen i psychoanaliza. Erich Fromm, D.T Suzuki, Richard De Martino. Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2006 r
 
Agnieszka Żuławska-Umeda (dr) Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW
haikustudiowała w Zakładzie Japonistyki UW. Tłumaczy klasyczną poezję i prozę japońską. Specjalistka w zakresie XVII i XVIII - wiecznej poezji japońskiej, w szczególności poety Matsuo Basho. Do najważniejszych publikacji z tego zakresu należą: dzienniki podróży Matsuo Basho "Z podróżnej sakwy", "Dziennik podróży do Sarashina", "Po ścieżkach Północy" oraz "Poetyka szkoły Matsuo Basho w latach 1684-1694". Żuławska-Umeda kontynuuje badania nad poetyką i interpretacją klasycznej literatury japońskiej. W Zakładzie Japonistyki i Koreanistyki pracuje od 1987 roku. Obecnie wykłada także w warszawskiej PJWSTK współczesną kulturę literacką Japonii. Od 2006 jest adeptką w tokijskiej szkole haiku KUZU.
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Ambasadorka Joga Festiwalu (23-26.08) w Wierchomli - Agnieszka Majewska

Tajna agentka, dilerka kiszonego brokatu, performerka spożywcza. Prowadzi i rozwija autorski projekt "Agnieszka Majewska gotuje nie truje", w ramach którego od 2014 roku prowadzi warsztaty, pokazy kuchni naturalnej. Promuje odżywcze, przeciwzapalne jedzenie, w tym kiszonki na co dzień. Organiczne ro...

Slow life w rodzinie

Czy mając dzieci można w ogóle żyć slow? Jaki kierunek obrać, aby wychować szczęśliwe dziecko i mieć slow life"ową rodzinę?...

Historia Jacquesa Mayola znów na ekranach kin! „Człowiek delfin”już od 17 sierpnia

Mija 30 lat od premiery kultowego filmu Luca Bessona "Wielki Błękit" inspirowanego życiem jednego z największych nurków w historii. Teraz Jacques’a Mayola można poznać jeszcze lepiej. 17 sierpnia do kin wchodzi dokument Lefterisa Charitosa "Człowiek delfin". ...

W jaki sposób joga pomaga niwelować niepokój?

Większą część czasu spędzamy na rozpamiętywaniu tego co się wydarzyło lub planowaniu tego co nadejdzie, a tylko chwilami jesteśmy w pełni obecni i skupieni na tym co dzieje się teraz. Powoduje to, że mózg pracuje cały czas na pełnych obrotach ale nie jest wykorzystywany produktywnie. ...

Yogattractive – naturalny sposób na piękno i pogodę ducha

Od 12 lat pracuję nad systemem anty-ageingu dla twarzy i szyi. Ćwiczenia twarzy są elementem bardzo istotnym, ale nie jedynym. Najpierw podeszłam do sprawy estetycznie, czyli chciałam naturalnie zadbać o twarz. Zadziałała trochę moja próżność, ale także chęć pomagania innym. Yogattractive nie jest c...

Praktyka jogi na piasku i trawie

Urlop to idealny moment, żeby odważyć się na samodzielną praktykę bez wskazówek nauczyciela. Przyjemna sceneria, szum fal i morska bryza powodują, że łatwiej jest się zrelaksować i skupić na wykonywanym ćwiczeniu. Dodatkowo nierówna powierzchnia taka jak piasek przyczynia się do kształtowania mięśni...

KURS NAUCZYCIELSKI JOGI INTEGRALNEJ

Kurs nauczycielski przeznaczony jest dla osób, które pragną zdobyć praktyczne umiejętności i rzetelną wiedzę na temat różnych ścieżek i systemów jogi pod okiem najlepszych w Polsce specjalistów. Zdobyte kwalifikacje i umiejętności oraz końcowy certyfikat uprawniają do wykonywania zawodu nauczyciel...

Joga Festiwal i VI Górski Maraton Jogi w Wierchomli coraz bliżej

Już za tydzień spotykamy się w Wierchomli, gdzie odbędzie się prawdziwa uczta dla miłośników jogi, doskonałej kuchni i świadomego, pełnego radości życia....

Happy Evolution, czyli jak dać sobie „coś więcej” niż szczęście?

O alergiach, diecie, sportach i miłości do siebie, a także o szczęściu, zero waste oraz mądrym życiu rozmawiają: pasjonatka kuchni roślinnej i event menedżer Helena Chmielewska oraz Żaneta Geltz – redaktor naczelna Magazynu Hipoalergiczni i założycielka Stowarzyszenia Happy Evolution Global As...

Joga, bieganie i medytacja - triatlon inny niż wszystkie !

Joga i triatlon? Z pozoru to niedobrana para, ale tak naprawdę doskonale do siebie pasują. Dosłownie i na wyższym poziomie. Po pierwsze, pomaga triatlonistom odzyskać balans po wyczerpującym treningu. Po drugie może być częścią składową niezwykłego dość, ale dającego zdaniem jego uczestników fa...

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Sierpnia 2018
Następne
PWŚCPSN
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, książki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ciąży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jogą podróżowanie po Azji
likesoft