Doł±cz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


"Haiku". Recenzja antologii poezji. Justyna Moćko

  • ¶roda, 25 wrze¶nia 2013
  • autor: Justyna Moćko
Nowe, poszerzone wydanie zbioru wierszy haiku stworzonych w ich ojczyĽnie, Japonii, w XVII i XVIII wieku przez największych mistrzów tego gatunku. Buson, Issa, Bashō to tylko niektórzy z autorów ujętych w tym niezwykłym wydawnictwie, w którym na jednej stronie czytelnik znajdzie zarówno tekst japoński, jak i jego transliterację i tłumaczenie, często opatrzone dodatkowym komentarzem.
Do haiku dojrzewałam długo. I chyba nadal nie do końca dojrzałam;-)
Zaczęło się od rozmowy z koleg±, Benkiem. Zacytował jakie¶ haiku, popatrzyłam na niego z lekkim niesmakiem, a on zapytał: nie lubisz haiku?
Nie - odpowiedziałam.
Nie masz umysłu wschodniego człowieka – powiedział Benek. Ludzie o wschodnim umy¶le uwielbiaj± haiku.
Taaaa, pomy¶lałam. Benek wrócił z blisko półrocznego pobytu w Indiach i wyraĽnie tęsknił…
Niedługo potem zaczęłam czytać ksi±żkę „Buddyzm zen i psychoanaliza” (Erich Fromm, D.T.Suzuki, Richard De Martino), gdzie w pierwszym artykule „Wykłady o buddyzmie Zen” D.T. Suzuki analizuje wiersze o podobnej tematyce Basho i Tenynysona pokazuj±c różnice między poezj± Wschodu i Zachodu.
Opisuj±c swój zachwyt nad kwiatem Basho patrzy na niego i pozwala, aby wszystko, co chce powiedzieć, mówił wykrzyknik. Tennyson natomiast jest aktywny i analityczny. Tennyson zadaje sobie pytanie: czy ja rozumiem? Basho nie jest dociekliwy, on odczuwa. (…) „Wschód jest milcz±cy, natomiast Zachód elokwentny. Jednak milczenie Wschodu nie oznacza głuchoty albo braku odpowiednich słów. W wielu przypadkach milczenie jest równie wymowne jak mowa. Zachód ceni werbalizm.” (…)
Autorzy pokusili się jeszcze o generalizację, która może nie odnosi się bezpo¶rednio do poezji ale jest ciekawa, wiec j± przytoczę:
"(…) Odpowiednio do tego umysł zachodni jest analityczny, oddzielaj±cy, rozróżniaj±cy, indukcyjny, indywidualistyczny, rozróżniaj±cy, indukcyjny, indywidualistyczny, intelektualny, obiektywny, naukowy, uogólniaj±cy, konceptualny, schematyzuj±cy, bezosobowy, legalistyczny, organizuj±cy, władczy, apodyktyczny, skłonny do narzucania swojej woli innym itd. W przeciwieństwie do tego, cechy umysłu wschodniego można scharakteryzować następuj±co: syntetyczny, totalizuj±cy, ingeruj±cy, nie oddzielaj±cy, dedukcyjny, nie systematyzuj±cy, dogmatyczny, intuicyjny, (czy też raczej afektywny), niedyskursywny, subiektywny, duchowo indywidualistyczny i społecznie zorientowany na grupę itd (..)"
Czym jest haiku? Formalnie to krótki, najczę¶ciej trzy wersowy utwór o budowie 5-7-5 sylab. Zawiera kigo (słowo zwi±zane z por± roku), kireji (sylaba, która powoduje zawieszenie głosu występuj±ca na pocz±tku ale również w ¶rodku i na końcu strofy). Ale to zasady, które można łamać. Ważne jest to, że haiku opisuje jakie¶ konkretne wydarzenie dziej±ce się w teraĽniejszo¶ci.
Dla mnie osobi¶cie ciekawa jest koncepcja kigo – słowa przywołuj±cego porę roku. Np. słowo karmnik, ewidentnie zwi±zane z zim±, czy choinka ewidentnie zwi±zana z Bożym Narodzeniem. Takich słów odnosz±cych się do konkretnych pór roku jest mnóstwo.
Haiku to malowanie obrazu słowami, nie używaj±c metafor. H Nie zapisuje się emocji. Emocje można wyczytać poza słowami. Czytaj±c wiersz haiku dotykamy prawdy, mówimy - tak rzeczywi¶cie jest.
Haiku jest mocno zwi±zane z buddyzmem zen, z ide± czystego, pustego, przytomnego umysłu, wolnego od my¶li, koncepcji, porównań. W stanie pełnej przytomno¶ci umysłu, uważno¶ci adepci zen odczuwaj±, że każda chwila to odbicie wieczno¶ci, a każda okoliczno¶ć jest doskonała – zawiera wszystko, co potrzeba. Kontemplację piękna, doskonało¶ci każdej chwili odnajdujemy wła¶nie w wierszach haiku.
Nie praktykuj±cych zen poetów również uwodzi lapidarno¶ć formy haiku, o czym ¶wiadcz± choćby tłumaczenia klasyków japońskich przez Czesława Miłosza, czy też zwięzłe, przejrzyste obrazy pisane przez Transtrőmera, (że też wymienię tylko Noblistów).
Za twórcę haiku uważa się Matsuo Basho, który był praktykuj±cym Zen, a jednocze¶nie samurajem, kaligrafem i cenionym poet±. Strofy Basho, Yosa Buson, Kobayashi Issa, klasyków japońskiego haiku znajduj± się w ksi±żce „Haiku” w tłumaczeniu Agnieszki Żuławskiej-Umedy przepięknie wydanej przez wydawnictwo Elay. Twarda oprawa, ascetyczny skład, gdzieniegdzie japońskie obrazy, japońskie litery, transkrypcja słów i tłumaczenie na polski oraz, co wzruszaj±ce, zakładka z białej wst±żeczki ¶wiadcz± o przemy¶lanej koncepcji ksi±żki. Wydawnictwo stworzyło specjaln± stronę, gdzie zamie¶ciło czę¶ć utworów.
Przedmowy i artykuł „Okolice poetyki Matsuo Basho”, noty o poetach a także podstawowe zasady wymowy japońskiej Agnieszki Żuławskiej-Umedy w pełni wprowadzaj± nas w subtelny ¶wiat japońskiej literatury.
To nie jest pozycja do przeczytania, to ksi±żka do smakowania, kontemplacji,  zajrzenia, zachwycenia się wierszem odpowiadaj±cym porze roku, odłożenia na podręczn± półkę, aby przy nadarzaj±cej się okazji móc po ni± sięgn±ć.
 
Dzięki tej ksi±żce trafiłam na warsztaty haiku prowadzone przez tłumaczkę. Uczę się lapidarno¶ci i malowania obrazów słowem. Nie jest to łatwe, często stosuję puentę, dowcip. Mam chyba umysł człowieka Zachodu;-)
Justyna Moćko
Justyna@joga-joga.pl
 
Korzystałam z
Buddyzm zen i psychoanaliza. Erich Fromm, D.T Suzuki, Richard De Martino. Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2006 r
 
Agnieszka Żuławska-Umeda (dr) Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW
haikustudiowała w Zakładzie Japonistyki UW. Tłumaczy klasyczn± poezję i prozę japońsk±. Specjalistka w zakresie XVII i XVIII - wiecznej poezji japońskiej, w szczególno¶ci poety Matsuo Basho. Do najważniejszych publikacji z tego zakresu należ±: dzienniki podróży Matsuo Basho "Z podróżnej sakwy", "Dziennik podróży do Sarashina", "Po ¶cieżkach Północy" oraz "Poetyka szkoły Matsuo Basho w latach 1684-1694". Żuławska-Umeda kontynuuje badania nad poetyk± i interpretacj± klasycznej literatury japońskiej. W Zakładzie Japonistyki i Koreanistyki pracuje od 1987 roku. Obecnie wykłada także w warszawskiej PJWSTK współczesn± kulturę literack± Japonii. Od 2006 jest adeptk± w tokijskiej szkole haiku KUZU.
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Jak wybrać jogiczny prezent ? Na co zwrócić uwagę ?

Jaki prezent wybrać? Jak ocenić nie znaj±c się na sprzęcie do jogi, co będzie optymalne?...

Kiedy moje nogi będ± w końcu elastyczne?

Mocne oraz elastyczne nogi to też zdrowe nogi - lekkie, sprawne i pewnie st±paj±ce po ziemi. To większa rado¶ć biegania i uprawiania wszelkich innych dyscyplin sportowych - twoich ulubionych. To wreszcie smukłe i zgrabne nogi, zrelaksowane i odprężone. Nie zwlękaj - sięgaj po więcej - również w jodz...

Jej wysoko¶ć cytryna

Królowa pochodzi z południowo-wschodnich Chin. Jej kariera rozkwitła w XVIII wieku, kiedy odkryto, że jest doskonałym remedium na wiele chorób. Dzi¶ cytryna znana jest nie tylko ze swych wła¶ciwo¶ci leczniczych, ale także jako doskonała pomoc w ekologicznym sprz±taniu domu....

10 sposobów na uproszczenie życia

Dzisiejsze tempo życia, szczególnie w dużych miastach jest przyczyn± przewlekłego stresu, przemęczenia i problemów ze zdrowiem. Prostota i minimalizm mog± nam pomóc odnaleĽć równowagę i swój własny slow life. Oto 10 sposobów na uproszczenie życia. ...

Obserwujemy obecnie prawdziwy boom na rozwój osobisty. Z czego on wynika?

Na to i wiele innych pytań odpowiadaj± Karolina i Maciej Szaciłło, eksperci od zdrowego stylu życia, entuzja¶ci ajurwedy i technik medytacyjnych....

Prezydent z kasty niedotykalnych na czele Indii. Aktywnie ćwiczy jogę.

Niedawno opisywali¶my na naszych łamach sylwetkę premiera Indii Narendry Modiego, teraz publikujemy kolejny artykuł z tej serii - dla wszystkich czytelników bliżej zainteresowanych Indiami. ...

Joga w walce z traum±, czyli jak pomóc weteranom

Zespół stresu pourazowego (PTSD) dotyka nawet 10 proc. żołnierzy, którzy brali udział w działaniach bojowych. Szeroko zakrojone badania nad tym, jak pomóc weteranom, którzy cierpi± z tego powodu prowadz± m.in. Amerykanie. Maj± w tej materii pokaĽne do¶wiadczenia, bo na przestrzeni ostatnich lat wiel...

Jak długo muszę się rozci±gać, żeby być w pełni elastycznym?

Rozczaruję Was już na samym pocz±tku tego artykułu, ponieważ muszę uczciwi przyznać, że nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. ...

Dania gotowe. Czy mog± być zdrowe? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem, prezesem firmy Primavika

Na sklepowych półkach coraz więcej miejsca zajmuj± różnego rodzaju dania gotowe. Wpisuj± się one w potrzeby współczesnego konsumenta, który żyje szybko. Czy taka wysoko przetworzona żywno¶ć może być zdrowa? Na co zwracać uwagę przy wyborze produktów typu convienience? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem,...

Joga i medytacja recept± na lepsz± pamięć i orientację

W Polsce na alzheimera choruje ok. 350 tys. ludzi. Trac± pamięć, sprawno¶ć. Uczeni nie potrafi± jeszcze powiedzieć, co jest przyczyn± stopniowej i nieodwracalnej degradacji komórek nerwowych mózgu. Trwaj± intensywne poszukiwania sposobów na opóĽnienie postępów choroby i poprawę komfortu życia pacjen...

  
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, ksi±żki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ci±ży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jog± podróżowanie po Azji
likesoft