Dołącz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Nie bić głową w mur – sztuka właściwego działania: kriya joga. Maciej Wielobób

  • czwartek, 30 kwietnia 2009
  • autor: Maciej Wielobób
Najwybitniejszy współczesny komentator Jogasutr Sankhja-jogaczarja Swami Hariharananda Aranya pisząc o kriya jodze (jodze w formie działania) definiuje ją jako: „(...) działanie z zamiarem osiągnięcia Jogi”. W niniejszym artykule Maciej Wielobób pokrótce przybliża tę praktykę, która otwiera drugi rozdział Jogasutr.
II.1. tapassvadhyayeśvarapranidhanani kriyayogah
"Samodyscyplina, samopoznanie i zupełne poddanie się Bogu stanowi jogę w formie działania"
tapas – samodyscyplina, asceza, surowość, gorąco, podjęte zobowiązanie
svadhyaya – samopoznanie, studiowanie, recytowanie, wczytywanie się
Iśvara – Pan, Najwyższy Bóg, siła wyższa (w jodze klasycznej szczególny Purusza, który nigdy nie był uwikłany w grę Prakriti, por. JS I.24-26)
pranidhanani – nakładanie, poddanie (się), abstrakcyjna kontemplacja, głęboka medytacja
kriyayogah – joga w formie działania, joga czynienia
wielobób
Gdy przyjrzymy się Jogasutrom zauważymy, że praktyka samodyscypliny, samopoznania i poddania się sile wyższej powtarza się dwukrotnie w różnym kontekście. W aktualnie omawianych sutrach jako kriya joga, a w dalszej części Sadhana Pady jako 3 z 5 nijam (praktyk dyscypliny indywidualnej).
Oczywiście powtórzenie nie jest przypadkowe – tu wymienione praktyki mają posłużyć zmniejszeniu uciążliwości (kleśi – negatywnych tendencji) i poprowadzić nas do skupienia jako przygotowanie do zasadniczych praktyk opisanych przez Patańdżalego jako joga ośmioraka (astanga joga), podczas gdy, tapas, svadhyaya i Iśvarapranidhana opisane jako nijama są już elementem zasadniczej praktyki.
Termin kriya joga wskazuje, że tu samodyscyplina, samopoznanie i poddanie się Iśvarze są działaniem (kriyą), podczas, gdy w drugim kontekście należy je spostrzegać bardziej jako postawę (wobec rzeczywistości). Nie należy jednak mylić kriya jogi (jogi w formie działania) z przedstawioną w Bhagavadgicie ścieżką karma jogi (jogi czynu). Co prawda terminy kriya i karman pochodzą od jednego rdzenia kr (czynić, działać), jednakże różnią się znaczeniowo. Kriya oznacza działanie (czynność), karman – czyn w sensie skutku działania (karmaśaya – złoże karmiczne). W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że ścieżka karma jogi skupia się na pracy nad tym, aby nie powstało nowe złoże karmiczne, natomiast kriya joga nastawiona jest na osłabienie wpływu dotychczas nagromadzonego złoża karmicznego. Najwybitniejszy współczesny egzegeta Jogasutr Sankhja-jogaczarja Swami Hariharananda Aranya tak tłumaczy etymologię terminu kriya yoga: „(...) działanie z zamiarem osiągnięcia Jogi jest kriya-jogą”(1) .
Wjasa w swoim komentarzu do sutr Patańdżalego (Jbh. II.1), pisze: „Kto nie poddaje się samodyscyplinie (tapas), nie osiąga jogi. Zanieczyszczenia umysłu, pstre od nieświadomych impulsów, skutków naszych uczynków i uciążliwości (...), bez samodyscypliny nie ulegają rozbiciu. Ostrzega się jednak, iż samodyscyplinę należy stosować na tyle, na ile nie zakłóca uciszenia (oczyszczenia) świadomości.“ Hariharananda Aranya dodaje: „W filozoficznym kontekście tapas oznacza dużo więcej niż po prostu kształtowanie fizycznej wytrzymałości. Oznacza tryb życia i postępowanie wymagające intelektualnej, moralnej i emocjonalnej dyscypliny dla urzeczywistnienia prawdy o świecie i o sobie samym.”(2) Należy pamiętać jednak, że samodyscyplina z zamiarem osiągnięcia jedynie „doczesnych“ korzyści (np. materialnych), nie jest jogiczną formą samodyscypliny (3). Tapas w kriya jodze jest sposobem na wprowadzenie do życia praktyki opartej o abhyasę i vairagyę (por. JS I.12-I.16). Przypomnijmy, że abhyasa jest „nieprzerwanym wysiłkiem dla osiągnięcia stanu spokoju umysłu“ i powinna być „kontynuowana ze szczerym oddaniem“, natomiast vairgya – jest stanem, „kiedy umysł traci całe swoje przywiązanie do obiektów widzianych lub opisanych w pismach“.
Sanskrycki termin tapas obejmuje znaczeniowo nie tylko surowość, ascezę, ale i żar oraz żarliwość. Stąd moglibyśmy pokusić się o przekład, że tapas w omawianym kontekście jest „żarliwą samodyscypliną“. Jakiś czas temu rozmawiałem z nauczycielem jogi z Kłodzka, Krzyśkiem Zubowskim, na temat praktyki jogi w kontekście przekazu różnych mistrzów. Krzysiek powiedział wówczas bardzo znaczące zdanie, a mianowicie, że wybrana przez nas ścieżka jest tylko naczyniem, które należy wypełnić żarliwością. I to jest prawda – aby samodyscyplina nie szkodziła nam, ani nie zakłócała ciszy umysłu (przed czym ostrzega Wjasa w zacytowanym fragmencie Jogabhaszji), nie niszczyła naszego zdrowia, nie była pustym przymusem – musi wynikać z żarliwości. Wtedy możemy urzeczywistnić stan opisany w Bhagawatapuranie (Śrimad Bhagavatam), gdzie jest napisane: „kama tyaga tapah ucyate” – „tapas jest tym, co uwalnia cię od pragnień”.
Kolejnym działaniem, które zaleca Patańdżali w omawianych sutrach, jest samostudiowanie. Swami Shuddhananda Giri ostrzega: „Nigdy nie myl swadhjaji ze studiowaniem pism. Swadhjaja to studiowanie jaźni.”(4) Nawet, gdy studiujemy tradycyjne teksty, one mają się stać dla nas lustrem, w którym odbija się nasza jaźń. Swami Rama mawiał: „Jest tylko jedna prawdziwa książka do studiowania, z której powinieneś się uczyć – najwspanialsza z wszystkich dzieł – i jest nią właśnie ten manuskrypt, którym jesteś ty.“, a na dowód tego przytaczał poniższą historię.
Był pewien swami, który zwykł codziennie wykładać dla swoich oddanych uczniów. Jeden z uczniów był bardziej uważny niż inni. Gdy usłyszał jak swami mówił o nie-przywiązaniu, odszedł mieszkać do lasu i tam doznał oświecenia. Po 12 latach swojego odosobnienia postanowił sprawdzić, co dzieje się z jego przyjaciółmi, uczniami swamiego. Gdy dotarł do aszramu, gdzie kiedyś pobierał nauki, ujrzał, że wszystko wygląda dokładnie tak samo jak kiedyś: swami wykłada tak jak 12 lat temu, a jego uczniowie siedzą i słuchają. Swami Rama komentuje: „Co za strata czasu! Tak naprawdę nie potrzebujesz wiele zewnętrznych informacji; ty już posiadasz prawdziwą wiedzę w sobie. Musisz się jedynie nauczyć jak zastosować tę wiedzę, którą masz.”(5) Co więcej, Swami Rama zauważa: „(...) ścieżka rozwojowa, ścieżka do oświecenia nie jest w rzeczywistości taka surowa, ani zawiła, ani trudna – tak naprawdę jest bardzo prosta. Najprostszym sposobem, aby rozwijać się jest po prostu poznać siebie – zaakceptować i zrozumieć siebie na wszystkich poziomach.“
Ostatni człon kriya jogi – Iśvarapranidhana – polega, jak pisze Wjasa (Jbh. II.1) „na ofiarowaniu Iśwarze jako najwyższemu guru wszystkich czynów i wyrzeczeniu się ich owoców“. Iśwara (sankr.: Pan), jak zauważa Patańdżali w sutrze I.24 „jest szczególnym Puruszą, całkowicie wolnym od uciążliwości, nieskalanym działaniami oraz nietkniętym przyczyną i skutkiem“.
W kolejnych sutrach kodyfikator jogi pisze, że Iśwara jest „nieprzewyższalnym zalążkiem wszechpoznania“ i pierwszym nauczycielem. Iśwara pranidhana jest sztuką pokory i poddania się. Robię to, co jest do zrobienia. Gdy da się płynąć na fali to płynę, gdy nie – to cierpliwie czekam na następną. Nie walę głową w mur. Mur nie przeszkadza nam dopóty, dopóki nie zaczynamy walić w niego głową. Iśvarapranidhana jest sztuką porzucenia życia polegającego na spełnianiu naszych pragnień, zachcianek i urzeczywistnianiu naszych frustracji, jest sztuką podporządkowania się porządkowi świata, woli Boga.
Okazuje się jednak, że większość ludzi nie potrafi żyć bez walki. Najpierw walczymy ze swoimi słabościami, chorobą etc., by w pewnym momencie się zorientować, że „duch walki“ przesiąknął całe nasze życie. Walczymy ze swoim małżonkiem, z bliskimi, walczymy w pracy, walczymy ze sobą... Joga nie jest sztuką walki, nie jest działaniem wbrew sobie. Jest szukaniem tego, co naturalne, właściwe, czyste dla mnie. Jest drogą do „zatrzymania poruszeń świadomości“ i działaniem w tym kierunku. Walka jeszcze nikomu nie przyniosła ukojenia. Właściwe działanie, pokora, ofiara – tak. Warto o tym pamiętać. I warto pamiętać, że bez Iśvarapranidhany nie ma jogi.
II.2. samadhibhavanarthah kleśatanukaranarthaś ca
„Praktyka ta zmniejsza uciążliwości i prowadzi do skupienia“

samadhi – skupienie, głęboka kontemplacja
bhavana – wywoływać (jakiś skutek), kultywować
arthah – w celu
kleśa – uciążliwości, tendencje
tanukaranarthah – zminimalizować, osłabić
ca – i
Wjasa o celu kriya jogi pisze w następujący sposób (Jbh. II.2): „Gdy kriya joga jest właściwie praktykowana, prowadzi do skupienia (samadhi) i znacząco osłabia uciążliwości (klesie). Ogień wiedzy różnicującej spala osłabione kleśie. Gdy uciążliwości są osłabione nie mogą dłużej zaciemniać różnicy między Buddhi a Puruszą. Urzeczywistnienie tego sprawia, że guny przestają się manifestować.“
Swami Hariharananda Aranya wyjaśnia mechanizm, w jaki sposób kriya joga zmniejsza uciążliwości i prowadzi do skupienia: „(...) spokój ciała i zmysłów [uzyskuje się] poprzez tapas, predyspozycje do urzeczywistnienia prawdy – poprzez svadhayayę, a stabilność umysłu poprzez Iśvarapranidhanę.“
PRZYPISY
(1). Samkhya-Yogacharya Swami Hariharananda Aranya (1977), Yoga Philosophy of Patanjali, University of Calcuta, Calcuta, s. 126.
(2). Ibidem, s. 460 (Appendix B: The Concept of Tapas).
(3). Ibidem, s. 241.
(4). Swami Shuddhananda Giri (2002), Co to jest tapas?, transkrypcja wykładu wygłoszonego podczas odosobnienia pod Krakowem.
(5). Wszystkie wypowiedzi Swamiego Ramy podaję za: Swami Jnaneshvara Bharati (1997), Understanding and Practising the Teachings of Swami Rama of Himalayas, http://www.swamij.com/pdf/swamiramateachings.pdf
ZAGADNIENIA DO PRZEMYŚLENIA:
Instrukcja: Przeczytaj poniższe pytania i zapisz odpowiedzi na nie na kartce (dla siebie). Nie odpowiadaj na nie bez zapisywania, gdyż pozbawisz się możliwości głębszej refleksji. Jeżeli chcesz, możesz wysłać mi Twoje odpowiedzi lub refleksje mailem (mw@joga-krakow.pl).
1. Czym jest dla Ciebie tapas?
2. Zastanów się, gdzie w Twoim życiu i z kim walczysz? Dlaczego?
3. Czy Twoja praktyka, Twoje działanie odzwierciedlają zasady kriya jogi? Dlaczego tak, dlaczego nie?

Maciej Wielobób – pedagog specjalny – terapeuta; dyplomowany nauczyciel jogi, założyciel Pracowni Jogi Macieja Wieloboba w Krakowie.
Strona www Macieja (warsztaty w całej Polsce): http://maciejwielobob.pl
Szkoła Macieja i Agnieszki Wielobób (zajęcia w Krakowie): http://www.joga-krakow.pl
Joga – blog:http://www.joga-blog.pl
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Joga kundalini – przebudzenie i opanowanie energii

Mnogość zajęć, które określane są jako różne rodzaje jogi, może już przyprawić o zawrót głowy. Wśród nich pojawia się kundalini. Samo słowo brzmi magicznie, a jogę kundalini otacza aura tajemnicy. Jest to jednak, wg jej zwolenników i adeptów, esencja jogi, emanacja życiowej energii, która przepływa ...

Jak wybrać matę do jogi?

Obecnie na rynku dostępnych jest wiele rodzajów i odmian mat do jogi. Różnią się fakturą, grubością, długością, kolorem, trwałością i tym, co najważniejsze, czyli parametrami antypo­ślizgowymi oraz ceną. Dlatego zawsze pojawia się pytanie - którą matę mam wybrać i czym się kierować przy wyborze?...

Przepisy ze zdrowej misy: Jarmużki z kuskusem

Jarmuż jest wyjątkową odmianą kapusty, uprawianą od starożytności do celów ozdobnych oraz jadalnych. Popularnością cieszy się przede wszystkim ze względu na bogatą zawartość przeciwutleniaczy, witaminy C i K, wapnia, żelaza oraz sulforafan – związków mających właściwości antynowotworowe. ...

Jak odzyskać czas?

Czas. Gdyby był na sprzedaż, pewnie byłby najlepiej sprzedawanym towarem na świecie, a w bankach ustawiałyby się kolejki po kredyt na zakup czasu. Niestety, a może "stety" nie można go kupić za żadne pieniądze. Ale dzięki filozofii slow life i minimalizmowi można nauczyć się, jak go odzyskać. ...

Joga i podnoszenie odporności na infekcje. To działa !

No i nadeszła. Jesień. A wraz z nią niestety sezon przeziębień i innych infekcji. Ale na szczęście nie jesteśmy bezradni wobec atakujących nas zewsząd zarazków. Możemy szybko podnieść swoją odporność dzięki praktyce jogi, co udowodniły już liczne badania naukowe....

6 pozycji jogi, które możesz wykonać jeszcze zanim wstaniesz z łóżka.

Znasz to uczucie, kiedy budzik dzwoni wcześnie rano, żwawo odkrywasz kołdrę i wstajesz z łóżka z uśmiechem na twarzy? Ja też nie ;) Ale to nic, poranki bywają trudne - to fakt, tylko nie wtedy, kiedy masz 6 przyjemnych powodów, żeby zamiast kolejny raz przedłużać drzemkę zacząć się powoli przebudzać...

Pietyzm w praktyce jogi

Dużo pisze się o jodze. Pisze się o jej dobroczynnym wpływie na organizm (ciało, sylwetkę, narządy wewnętrzne, kręgosłup) i psychikę. Warto jednak podkreślić jeszcze jeden rzadziej omawiany element, a mianowicie wpływ jogi na postawę życiową - na podejście do samego siebie, do innych ludzi oraz nast...

Nie taki kij straszny jak go malują … Jak oswoić chaturangę?

Nic nie wprowadza w lepszy nastrój jak kilka Powitań Słońca o poranku. Kiedy płynnie przechodzisz z jednej pozycji do drugiej, a ciało w pełni współgra z oddechem, czujesz jak powoli rozbudza się każdy mięsień a umysł staje się coraz bardziej trzeźwy. I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie chaturanga ...

Premier, który propaguje jogę i narodowe wartości

Miłośnicy jogi na całym świecie, nawet jeśli w ogóle nie interesują się polityką, na pewno słyszeli nazwisko premiera Indii. Narendra Modi jest wielkim orędownikiem jogi, dzięki jego staraniom ustanowiono Międzynarodowy Dzień Jogi, a UNESCO wpisało ją na listę dziedzictwa niematerialnego świata....

Od przybytku boli głowa

Minimalizm został w ostatnich latach mocno spopularyzowany w Stanach Zjednoczonych i Europie, przesyconych wszechogarniającym konsumpcjonizmem. Jednak ojczyzną minimalizmu jest Japonia. Wynika on z japońskiej tradycji i stylu życia. Co zatem radzą japońscy mistrzowie minimalizmu?...

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Października 2017
Następne
PWŚCPSN
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, książki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ciąży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jogą podróżowanie po Azji
likesoft