Doł±cz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Nie bić głow± w mur – sztuka wła¶ciwego działania: kriya joga. Maciej Wielobób

  • czwartek, 30 kwietnia 2009
  • autor: Maciej Wielobób
Najwybitniejszy współczesny komentator Jogasutr Sankhja-jogaczarja Swami Hariharananda Aranya pisz±c o kriya jodze (jodze w formie działania) definiuje j± jako: „(...) działanie z zamiarem osi±gnięcia Jogi”. W niniejszym artykule Maciej Wielobób pokrótce przybliża tę praktykę, która otwiera drugi rozdział Jogasutr.
II.1. tapassvadhyaye¶varapranidhanani kriyayogah
"Samodyscyplina, samopoznanie i zupełne poddanie się Bogu stanowi jogę w formie działania"
tapas – samodyscyplina, asceza, surowo¶ć, gor±co, podjęte zobowi±zanie
svadhyaya – samopoznanie, studiowanie, recytowanie, wczytywanie się
I¶vara – Pan, Najwyższy Bóg, siła wyższa (w jodze klasycznej szczególny Purusza, który nigdy nie był uwikłany w grę Prakriti, por. JS I.24-26)
pranidhanani – nakładanie, poddanie (się), abstrakcyjna kontemplacja, głęboka medytacja
kriyayogah – joga w formie działania, joga czynienia
wielobób
Gdy przyjrzymy się Jogasutrom zauważymy, że praktyka samodyscypliny, samopoznania i poddania się sile wyższej powtarza się dwukrotnie w różnym kontek¶cie. W aktualnie omawianych sutrach jako kriya joga, a w dalszej czę¶ci Sadhana Pady jako 3 z 5 nijam (praktyk dyscypliny indywidualnej).
Oczywi¶cie powtórzenie nie jest przypadkowe – tu wymienione praktyki maj± posłużyć zmniejszeniu uci±żliwo¶ci (kle¶i – negatywnych tendencji) i poprowadzić nas do skupienia jako przygotowanie do zasadniczych praktyk opisanych przez Patańdżalego jako joga o¶mioraka (astanga joga), podczas gdy, tapas, svadhyaya i I¶varapranidhana opisane jako nijama s± już elementem zasadniczej praktyki.
Termin kriya joga wskazuje, że tu samodyscyplina, samopoznanie i poddanie się I¶varze s± działaniem (kriy±), podczas, gdy w drugim kontek¶cie należy je spostrzegać bardziej jako postawę (wobec rzeczywisto¶ci). Nie należy jednak mylić kriya jogi (jogi w formie działania) z przedstawion± w Bhagavadgicie ¶cieżk± karma jogi (jogi czynu). Co prawda terminy kriya i karman pochodz± od jednego rdzenia kr (czynić, działać), jednakże różni± się znaczeniowo. Kriya oznacza działanie (czynno¶ć), karman – czyn w sensie skutku działania (karma¶aya – złoże karmiczne). W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że ¶cieżka karma jogi skupia się na pracy nad tym, aby nie powstało nowe złoże karmiczne, natomiast kriya joga nastawiona jest na osłabienie wpływu dotychczas nagromadzonego złoża karmicznego. Najwybitniejszy współczesny egzegeta Jogasutr Sankhja-jogaczarja Swami Hariharananda Aranya tak tłumaczy etymologię terminu kriya yoga: „(...) działanie z zamiarem osi±gnięcia Jogi jest kriya-jog±”(1) .
Wjasa w swoim komentarzu do sutr Patańdżalego (Jbh. II.1), pisze: „Kto nie poddaje się samodyscyplinie (tapas), nie osi±ga jogi. Zanieczyszczenia umysłu, pstre od nie¶wiadomych impulsów, skutków naszych uczynków i uci±żliwo¶ci (...), bez samodyscypliny nie ulegaj± rozbiciu. Ostrzega się jednak, iż samodyscyplinę należy stosować na tyle, na ile nie zakłóca uciszenia (oczyszczenia) ¶wiadomo¶ci.“ Hariharananda Aranya dodaje: „W filozoficznym kontek¶cie tapas oznacza dużo więcej niż po prostu kształtowanie fizycznej wytrzymało¶ci. Oznacza tryb życia i postępowanie wymagaj±ce intelektualnej, moralnej i emocjonalnej dyscypliny dla urzeczywistnienia prawdy o ¶wiecie i o sobie samym.”(2) Należy pamiętać jednak, że samodyscyplina z zamiarem osi±gnięcia jedynie „doczesnych“ korzy¶ci (np. materialnych), nie jest jogiczn± form± samodyscypliny (3). Tapas w kriya jodze jest sposobem na wprowadzenie do życia praktyki opartej o abhyasę i vairagyę (por. JS I.12-I.16). Przypomnijmy, że abhyasa jest „nieprzerwanym wysiłkiem dla osi±gnięcia stanu spokoju umysłu“ i powinna być „kontynuowana ze szczerym oddaniem“, natomiast vairgya – jest stanem, „kiedy umysł traci całe swoje przywi±zanie do obiektów widzianych lub opisanych w pismach“.
Sanskrycki termin tapas obejmuje znaczeniowo nie tylko surowo¶ć, ascezę, ale i żar oraz żarliwo¶ć. St±d mogliby¶my pokusić się o przekład, że tapas w omawianym kontek¶cie jest „żarliw± samodyscyplin±“. Jaki¶ czas temu rozmawiałem z nauczycielem jogi z Kłodzka, Krzy¶kiem Zubowskim, na temat praktyki jogi w kontek¶cie przekazu różnych mistrzów. Krzysiek powiedział wówczas bardzo znacz±ce zdanie, a mianowicie, że wybrana przez nas ¶cieżka jest tylko naczyniem, które należy wypełnić żarliwo¶ci±. I to jest prawda – aby samodyscyplina nie szkodziła nam, ani nie zakłócała ciszy umysłu (przed czym ostrzega Wjasa w zacytowanym fragmencie Jogabhaszji), nie niszczyła naszego zdrowia, nie była pustym przymusem – musi wynikać z żarliwo¶ci. Wtedy możemy urzeczywistnić stan opisany w Bhagawatapuranie (¦rimad Bhagavatam), gdzie jest napisane: „kama tyaga tapah ucyate” – „tapas jest tym, co uwalnia cię od pragnień”.
Kolejnym działaniem, które zaleca Patańdżali w omawianych sutrach, jest samostudiowanie. Swami Shuddhananda Giri ostrzega: „Nigdy nie myl swadhjaji ze studiowaniem pism. Swadhjaja to studiowanie jaĽni.”(4) Nawet, gdy studiujemy tradycyjne teksty, one maj± się stać dla nas lustrem, w którym odbija się nasza jaĽń. Swami Rama mawiał: „Jest tylko jedna prawdziwa ksi±żka do studiowania, z której powiniene¶ się uczyć – najwspanialsza z wszystkich dzieł – i jest ni± wła¶nie ten manuskrypt, którym jeste¶ ty.“, a na dowód tego przytaczał poniższ± historię.
Był pewien swami, który zwykł codziennie wykładać dla swoich oddanych uczniów. Jeden z uczniów był bardziej uważny niż inni. Gdy usłyszał jak swami mówił o nie-przywi±zaniu, odszedł mieszkać do lasu i tam doznał o¶wiecenia. Po 12 latach swojego odosobnienia postanowił sprawdzić, co dzieje się z jego przyjaciółmi, uczniami swamiego. Gdy dotarł do aszramu, gdzie kiedy¶ pobierał nauki, ujrzał, że wszystko wygl±da dokładnie tak samo jak kiedy¶: swami wykłada tak jak 12 lat temu, a jego uczniowie siedz± i słuchaj±. Swami Rama komentuje: „Co za strata czasu! Tak naprawdę nie potrzebujesz wiele zewnętrznych informacji; ty już posiadasz prawdziw± wiedzę w sobie. Musisz się jedynie nauczyć jak zastosować tę wiedzę, któr± masz.”(5) Co więcej, Swami Rama zauważa: „(...) ¶cieżka rozwojowa, ¶cieżka do o¶wiecenia nie jest w rzeczywisto¶ci taka surowa, ani zawiła, ani trudna – tak naprawdę jest bardzo prosta. Najprostszym sposobem, aby rozwijać się jest po prostu poznać siebie – zaakceptować i zrozumieć siebie na wszystkich poziomach.“
Ostatni człon kriya jogi – I¶varapranidhana – polega, jak pisze Wjasa (Jbh. II.1) „na ofiarowaniu I¶warze jako najwyższemu guru wszystkich czynów i wyrzeczeniu się ich owoców“. I¶wara (sankr.: Pan), jak zauważa Patańdżali w sutrze I.24 „jest szczególnym Purusz±, całkowicie wolnym od uci±żliwo¶ci, nieskalanym działaniami oraz nietkniętym przyczyn± i skutkiem“.
W kolejnych sutrach kodyfikator jogi pisze, że I¶wara jest „nieprzewyższalnym zal±żkiem wszechpoznania“ i pierwszym nauczycielem. I¶wara pranidhana jest sztuk± pokory i poddania się. Robię to, co jest do zrobienia. Gdy da się płyn±ć na fali to płynę, gdy nie – to cierpliwie czekam na następn±. Nie walę głow± w mur. Mur nie przeszkadza nam dopóty, dopóki nie zaczynamy walić w niego głow±. I¶varapranidhana jest sztuk± porzucenia życia polegaj±cego na spełnianiu naszych pragnień, zachcianek i urzeczywistnianiu naszych frustracji, jest sztuk± podporz±dkowania się porz±dkowi ¶wiata, woli Boga.
Okazuje się jednak, że większo¶ć ludzi nie potrafi żyć bez walki. Najpierw walczymy ze swoimi słabo¶ciami, chorob± etc., by w pewnym momencie się zorientować, że „duch walki“ przesi±kn±ł całe nasze życie. Walczymy ze swoim małżonkiem, z bliskimi, walczymy w pracy, walczymy ze sob±... Joga nie jest sztuk± walki, nie jest działaniem wbrew sobie. Jest szukaniem tego, co naturalne, wła¶ciwe, czyste dla mnie. Jest drog± do „zatrzymania poruszeń ¶wiadomo¶ci“ i działaniem w tym kierunku. Walka jeszcze nikomu nie przyniosła ukojenia. Wła¶ciwe działanie, pokora, ofiara – tak. Warto o tym pamiętać. I warto pamiętać, że bez I¶varapranidhany nie ma jogi.
II.2. samadhibhavanarthah kle¶atanukaranartha¶ ca
„Praktyka ta zmniejsza uci±żliwo¶ci i prowadzi do skupienia“

samadhi – skupienie, głęboka kontemplacja
bhavana – wywoływać (jaki¶ skutek), kultywować
arthah – w celu
kle¶a – uci±żliwo¶ci, tendencje
tanukaranarthah – zminimalizować, osłabić
ca – i
Wjasa o celu kriya jogi pisze w następuj±cy sposób (Jbh. II.2): „Gdy kriya joga jest wła¶ciwie praktykowana, prowadzi do skupienia (samadhi) i znacz±co osłabia uci±żliwo¶ci (klesie). Ogień wiedzy różnicuj±cej spala osłabione kle¶ie. Gdy uci±żliwo¶ci s± osłabione nie mog± dłużej zaciemniać różnicy między Buddhi a Purusz±. Urzeczywistnienie tego sprawia, że guny przestaj± się manifestować.“
Swami Hariharananda Aranya wyja¶nia mechanizm, w jaki sposób kriya joga zmniejsza uci±żliwo¶ci i prowadzi do skupienia: „(...) spokój ciała i zmysłów [uzyskuje się] poprzez tapas, predyspozycje do urzeczywistnienia prawdy – poprzez svadhayayę, a stabilno¶ć umysłu poprzez I¶varapranidhanę.“
PRZYPISY
(1). Samkhya-Yogacharya Swami Hariharananda Aranya (1977), Yoga Philosophy of Patanjali, University of Calcuta, Calcuta, s. 126.
(2). Ibidem, s. 460 (Appendix B: The Concept of Tapas).
(3). Ibidem, s. 241.
(4). Swami Shuddhananda Giri (2002), Co to jest tapas?, transkrypcja wykładu wygłoszonego podczas odosobnienia pod Krakowem.
(5). Wszystkie wypowiedzi Swamiego Ramy podaję za: Swami Jnaneshvara Bharati (1997), Understanding and Practising the Teachings of Swami Rama of Himalayas, http://www.swamij.com/pdf/swamiramateachings.pdf
ZAGADNIENIA DO PRZEMY¦LENIA:
Instrukcja: Przeczytaj poniższe pytania i zapisz odpowiedzi na nie na kartce (dla siebie). Nie odpowiadaj na nie bez zapisywania, gdyż pozbawisz się możliwo¶ci głębszej refleksji. Jeżeli chcesz, możesz wysłać mi Twoje odpowiedzi lub refleksje mailem (mw@joga-krakow.pl).
1. Czym jest dla Ciebie tapas?
2. Zastanów się, gdzie w Twoim życiu i z kim walczysz? Dlaczego?
3. Czy Twoja praktyka, Twoje działanie odzwierciedlaj± zasady kriya jogi? Dlaczego tak, dlaczego nie?

Maciej Wielobób – pedagog specjalny – terapeuta; dyplomowany nauczyciel jogi, założyciel Pracowni Jogi Macieja Wieloboba w Krakowie.
Strona www Macieja (warsztaty w całej Polsce): http://maciejwielobob.pl
Szkoła Macieja i Agnieszki Wielobób (zajęcia w Krakowie): http://www.joga-krakow.pl
Joga – blog:http://www.joga-blog.pl
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Jak wybrać jogiczny prezent ? Na co zwrócić uwagę ?

Jaki prezent wybrać? Jak ocenić nie znaj±c się na sprzęcie do jogi, co będzie optymalne?...

Kiedy moje nogi będ± w końcu elastyczne?

Mocne oraz elastyczne nogi to też zdrowe nogi - lekkie, sprawne i pewnie st±paj±ce po ziemi. To większa rado¶ć biegania i uprawiania wszelkich innych dyscyplin sportowych - twoich ulubionych. To wreszcie smukłe i zgrabne nogi, zrelaksowane i odprężone. Nie zwlękaj - sięgaj po więcej - również w jodz...

Jej wysoko¶ć cytryna

Królowa pochodzi z południowo-wschodnich Chin. Jej kariera rozkwitła w XVIII wieku, kiedy odkryto, że jest doskonałym remedium na wiele chorób. Dzi¶ cytryna znana jest nie tylko ze swych wła¶ciwo¶ci leczniczych, ale także jako doskonała pomoc w ekologicznym sprz±taniu domu....

10 sposobów na uproszczenie życia

Dzisiejsze tempo życia, szczególnie w dużych miastach jest przyczyn± przewlekłego stresu, przemęczenia i problemów ze zdrowiem. Prostota i minimalizm mog± nam pomóc odnaleĽć równowagę i swój własny slow life. Oto 10 sposobów na uproszczenie życia. ...

Obserwujemy obecnie prawdziwy boom na rozwój osobisty. Z czego on wynika?

Na to i wiele innych pytań odpowiadaj± Karolina i Maciej Szaciłło, eksperci od zdrowego stylu życia, entuzja¶ci ajurwedy i technik medytacyjnych....

Prezydent z kasty niedotykalnych na czele Indii. Aktywnie ćwiczy jogę.

Niedawno opisywali¶my na naszych łamach sylwetkę premiera Indii Narendry Modiego, teraz publikujemy kolejny artykuł z tej serii - dla wszystkich czytelników bliżej zainteresowanych Indiami. ...

Joga w walce z traum±, czyli jak pomóc weteranom

Zespół stresu pourazowego (PTSD) dotyka nawet 10 proc. żołnierzy, którzy brali udział w działaniach bojowych. Szeroko zakrojone badania nad tym, jak pomóc weteranom, którzy cierpi± z tego powodu prowadz± m.in. Amerykanie. Maj± w tej materii pokaĽne do¶wiadczenia, bo na przestrzeni ostatnich lat wiel...

Jak długo muszę się rozci±gać, żeby być w pełni elastycznym?

Rozczaruję Was już na samym pocz±tku tego artykułu, ponieważ muszę uczciwi przyznać, że nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. ...

Dania gotowe. Czy mog± być zdrowe? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem, prezesem firmy Primavika

Na sklepowych półkach coraz więcej miejsca zajmuj± różnego rodzaju dania gotowe. Wpisuj± się one w potrzeby współczesnego konsumenta, który żyje szybko. Czy taka wysoko przetworzona żywno¶ć może być zdrowa? Na co zwracać uwagę przy wyborze produktów typu convienience? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem,...

Joga i medytacja recept± na lepsz± pamięć i orientację

W Polsce na alzheimera choruje ok. 350 tys. ludzi. Trac± pamięć, sprawno¶ć. Uczeni nie potrafi± jeszcze powiedzieć, co jest przyczyn± stopniowej i nieodwracalnej degradacji komórek nerwowych mózgu. Trwaj± intensywne poszukiwania sposobów na opóĽnienie postępów choroby i poprawę komfortu życia pacjen...

  
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, ksi±żki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ci±ży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jog± podróżowanie po Azji
likesoft