Nie bić głową w mur – sztuka właściwego działania: kriya jo
Dołącz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Nie bić głową w mur – sztuka właściwego działania: kriya joga. Maciej Wielobób

  • czwartek, 30 kwietnia 2009
  • autor: Maciej Wielobób
Najwybitniejszy współczesny komentator Jogasutr Sankhja-jogaczarja Swami Hariharananda Aranya pisząc o kriya jodze (jodze w formie działania) definiuje ją jako: „(...) działanie z zamiarem osiągnięcia Jogi”. W niniejszym artykule Maciej Wielobób pokrótce przybliża tę praktykę, która otwiera drugi rozdział Jogasutr.
II.1. tapassvadhyayeśvarapranidhanani kriyayogah
"Samodyscyplina, samopoznanie i zupełne poddanie się Bogu stanowi jogę w formie działania"
tapas – samodyscyplina, asceza, surowość, gorąco, podjęte zobowiązanie
svadhyaya – samopoznanie, studiowanie, recytowanie, wczytywanie się
Iśvara – Pan, Najwyższy Bóg, siła wyższa (w jodze klasycznej szczególny Purusza, który nigdy nie był uwikłany w grę Prakriti, por. JS I.24-26)
pranidhanani – nakładanie, poddanie (się), abstrakcyjna kontemplacja, głęboka medytacja
kriyayogah – joga w formie działania, joga czynienia
wielobób
Gdy przyjrzymy się Jogasutrom zauważymy, że praktyka samodyscypliny, samopoznania i poddania się sile wyższej powtarza się dwukrotnie w różnym kontekście. W aktualnie omawianych sutrach jako kriya joga, a w dalszej części Sadhana Pady jako 3 z 5 nijam (praktyk dyscypliny indywidualnej).
Oczywiście powtórzenie nie jest przypadkowe – tu wymienione praktyki mają posłużyć zmniejszeniu uciążliwości (kleśi – negatywnych tendencji) i poprowadzić nas do skupienia jako przygotowanie do zasadniczych praktyk opisanych przez Patańdżalego jako joga ośmioraka (astanga joga), podczas gdy, tapas, svadhyaya i Iśvarapranidhana opisane jako nijama są już elementem zasadniczej praktyki.
Termin kriya joga wskazuje, że tu samodyscyplina, samopoznanie i poddanie się Iśvarze są działaniem (kriyą), podczas, gdy w drugim kontekście należy je spostrzegać bardziej jako postawę (wobec rzeczywistości). Nie należy jednak mylić kriya jogi (jogi w formie działania) z przedstawioną w Bhagavadgicie ścieżką karma jogi (jogi czynu). Co prawda terminy kriya i karman pochodzą od jednego rdzenia kr (czynić, działać), jednakże różnią się znaczeniowo. Kriya oznacza działanie (czynność), karman – czyn w sensie skutku działania (karmaśaya – złoże karmiczne). W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że ścieżka karma jogi skupia się na pracy nad tym, aby nie powstało nowe złoże karmiczne, natomiast kriya joga nastawiona jest na osłabienie wpływu dotychczas nagromadzonego złoża karmicznego. Najwybitniejszy współczesny egzegeta Jogasutr Sankhja-jogaczarja Swami Hariharananda Aranya tak tłumaczy etymologię terminu kriya yoga: „(...) działanie z zamiarem osiągnięcia Jogi jest kriya-jogą”(1) .
Wjasa w swoim komentarzu do sutr Patańdżalego (Jbh. II.1), pisze: „Kto nie poddaje się samodyscyplinie (tapas), nie osiąga jogi. Zanieczyszczenia umysłu, pstre od nieświadomych impulsów, skutków naszych uczynków i uciążliwości (...), bez samodyscypliny nie ulegają rozbiciu. Ostrzega się jednak, iż samodyscyplinę należy stosować na tyle, na ile nie zakłóca uciszenia (oczyszczenia) świadomości.“ Hariharananda Aranya dodaje: „W filozoficznym kontekście tapas oznacza dużo więcej niż po prostu kształtowanie fizycznej wytrzymałości. Oznacza tryb życia i postępowanie wymagające intelektualnej, moralnej i emocjonalnej dyscypliny dla urzeczywistnienia prawdy o świecie i o sobie samym.”(2) Należy pamiętać jednak, że samodyscyplina z zamiarem osiągnięcia jedynie „doczesnych“ korzyści (np. materialnych), nie jest jogiczną formą samodyscypliny (3). Tapas w kriya jodze jest sposobem na wprowadzenie do życia praktyki opartej o abhyasę i vairagyę (por. JS I.12-I.16). Przypomnijmy, że abhyasa jest „nieprzerwanym wysiłkiem dla osiągnięcia stanu spokoju umysłu“ i powinna być „kontynuowana ze szczerym oddaniem“, natomiast vairgya – jest stanem, „kiedy umysł traci całe swoje przywiązanie do obiektów widzianych lub opisanych w pismach“.
Sanskrycki termin tapas obejmuje znaczeniowo nie tylko surowość, ascezę, ale i żar oraz żarliwość. Stąd moglibyśmy pokusić się o przekład, że tapas w omawianym kontekście jest „żarliwą samodyscypliną“. Jakiś czas temu rozmawiałem z nauczycielem jogi z Kłodzka, Krzyśkiem Zubowskim, na temat praktyki jogi w kontekście przekazu różnych mistrzów. Krzysiek powiedział wówczas bardzo znaczące zdanie, a mianowicie, że wybrana przez nas ścieżka jest tylko naczyniem, które należy wypełnić żarliwością. I to jest prawda – aby samodyscyplina nie szkodziła nam, ani nie zakłócała ciszy umysłu (przed czym ostrzega Wjasa w zacytowanym fragmencie Jogabhaszji), nie niszczyła naszego zdrowia, nie była pustym przymusem – musi wynikać z żarliwości. Wtedy możemy urzeczywistnić stan opisany w Bhagawatapuranie (Śrimad Bhagavatam), gdzie jest napisane: „kama tyaga tapah ucyate” – „tapas jest tym, co uwalnia cię od pragnień”.
Kolejnym działaniem, które zaleca Patańdżali w omawianych sutrach, jest samostudiowanie. Swami Shuddhananda Giri ostrzega: „Nigdy nie myl swadhjaji ze studiowaniem pism. Swadhjaja to studiowanie jaźni.”(4) Nawet, gdy studiujemy tradycyjne teksty, one mają się stać dla nas lustrem, w którym odbija się nasza jaźń. Swami Rama mawiał: „Jest tylko jedna prawdziwa książka do studiowania, z której powinieneś się uczyć – najwspanialsza z wszystkich dzieł – i jest nią właśnie ten manuskrypt, którym jesteś ty.“, a na dowód tego przytaczał poniższą historię.
Był pewien swami, który zwykł codziennie wykładać dla swoich oddanych uczniów. Jeden z uczniów był bardziej uważny niż inni. Gdy usłyszał jak swami mówił o nie-przywiązaniu, odszedł mieszkać do lasu i tam doznał oświecenia. Po 12 latach swojego odosobnienia postanowił sprawdzić, co dzieje się z jego przyjaciółmi, uczniami swamiego. Gdy dotarł do aszramu, gdzie kiedyś pobierał nauki, ujrzał, że wszystko wygląda dokładnie tak samo jak kiedyś: swami wykłada tak jak 12 lat temu, a jego uczniowie siedzą i słuchają. Swami Rama komentuje: „Co za strata czasu! Tak naprawdę nie potrzebujesz wiele zewnętrznych informacji; ty już posiadasz prawdziwą wiedzę w sobie. Musisz się jedynie nauczyć jak zastosować tę wiedzę, którą masz.”(5) Co więcej, Swami Rama zauważa: „(...) ścieżka rozwojowa, ścieżka do oświecenia nie jest w rzeczywistości taka surowa, ani zawiła, ani trudna – tak naprawdę jest bardzo prosta. Najprostszym sposobem, aby rozwijać się jest po prostu poznać siebie – zaakceptować i zrozumieć siebie na wszystkich poziomach.“
Ostatni człon kriya jogi – Iśvarapranidhana – polega, jak pisze Wjasa (Jbh. II.1) „na ofiarowaniu Iśwarze jako najwyższemu guru wszystkich czynów i wyrzeczeniu się ich owoców“. Iśwara (sankr.: Pan), jak zauważa Patańdżali w sutrze I.24 „jest szczególnym Puruszą, całkowicie wolnym od uciążliwości, nieskalanym działaniami oraz nietkniętym przyczyną i skutkiem“.
W kolejnych sutrach kodyfikator jogi pisze, że Iśwara jest „nieprzewyższalnym zalążkiem wszechpoznania“ i pierwszym nauczycielem. Iśwara pranidhana jest sztuką pokory i poddania się. Robię to, co jest do zrobienia. Gdy da się płynąć na fali to płynę, gdy nie – to cierpliwie czekam na następną. Nie walę głową w mur. Mur nie przeszkadza nam dopóty, dopóki nie zaczynamy walić w niego głową. Iśvarapranidhana jest sztuką porzucenia życia polegającego na spełnianiu naszych pragnień, zachcianek i urzeczywistnianiu naszych frustracji, jest sztuką podporządkowania się porządkowi świata, woli Boga.
Okazuje się jednak, że większość ludzi nie potrafi żyć bez walki. Najpierw walczymy ze swoimi słabościami, chorobą etc., by w pewnym momencie się zorientować, że „duch walki“ przesiąknął całe nasze życie. Walczymy ze swoim małżonkiem, z bliskimi, walczymy w pracy, walczymy ze sobą... Joga nie jest sztuką walki, nie jest działaniem wbrew sobie. Jest szukaniem tego, co naturalne, właściwe, czyste dla mnie. Jest drogą do „zatrzymania poruszeń świadomości“ i działaniem w tym kierunku. Walka jeszcze nikomu nie przyniosła ukojenia. Właściwe działanie, pokora, ofiara – tak. Warto o tym pamiętać. I warto pamiętać, że bez Iśvarapranidhany nie ma jogi.
II.2. samadhibhavanarthah kleśatanukaranarthaś ca
„Praktyka ta zmniejsza uciążliwości i prowadzi do skupienia“

samadhi – skupienie, głęboka kontemplacja
bhavana – wywoływać (jakiś skutek), kultywować
arthah – w celu
kleśa – uciążliwości, tendencje
tanukaranarthah – zminimalizować, osłabić
ca – i
Wjasa o celu kriya jogi pisze w następujący sposób (Jbh. II.2): „Gdy kriya joga jest właściwie praktykowana, prowadzi do skupienia (samadhi) i znacząco osłabia uciążliwości (klesie). Ogień wiedzy różnicującej spala osłabione kleśie. Gdy uciążliwości są osłabione nie mogą dłużej zaciemniać różnicy między Buddhi a Puruszą. Urzeczywistnienie tego sprawia, że guny przestają się manifestować.“
Swami Hariharananda Aranya wyjaśnia mechanizm, w jaki sposób kriya joga zmniejsza uciążliwości i prowadzi do skupienia: „(...) spokój ciała i zmysłów [uzyskuje się] poprzez tapas, predyspozycje do urzeczywistnienia prawdy – poprzez svadhayayę, a stabilność umysłu poprzez Iśvarapranidhanę.“
PRZYPISY
(1). Samkhya-Yogacharya Swami Hariharananda Aranya (1977), Yoga Philosophy of Patanjali, University of Calcuta, Calcuta, s. 126.
(2). Ibidem, s. 460 (Appendix B: The Concept of Tapas).
(3). Ibidem, s. 241.
(4). Swami Shuddhananda Giri (2002), Co to jest tapas?, transkrypcja wykładu wygłoszonego podczas odosobnienia pod Krakowem.
(5). Wszystkie wypowiedzi Swamiego Ramy podaję za: Swami Jnaneshvara Bharati (1997), Understanding and Practising the Teachings of Swami Rama of Himalayas, http://www.swamij.com/pdf/swamiramateachings.pdf
ZAGADNIENIA DO PRZEMYŚLENIA:
Instrukcja: Przeczytaj poniższe pytania i zapisz odpowiedzi na nie na kartce (dla siebie). Nie odpowiadaj na nie bez zapisywania, gdyż pozbawisz się możliwości głębszej refleksji. Jeżeli chcesz, możesz wysłać mi Twoje odpowiedzi lub refleksje mailem (mw@joga-krakow.pl).
1. Czym jest dla Ciebie tapas?
2. Zastanów się, gdzie w Twoim życiu i z kim walczysz? Dlaczego?
3. Czy Twoja praktyka, Twoje działanie odzwierciedlają zasady kriya jogi? Dlaczego tak, dlaczego nie?

Maciej Wielobób – pedagog specjalny – terapeuta; dyplomowany nauczyciel jogi, założyciel Pracowni Jogi Macieja Wieloboba w Krakowie.
Strona www Macieja (warsztaty w całej Polsce): http://maciejwielobob.pl
Szkoła Macieja i Agnieszki Wielobób (zajęcia w Krakowie): http://www.joga-krakow.pl
Joga – blog:http://www.joga-blog.pl
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
KURS NAUCZYCIELSKI JOGI INTEGRALNEJ

Kurs nauczycielski przeznaczony jest dla osób, które pragną zdobyć praktyczne umiejętności i rzetelną wiedzę na temat różnych ścieżek i systemów jogi pod okiem najlepszych w Polsce specjalistów. Zdobyte kwalifikacje i umiejętności oraz końcowy certyfikat uprawniają do wykonywania zawodu nauczyciel...

Joga Na Trawie - darmowe zajęcia jogi na Żoliborzu przez całe lato!

Szkoła Joga Żoliborz, portal Joga-Joga.pl oraz Prochownia zapraszają przez całe lato na darmowe zajęcia Joga Na Trawie. Już kolejny rok nauczyciele ze szkoły Joga Żoliborz z Marceliną Sankowską na czele, poprowadzą dla Was zajęcia w przepięknym otoczeniu Parku Żeromskiego na Warszawskim Żoliborzu. ...

Moc kirtanu. Mantry, które łączą i uzdrawiają

"Mantra to lekarstwo dla umysłu" – zapewnia raper MC Yogi. On, Krishna Das, Snatam Kaur i Deva Premal śpiewają mantry w salach szczelnie wypełnionych publicznością. Ludzie nie tylko słuchają, poddają się muzyce i śpiewają razem z nimi. Liczące sobie tysiące lat słowa mantr mają uzdrawiającą mo...

Jak ważne jest poczucie równowagi i jak je utrzymać?

Na co dzień niewiele zastanawiamy się nad prostymi rzeczami - nad tym w jaki sposób oddychamy albo w jakim stanie jest nasze poczucie równowagi. Poziom naszej samoobserwacji jest nieduży choć niesie tyle przydatnych informacji. Ciało samo wysyła sygnały czego mu potrzeba, należy tylko uważnie słucha...

Idealne połączenie - wakacje i joga!

Jeśli praktykujesz jogę już od jakiegoś czasu doskonale wiesz, że nie ma nic lepszego dla ciała od porządnej dawki zbilansowanej sesji asan. Wyobraź sobie teraz swojego ulubionego nauczyciela jogi, siebie i kilkanaście osób tak samo zafiksowanych na jogę jak ty w jakimś cudownym miejscu oddalonym od...

Blenduj dla zdrowia i urody!

To, co jemy i pijemy ma ogromny wpływ na nasze samopoczucie i poziom energii. Czekoladowe koktajle przywołują uczucie słodkiej przyjemności, a zielone budzą skojarzenie ze zdrowiem w niekoniecznie smacznej odsłonie. Prawda jest taka, że oba mogą być pysznym i niezwykle bogatym źródłem przeciwutlenia...

Joga z Prezesem cz IV. Jak w 4 min rozluźnić szyję i barki ? Video

Napięcie kumulujące się w rejonie barków, potrafi często w dotkliwy sposób uprzykrzać życie powodując dyskomfort i obniżając samopoczucie. Na sztywność w tym obszarze ciała narażone są zarówno osoby wykonujące pracę siedzącą przy komputerze jak i fizyczną – obciążającą bezpośrednio tę grupę m...

Sposób na hormony, czyli joga młodości

Joga hormonalna to technika, która pozwala regulować poziom hormonów. Dla kobiet, które cierpią z powodu PMS, dla tych, które nie mogą zajść w ciążę, dla zmagających się z menopauzą – tak o jodze hormonalnej opowiada jej twórczyni Dinah Rodrigues. Daje nadzieję i przykład. Ma teraz 91 lat i &...

Co robić, by nie marnować jedzenia? - rozmowa z Bankami Żywności, Patronem Joga Festiwalu w Wierchomli

Globalnym problemem zachodniego świata okazuje się nadmiar żywności i jej masowe wyrzucanie. W lutym ubiegłego roku UNICEF alarmował: 7,5 mln dzieci z 48 krajów świata stoi w obliczu ciężkiego ostrego niedożywienia. Według FAO, w tym samym czasie na świecie marnuje się ok. 1,3 mld ton żywności roczn...

Nadgarstki jogina

Podczas praktyki jogi często układamy dłonie, a co za tym idzie nadgarstki w dosyć nienaturalny sposób. W taki, do którego nadgarstki nie są przyzwyczajone. Dlatego bardzo często osoby rozpoczynające swoją przygodę z jogą miewają problemy z bólem w obrębie nadgarstków podczas wykonywania podstawowyc...

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Czerwca 2018
Następne
PWŚCPSN
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, książki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ciąży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jogą podróżowanie po Azji
likesoft