Nie bić głową w mur – sztuka właściwego działania: kriya jo
Dołącz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Nie bić głową w mur – sztuka właściwego działania: kriya joga. Maciej Wielobób

  • czwartek, 30 kwietnia 2009
  • autor: Maciej Wielobób
Najwybitniejszy współczesny komentator Jogasutr Sankhja-jogaczarja Swami Hariharananda Aranya pisząc o kriya jodze (jodze w formie działania) definiuje ją jako: „(...) działanie z zamiarem osiągnięcia Jogi”. W niniejszym artykule Maciej Wielobób pokrótce przybliża tę praktykę, która otwiera drugi rozdział Jogasutr.
II.1. tapassvadhyayeśvarapranidhanani kriyayogah
"Samodyscyplina, samopoznanie i zupełne poddanie się Bogu stanowi jogę w formie działania"
tapas – samodyscyplina, asceza, surowość, gorąco, podjęte zobowiązanie
svadhyaya – samopoznanie, studiowanie, recytowanie, wczytywanie się
Iśvara – Pan, Najwyższy Bóg, siła wyższa (w jodze klasycznej szczególny Purusza, który nigdy nie był uwikłany w grę Prakriti, por. JS I.24-26)
pranidhanani – nakładanie, poddanie (się), abstrakcyjna kontemplacja, głęboka medytacja
kriyayogah – joga w formie działania, joga czynienia
wielobób
Gdy przyjrzymy się Jogasutrom zauważymy, że praktyka samodyscypliny, samopoznania i poddania się sile wyższej powtarza się dwukrotnie w różnym kontekście. W aktualnie omawianych sutrach jako kriya joga, a w dalszej części Sadhana Pady jako 3 z 5 nijam (praktyk dyscypliny indywidualnej).
Oczywiście powtórzenie nie jest przypadkowe – tu wymienione praktyki mają posłużyć zmniejszeniu uciążliwości (kleśi – negatywnych tendencji) i poprowadzić nas do skupienia jako przygotowanie do zasadniczych praktyk opisanych przez Patańdżalego jako joga ośmioraka (astanga joga), podczas gdy, tapas, svadhyaya i Iśvarapranidhana opisane jako nijama są już elementem zasadniczej praktyki.
Termin kriya joga wskazuje, że tu samodyscyplina, samopoznanie i poddanie się Iśvarze są działaniem (kriyą), podczas, gdy w drugim kontekście należy je spostrzegać bardziej jako postawę (wobec rzeczywistości). Nie należy jednak mylić kriya jogi (jogi w formie działania) z przedstawioną w Bhagavadgicie ścieżką karma jogi (jogi czynu). Co prawda terminy kriya i karman pochodzą od jednego rdzenia kr (czynić, działać), jednakże różnią się znaczeniowo. Kriya oznacza działanie (czynność), karman – czyn w sensie skutku działania (karmaśaya – złoże karmiczne). W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że ścieżka karma jogi skupia się na pracy nad tym, aby nie powstało nowe złoże karmiczne, natomiast kriya joga nastawiona jest na osłabienie wpływu dotychczas nagromadzonego złoża karmicznego. Najwybitniejszy współczesny egzegeta Jogasutr Sankhja-jogaczarja Swami Hariharananda Aranya tak tłumaczy etymologię terminu kriya yoga: „(...) działanie z zamiarem osiągnięcia Jogi jest kriya-jogą”(1) .
Wjasa w swoim komentarzu do sutr Patańdżalego (Jbh. II.1), pisze: „Kto nie poddaje się samodyscyplinie (tapas), nie osiąga jogi. Zanieczyszczenia umysłu, pstre od nieświadomych impulsów, skutków naszych uczynków i uciążliwości (...), bez samodyscypliny nie ulegają rozbiciu. Ostrzega się jednak, iż samodyscyplinę należy stosować na tyle, na ile nie zakłóca uciszenia (oczyszczenia) świadomości.“ Hariharananda Aranya dodaje: „W filozoficznym kontekście tapas oznacza dużo więcej niż po prostu kształtowanie fizycznej wytrzymałości. Oznacza tryb życia i postępowanie wymagające intelektualnej, moralnej i emocjonalnej dyscypliny dla urzeczywistnienia prawdy o świecie i o sobie samym.”(2) Należy pamiętać jednak, że samodyscyplina z zamiarem osiągnięcia jedynie „doczesnych“ korzyści (np. materialnych), nie jest jogiczną formą samodyscypliny (3). Tapas w kriya jodze jest sposobem na wprowadzenie do życia praktyki opartej o abhyasę i vairagyę (por. JS I.12-I.16). Przypomnijmy, że abhyasa jest „nieprzerwanym wysiłkiem dla osiągnięcia stanu spokoju umysłu“ i powinna być „kontynuowana ze szczerym oddaniem“, natomiast vairgya – jest stanem, „kiedy umysł traci całe swoje przywiązanie do obiektów widzianych lub opisanych w pismach“.
Sanskrycki termin tapas obejmuje znaczeniowo nie tylko surowość, ascezę, ale i żar oraz żarliwość. Stąd moglibyśmy pokusić się o przekład, że tapas w omawianym kontekście jest „żarliwą samodyscypliną“. Jakiś czas temu rozmawiałem z nauczycielem jogi z Kłodzka, Krzyśkiem Zubowskim, na temat praktyki jogi w kontekście przekazu różnych mistrzów. Krzysiek powiedział wówczas bardzo znaczące zdanie, a mianowicie, że wybrana przez nas ścieżka jest tylko naczyniem, które należy wypełnić żarliwością. I to jest prawda – aby samodyscyplina nie szkodziła nam, ani nie zakłócała ciszy umysłu (przed czym ostrzega Wjasa w zacytowanym fragmencie Jogabhaszji), nie niszczyła naszego zdrowia, nie była pustym przymusem – musi wynikać z żarliwości. Wtedy możemy urzeczywistnić stan opisany w Bhagawatapuranie (Śrimad Bhagavatam), gdzie jest napisane: „kama tyaga tapah ucyate” – „tapas jest tym, co uwalnia cię od pragnień”.
Kolejnym działaniem, które zaleca Patańdżali w omawianych sutrach, jest samostudiowanie. Swami Shuddhananda Giri ostrzega: „Nigdy nie myl swadhjaji ze studiowaniem pism. Swadhjaja to studiowanie jaźni.”(4) Nawet, gdy studiujemy tradycyjne teksty, one mają się stać dla nas lustrem, w którym odbija się nasza jaźń. Swami Rama mawiał: „Jest tylko jedna prawdziwa książka do studiowania, z której powinieneś się uczyć – najwspanialsza z wszystkich dzieł – i jest nią właśnie ten manuskrypt, którym jesteś ty.“, a na dowód tego przytaczał poniższą historię.
Był pewien swami, który zwykł codziennie wykładać dla swoich oddanych uczniów. Jeden z uczniów był bardziej uważny niż inni. Gdy usłyszał jak swami mówił o nie-przywiązaniu, odszedł mieszkać do lasu i tam doznał oświecenia. Po 12 latach swojego odosobnienia postanowił sprawdzić, co dzieje się z jego przyjaciółmi, uczniami swamiego. Gdy dotarł do aszramu, gdzie kiedyś pobierał nauki, ujrzał, że wszystko wygląda dokładnie tak samo jak kiedyś: swami wykłada tak jak 12 lat temu, a jego uczniowie siedzą i słuchają. Swami Rama komentuje: „Co za strata czasu! Tak naprawdę nie potrzebujesz wiele zewnętrznych informacji; ty już posiadasz prawdziwą wiedzę w sobie. Musisz się jedynie nauczyć jak zastosować tę wiedzę, którą masz.”(5) Co więcej, Swami Rama zauważa: „(...) ścieżka rozwojowa, ścieżka do oświecenia nie jest w rzeczywistości taka surowa, ani zawiła, ani trudna – tak naprawdę jest bardzo prosta. Najprostszym sposobem, aby rozwijać się jest po prostu poznać siebie – zaakceptować i zrozumieć siebie na wszystkich poziomach.“
Ostatni człon kriya jogi – Iśvarapranidhana – polega, jak pisze Wjasa (Jbh. II.1) „na ofiarowaniu Iśwarze jako najwyższemu guru wszystkich czynów i wyrzeczeniu się ich owoców“. Iśwara (sankr.: Pan), jak zauważa Patańdżali w sutrze I.24 „jest szczególnym Puruszą, całkowicie wolnym od uciążliwości, nieskalanym działaniami oraz nietkniętym przyczyną i skutkiem“.
W kolejnych sutrach kodyfikator jogi pisze, że Iśwara jest „nieprzewyższalnym zalążkiem wszechpoznania“ i pierwszym nauczycielem. Iśwara pranidhana jest sztuką pokory i poddania się. Robię to, co jest do zrobienia. Gdy da się płynąć na fali to płynę, gdy nie – to cierpliwie czekam na następną. Nie walę głową w mur. Mur nie przeszkadza nam dopóty, dopóki nie zaczynamy walić w niego głową. Iśvarapranidhana jest sztuką porzucenia życia polegającego na spełnianiu naszych pragnień, zachcianek i urzeczywistnianiu naszych frustracji, jest sztuką podporządkowania się porządkowi świata, woli Boga.
Okazuje się jednak, że większość ludzi nie potrafi żyć bez walki. Najpierw walczymy ze swoimi słabościami, chorobą etc., by w pewnym momencie się zorientować, że „duch walki“ przesiąknął całe nasze życie. Walczymy ze swoim małżonkiem, z bliskimi, walczymy w pracy, walczymy ze sobą... Joga nie jest sztuką walki, nie jest działaniem wbrew sobie. Jest szukaniem tego, co naturalne, właściwe, czyste dla mnie. Jest drogą do „zatrzymania poruszeń świadomości“ i działaniem w tym kierunku. Walka jeszcze nikomu nie przyniosła ukojenia. Właściwe działanie, pokora, ofiara – tak. Warto o tym pamiętać. I warto pamiętać, że bez Iśvarapranidhany nie ma jogi.
II.2. samadhibhavanarthah kleśatanukaranarthaś ca
„Praktyka ta zmniejsza uciążliwości i prowadzi do skupienia“

samadhi – skupienie, głęboka kontemplacja
bhavana – wywoływać (jakiś skutek), kultywować
arthah – w celu
kleśa – uciążliwości, tendencje
tanukaranarthah – zminimalizować, osłabić
ca – i
Wjasa o celu kriya jogi pisze w następujący sposób (Jbh. II.2): „Gdy kriya joga jest właściwie praktykowana, prowadzi do skupienia (samadhi) i znacząco osłabia uciążliwości (klesie). Ogień wiedzy różnicującej spala osłabione kleśie. Gdy uciążliwości są osłabione nie mogą dłużej zaciemniać różnicy między Buddhi a Puruszą. Urzeczywistnienie tego sprawia, że guny przestają się manifestować.“
Swami Hariharananda Aranya wyjaśnia mechanizm, w jaki sposób kriya joga zmniejsza uciążliwości i prowadzi do skupienia: „(...) spokój ciała i zmysłów [uzyskuje się] poprzez tapas, predyspozycje do urzeczywistnienia prawdy – poprzez svadhayayę, a stabilność umysłu poprzez Iśvarapranidhanę.“
PRZYPISY
(1). Samkhya-Yogacharya Swami Hariharananda Aranya (1977), Yoga Philosophy of Patanjali, University of Calcuta, Calcuta, s. 126.
(2). Ibidem, s. 460 (Appendix B: The Concept of Tapas).
(3). Ibidem, s. 241.
(4). Swami Shuddhananda Giri (2002), Co to jest tapas?, transkrypcja wykładu wygłoszonego podczas odosobnienia pod Krakowem.
(5). Wszystkie wypowiedzi Swamiego Ramy podaję za: Swami Jnaneshvara Bharati (1997), Understanding and Practising the Teachings of Swami Rama of Himalayas, http://www.swamij.com/pdf/swamiramateachings.pdf
ZAGADNIENIA DO PRZEMYŚLENIA:
Instrukcja: Przeczytaj poniższe pytania i zapisz odpowiedzi na nie na kartce (dla siebie). Nie odpowiadaj na nie bez zapisywania, gdyż pozbawisz się możliwości głębszej refleksji. Jeżeli chcesz, możesz wysłać mi Twoje odpowiedzi lub refleksje mailem (mw@joga-krakow.pl).
1. Czym jest dla Ciebie tapas?
2. Zastanów się, gdzie w Twoim życiu i z kim walczysz? Dlaczego?
3. Czy Twoja praktyka, Twoje działanie odzwierciedlają zasady kriya jogi? Dlaczego tak, dlaczego nie?

Maciej Wielobób – pedagog specjalny – terapeuta; dyplomowany nauczyciel jogi, założyciel Pracowni Jogi Macieja Wieloboba w Krakowie.
Strona www Macieja (warsztaty w całej Polsce): http://maciejwielobob.pl
Szkoła Macieja i Agnieszki Wielobób (zajęcia w Krakowie): http://www.joga-krakow.pl
Joga – blog:http://www.joga-blog.pl
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Sztuka i joga idą ze sobą w parze. Niezwykłe sesje w muzeach.

Muzealna sala pełna adeptów jogi, którzy praktykują asany i pranajamę otoczeni działami sztuki? To nie fantazja. Coraz więcej renomowanych muzeów na świecie organizuje tego typu wydarzenia. Po sesji wypełnionej asanami można wziąć udział w medytacji, a potem zwiedzić w małej, kameralnej grupie ekspo...

Dzięgiel leśny, i inne skarby z łąk do zebrania w październiku.

Październik, to czas zbioru nie tylko dojrzałych i pełnych witamin, owoców głogu, dzikiej róży czy tarniny, ale także pożytecznego dzięgla leśnego, którego właściwości mogą być pomocne na różne dolegliwości. ...

Top 6 asan, które pomogą Ci utrzymać formę po lecie.

Czas letni to okres, w którym słońce sprawia, że mamy więcej energii i motywacji do działania. Bardziej dbamy o swoją odsłoniętą skórę i ciało. Mamy więcej czasu i okazji do tego, aby aktywnie spędzać czas. Co zrobić, aby nie stracić formy po lecie i cieszyć się wysokim poziomem energii przez cały r...

Nasz patronat ! Łódź stolicą ekologii – Targi NATURA FOOD & beECO

W terminie 12-14 października w hali Expo-Łódź odbędzie się pełne inspiracji wydarzenie poświęcone ekologicznej żywności oraz trendom zdrowego stylu życia. Udział zapowiedziało ponad 350 wystawców z Polski, Czech, Niemiec, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Włoch....

Wystartował Kurs Nauczycielski Jogi Integralnej

Dnia 8 września odbył się w szkole Joga Żoliborz w Warszawie ponad trzy godzinny egzamin wstępny oceniający kompetencje osób chcących uczestniczyć w Kursie Nauczycielskim Jogi Integralnej. Miał on na celu sprawdzenie umiejętności i przydzielenie do właściwej grupy w zależności od poziomu zaa...

Slow beauty - mniej znaczy więcej.

Slow to skrót, streszczający całą filozofię slow life: S od sustainable, czyli zrównoważony, L od local, czyli lokalny, O – organic, czyli organiczny, nieprodukowany masowo, W – whole, czyli nieprzetworzony. I właściwie można by na tym poprzestać, jeśli chodzi o przekazanie całej idei. J...

Uzdrawiająca moc tańca i jogi stopionych w jedno

Joga i taniec stopione w jedno. Płynny ruch, harmonia oddechu, asan, mudr i mantr, które rozwijają się w rytm muzyki. To shakti joga, czyli joga tańca, system stworzony przez pochodzącą z Wielkiej Brytanii Sarę Avtar Olivier. ...

Samodyscyplina w jodze.

Czy potrafisz robić to co powinieneś, wtedy, kiedy powinieneś? Czy jesteś w stanie teraz dokonać poświęceń, które doprowadzą Cię do celu? Poświęcenie jest jedną ze składowych samodyscypliny. Poświęcenie - czyli twoja zdolność do dyscyplinowania samego siebie. Jesteś wtedy w stanie na krótką metę odr...

Slow life w rodzinie

Czy mając dzieci można w ogóle żyć slow? Jaki kierunek obrać, aby wychować szczęśliwe dziecko i mieć slow life"ową rodzinę?...

Ambasadorka Joga Festiwalu (23-26.08) w Wierchomli - Agnieszka Majewska

Tajna agentka, dilerka kiszonego brokatu, performerka spożywcza. Prowadzi i rozwija autorski projekt "Agnieszka Majewska gotuje nie truje", w ramach którego od 2014 roku prowadzi warsztaty, pokazy kuchni naturalnej. Promuje odżywcze, przeciwzapalne jedzenie, w tym kiszonki na co dzień. Organiczne ro...

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Października 2018
Następne
PWŚCPSN
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, książki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ciąży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jogą podróżowanie po Azji
likesoft