Doł±cz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Joga a religia - zwi±zki i rozbieżno¶ci. Lesław Kulmatycki.

  • czwartek, 12 marca 2009
  • autor: Lesław Kulmatycki
Bardzo często joga na Zachodzie uważana jest za rodzaj nowej wiary czy religii. Bywa tak, je¶li jaka¶ grupa religijna wł±cza w swoj± praktykę elementy jogi. Wówczas wydaje się nam, że to joga jest religi±. Nic bardziej błędnego. Joga jest system poza religijnym. Owszem wyrosła w konkretnej kulturze i religijnego podłoża, ale nigdy nie identyfikowała się z okre¶lonym systemem religijnym. Je¶li joga wł±cza elementy religijne to wynika to z indywidualnych preferencji okre¶lonego nauczyciela czy osoby postępuj±cej drog± jogi. Chciałbym w czasie tego wyst±pienia zwrócić uwagę nas kilka aspektów w relacji joga a religia.
religia1
 
 
 
 
W Indiach uznawane s± dwa rodzaje pism religijnych. Pierwszy rodzaj to ¶ruti, to pisma natchnione, będ±ce rezultatem bezpo¶redniego wgl±du w istotę ostatecznej Rzeczywisto¶ci. Te systemy religijne mog± opierać się na systemach praktycznych, np. jodze, aby to, co nazywamy do¶wiadczeniem religijnym było efektywniejsze.
Drugi rodzaj to smriti, czyli opieraj±ce się na do¶wiadczeniach tych pierwszych (swój autorytet opiera na innym autorytecie) W tym wypadku bardziej niż osobiste do¶wiadczenie liczy się wiedza czy dogmat.
Upaniszada Czandogia przedstawia rozmowę między wykształconym synem, który nabył wiedzę na temat ważnych spraw a ojcem, który ma do¶wiadczenie: kiedy Swetaketu powrócił po dwunastu latach studiowania do domu, miał poczucie pełnego wykształcenia i skory był do krytykowania i korygowania innych. Na to ojciec go spytał: Moje dziecko, ty, który jeste¶ tak pełen wiedzy i tak bardzo skory do krytykowania innych, czy zapytałe¶ swoich nauczycieli o tę wiedzę, dzięki której słyszymy to, co niesłyszalne, dzięki której spostrzeganiu to, czego nie można spostrzec, i poznajemy to, czego nie można poznać?
Syn: cóż to za wiedza ojcze?
Ojciec: weĽ sól i wrzuć do wody, a jutro wróć do sprawy.
Następnego dnia ojciec prosi syna i przyniesienie soli, któr± wrzucił do wody. Syn pocz±ł jej szukać, ale rzecz jasna sól rozpu¶ciła się w wodzie. Prosił syna jeszcze, aby próbował wodę i mówił jaka ona jest w smaku. Następnie, aby j± wylał nadal pytaj±c syna, gdzie jest sól? Syn odpowiadał, że jest, że czuje, że jest, ale nie może jej przynie¶ć ani pokazać.
Wtedy ojciec tak podsumował ten eksperyment
Podobnie jest z tob±, mój synu, nie rozpoznajesz Prawdy w swoim ciele, ale w rzeczywisto¶ci ona tam istnieje. W tym, co jest subteln± istot±, ma sw± jaĽń wszystko, co istnieje. A to jest Prawd±, to jest JaĽni±, I Ty jeste¶ Tym.
Opieraj±c się bezpo¶rednim do¶wiadczeniu nauka jogi znajduje najbardziej zwięzły wyraz w sanskryckiej formule tat tvam asi (Ty jeste¶ Tym). Oznacza to, że atman, czyli jaĽń jest jednym z brahmanem, absolutn± zasad± wszelkiego istnienia.
Ostatecznym celem każdego z nas wg jogi jest samodzielne odkrycie tego faktu. To co transcendentne, poza nami jest reprezentowane immanentnie w każdym z nas.religia2
To, że joga ma wymiar duchowy jest naturalne i powszechnie znane adeptom jogi. Jednak istota problemu może polegać na interpretacji tego wymiaru.
Najpełniejsze informacje na ten temat można znaleĽć w Bhagawadgicie, która jest czę¶ci± Mahabharaty, eposu indyjskiego. Bhagawadgita jest dialogiem filozoficzno-religijnym między uczniem a mistrzem, w czasie którego najpełniej wyłożone s± zwi±zki jogi z religi±. Zasadnicz± koncepcj± jest teoria zbawienia, tj. wyzwolenia z więzów reinkarnacyjnych.
Z dialogu między Kriszn± a Ardżun± wynika, że sprzeczno¶ć między drog± czynu a drog± jogi to sprzeczno¶ć pozorna. W swej istocie s± to drogi identyczne. Gdyż je¶li czyn będzie bezinteresowny i ta niezależno¶ć od owoców czynu pozwala na opanowanie zjawisk ¶wiadomo¶ciowych, to czyn i opanowanie zmysłów, w tym umysłu s± tym samym. Jaka więc różnica między bezinteresownym czynem a drog± jogi? Wynika, że żadna, je¶li prowadzi do pow¶ci±gnięcia zjawisk ¶wiadomo¶ciowych.
Re-liga-re (ponownie zwi±zywać) wg Laktoncjusza (ok.250-330 n.e) nawi±zuje to tego samego, o czym mówi joga. Co¶, co jest nie spójne i rozł±czone powinno być scalone i poł±czone. W zależno¶ci od systemu religijnego bardzo różnie owo poł±czenie jest rozumiane. Bez w±tpienie s± religie bardziej powierzchowne, zewnętrzne oraz religie głębsze czy subtelniejsze. Erich Fromm w swojej pracy Szkice z psychologii religii pisze, że religi± jest każdy system my¶li i działań podzielany przez okre¶lon± grupę, który dostarcza jednostce układu orientacji i przedmiotu czci (Fromm, s.169). Z kolei Joachim Wach uważa, że religia jest do¶wiadczeniem ¶więto¶ci (sacrum).
Człowiek jest tworzony przez swoj± wiarę. Tak jak wierzy, taki też jest. Bhagavadgita.
Bóg gotów jest działać w tobie i wlać się w ciebie gdy tylko uzna, że jeste¶ gotów. Mistrz Eckhart
W sensie socjologiczno-psychologicznym zjawisko religii, to jedno z najważniejszych obszarów życia człowieka. Wg religioznawców jest to zespół wierzeń dotycz±cych interpretacji wszech¶wiata i człowieka, zwi±zany z nim sposób zachowania i rytuały oraz posiadaj±cy okre¶lone ramy organizacyjne. Krótko mówi±c, aby nazwać jakie¶ zjawisko religi± musi ona posiadać:
1. doktrynę, czyli w miarę spójn± teorię, cel, istotę nadrzędn±, założyciela, system etyczny itp.
2. kult, czyli praktyczn± stronę zachowań religijnych, medytacje, modlitwy, rytuały
3. organizację, czyli instytucję lub hierarchię, która odpowiedzialna jest za czysto¶ć religii
Warto przy okazji ewentualnych zwi±zków jogi i religii wspomnieć o nieporozumieniach wokół tych zwi±zków. Jednym z nich jest próba wmawiania różnym orientalnym systemom edukacyjno-filozoficznym cechy obcych ruchów religijnych, jakże często pejoratywnie okre¶lanych jako sekta (sekta to po prostu grupa religijna, która oddzieliła się od grupy macierzystej).
W moim odczuciu istota nie tyle sekty ale sekciarstwa leży w samym człowieku, a nie w żadnym ruchu. Sekciarstwo nie jest na zewn±trz, ale wewn±trz człowieka. Bez względu na religie czy szeroko¶ć geograficzn± istnieje taki typ człowieka religijnego, który poprzez własny lęk i ciasnotę umysłow± odcina się od wszystkiego, czego nie zna i czego nie rozumie. St±d bardzo często u takiej osoby zadomawia się postawa projekcyjna, szuka on zatem w¶ród innych, tego, co jest jego własnym problemem.
...nie powinno się bez powodu czcić własnej sekty, ani obrażać cudzej. Lekceważenie może być spowodowane jakimi¶ szczególnymi racjami; wszystkie bowiem sekty innych ludzi zasługuj± z tej lub innej racji na szacunek. Kto czci własn± sektę, obrażaj±c jednocze¶nie – z tego powodu, że jest przywi±zany do sekty własnej – sektę cudz±, kto pragnie w ten sposób powiększyć chwałę swojej sekty, ten w rzeczywisto¶ci wyrz±dza jej największ± krzywdę. Edykt Asioki
I na zakończenie warto wspomnieć jeszcze o jednym w±tku. W ostatnich dziesięcioleciach, za przyczyn± Stanislava Grofa pojawił się termin psychologia transpersonalna. On i wielu innych (Goleman, Walsh, Tart, Wilber) poddali krytyce psychologii zachodniej oraz sformułowali własne ujęcie. Wychodzi ona znacznie poza dotychczasowe granice uznawane w psychologii tradycyjnej. Próbuje zmierzyć się z tym co można nazwać psychologi± duchowo¶ci. Ale czy jest jeszcze w kompetencji psychologa czy psychoterapeuty, czy też już w obrębie kompetencji nauczyciela duchowego, to pytanie dla przyszło¶ci. Bez w±tpienia istniej± styki do¶wiadczenia religijnego z mistycznym. Problem polega na tym, gdzie te do¶wiadczenia zakwalifikować. Oczywi¶cie pod warunkiem, że chce się je gdzie¶ zakwalifikować.
Co zatem ł±czy, a co dzieli jogę i religię?
  religia joga
cel inne lepsze życie, zyskanie czego¶ do¶wiadczenie życia, bez pragnieniowo¶ć
czas przyszły teraĽniejszy
najwyższa siła bóg osobowy bezosobowa substancja, prawo
¶rodki łaska, wiara indywidualny wysiłek
pomocnicy po¶rednicy (kapłani) bezpo¶redni kontakt
wpływy chęć zmiany innych, obiektywizm (prozelityzm) prywatno¶ć,ubiektywizm (ezoteryzm)
rytuał formalizm indywidualizacja
organizacja hierarchia, autorytaryzm brak formalnych struktur, dialog

Pi¶miennictwo:
Huxley Aldous, Filozofia wieczysta, Pusty Obłok, Warszawa, 1989
Dobraczyński Bartłomiej, New Age, Znak. Kraków, 1997
Bhagawadgita, czyli Pie¶ń Pana, tłum J.Sasche, Ossolineum, Wrocław, 1988
Wilber Ken, Niepodzielone, wschodnie i zachodnie teorie rozwoju osobowo¶ci, Zysk i S-ka, Poznań, 1996

Tekst powstał jako scenariusz wykładu prowadzonego dla Akademii Życia we Wrocławiu w 2002 r.
Tekst jest zapisem wykładu, bez korekty językowej

O autorze:
Lesław Kulmatycki, nauczyciel jogi od 31 lat, dr hab. profesor nadzwyczajny Katedry Humanistycznych Podstaw Kultury Fizycznej Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu. Jogę studiował w Instytucie Jogi Kaivalyadhama w Indiach i aszramach Satyanandy w Australii. Studia z zakresu kultury fizycznej, filozofii, etyki, psychologii i psychoterapii. Autor prac naukowych o relaksacji i jodze oraz ksi±żek: Classical Yoga Manual, Stres, joga relaksacja, Trening relaksacyjny jogi i jego recepcja, Joga dla zdrowia, Stres i joga, Lekcja relaksacji, Joga nidra. Obecnie kieruje jedynymi w Polsce Podyplomowymi Studiami Technik Relaksacyjnych oraz przygotowuje Podyplomowe Studia Jogi. Współpracuje m.in. z Akademi± Życia, Pracowni± Łagodzenia Stresu oraz Stowarzyszeniem Trenerów i Praktyków Relaksacji Przestrzeń.
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Jak wybrać jogiczny prezent ? Na co zwrócić uwagę ?

Jaki prezent wybrać? Jak ocenić nie znaj±c się na sprzęcie do jogi, co będzie optymalne?...

Kiedy moje nogi będ± w końcu elastyczne?

Mocne oraz elastyczne nogi to też zdrowe nogi - lekkie, sprawne i pewnie st±paj±ce po ziemi. To większa rado¶ć biegania i uprawiania wszelkich innych dyscyplin sportowych - twoich ulubionych. To wreszcie smukłe i zgrabne nogi, zrelaksowane i odprężone. Nie zwlękaj - sięgaj po więcej - również w jodz...

Jej wysoko¶ć cytryna

Królowa pochodzi z południowo-wschodnich Chin. Jej kariera rozkwitła w XVIII wieku, kiedy odkryto, że jest doskonałym remedium na wiele chorób. Dzi¶ cytryna znana jest nie tylko ze swych wła¶ciwo¶ci leczniczych, ale także jako doskonała pomoc w ekologicznym sprz±taniu domu....

10 sposobów na uproszczenie życia

Dzisiejsze tempo życia, szczególnie w dużych miastach jest przyczyn± przewlekłego stresu, przemęczenia i problemów ze zdrowiem. Prostota i minimalizm mog± nam pomóc odnaleĽć równowagę i swój własny slow life. Oto 10 sposobów na uproszczenie życia. ...

Obserwujemy obecnie prawdziwy boom na rozwój osobisty. Z czego on wynika?

Na to i wiele innych pytań odpowiadaj± Karolina i Maciej Szaciłło, eksperci od zdrowego stylu życia, entuzja¶ci ajurwedy i technik medytacyjnych....

Prezydent z kasty niedotykalnych na czele Indii. Aktywnie ćwiczy jogę.

Niedawno opisywali¶my na naszych łamach sylwetkę premiera Indii Narendry Modiego, teraz publikujemy kolejny artykuł z tej serii - dla wszystkich czytelników bliżej zainteresowanych Indiami. ...

Joga w walce z traum±, czyli jak pomóc weteranom

Zespół stresu pourazowego (PTSD) dotyka nawet 10 proc. żołnierzy, którzy brali udział w działaniach bojowych. Szeroko zakrojone badania nad tym, jak pomóc weteranom, którzy cierpi± z tego powodu prowadz± m.in. Amerykanie. Maj± w tej materii pokaĽne do¶wiadczenia, bo na przestrzeni ostatnich lat wiel...

Jak długo muszę się rozci±gać, żeby być w pełni elastycznym?

Rozczaruję Was już na samym pocz±tku tego artykułu, ponieważ muszę uczciwi przyznać, że nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. ...

Dania gotowe. Czy mog± być zdrowe? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem, prezesem firmy Primavika

Na sklepowych półkach coraz więcej miejsca zajmuj± różnego rodzaju dania gotowe. Wpisuj± się one w potrzeby współczesnego konsumenta, który żyje szybko. Czy taka wysoko przetworzona żywno¶ć może być zdrowa? Na co zwracać uwagę przy wyborze produktów typu convienience? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem,...

Joga i medytacja recept± na lepsz± pamięć i orientację

W Polsce na alzheimera choruje ok. 350 tys. ludzi. Trac± pamięć, sprawno¶ć. Uczeni nie potrafi± jeszcze powiedzieć, co jest przyczyn± stopniowej i nieodwracalnej degradacji komórek nerwowych mózgu. Trwaj± intensywne poszukiwania sposobów na opóĽnienie postępów choroby i poprawę komfortu życia pacjen...

  
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, ksi±żki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ci±ży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jog± podróżowanie po Azji
likesoft