Dołącz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Joga a religia - związki i rozbieżności. Lesław Kulmatycki.

  • czwartek, 12 marca 2009
  • autor: Lesław Kulmatycki
Bardzo często joga na Zachodzie uważana jest za rodzaj nowej wiary czy religii. Bywa tak, jeśli jakaś grupa religijna włącza w swoją praktykę elementy jogi. Wówczas wydaje się nam, że to joga jest religią. Nic bardziej błędnego. Joga jest system poza religijnym. Owszem wyrosła w konkretnej kulturze i religijnego podłoża, ale nigdy nie identyfikowała się z określonym systemem religijnym. Jeśli joga włącza elementy religijne to wynika to z indywidualnych preferencji określonego nauczyciela czy osoby postępującej drogą jogi. Chciałbym w czasie tego wystąpienia zwrócić uwagę nas kilka aspektów w relacji joga a religia.
religia1
 
 
 
 
W Indiach uznawane są dwa rodzaje pism religijnych. Pierwszy rodzaj to śruti, to pisma natchnione, będące rezultatem bezpośredniego wglądu w istotę ostatecznej Rzeczywistości. Te systemy religijne mogą opierać się na systemach praktycznych, np. jodze, aby to, co nazywamy doświadczeniem religijnym było efektywniejsze.
Drugi rodzaj to smriti, czyli opierające się na doświadczeniach tych pierwszych (swój autorytet opiera na innym autorytecie) W tym wypadku bardziej niż osobiste doświadczenie liczy się wiedza czy dogmat.
Upaniszada Czandogia przedstawia rozmowę między wykształconym synem, który nabył wiedzę na temat ważnych spraw a ojcem, który ma doświadczenie: kiedy Swetaketu powrócił po dwunastu latach studiowania do domu, miał poczucie pełnego wykształcenia i skory był do krytykowania i korygowania innych. Na to ojciec go spytał: Moje dziecko, ty, który jesteś tak pełen wiedzy i tak bardzo skory do krytykowania innych, czy zapytałeś swoich nauczycieli o tę wiedzę, dzięki której słyszymy to, co niesłyszalne, dzięki której spostrzeganiu to, czego nie można spostrzec, i poznajemy to, czego nie można poznać?
Syn: cóż to za wiedza ojcze?
Ojciec: weź sól i wrzuć do wody, a jutro wróć do sprawy.
Następnego dnia ojciec prosi syna i przyniesienie soli, którą wrzucił do wody. Syn począł jej szukać, ale rzecz jasna sól rozpuściła się w wodzie. Prosił syna jeszcze, aby próbował wodę i mówił jaka ona jest w smaku. Następnie, aby ją wylał nadal pytając syna, gdzie jest sól? Syn odpowiadał, że jest, że czuje, że jest, ale nie może jej przynieść ani pokazać.
Wtedy ojciec tak podsumował ten eksperyment
Podobnie jest z tobą, mój synu, nie rozpoznajesz Prawdy w swoim ciele, ale w rzeczywistości ona tam istnieje. W tym, co jest subtelną istotą, ma swą jaźń wszystko, co istnieje. A to jest Prawdą, to jest Jaźnią, I Ty jesteś Tym.
Opierając się bezpośrednim doświadczeniu nauka jogi znajduje najbardziej zwięzły wyraz w sanskryckiej formule tat tvam asi (Ty jesteś Tym). Oznacza to, że atman, czyli jaźń jest jednym z brahmanem, absolutną zasadą wszelkiego istnienia.
Ostatecznym celem każdego z nas wg jogi jest samodzielne odkrycie tego faktu. To co transcendentne, poza nami jest reprezentowane immanentnie w każdym z nas.religia2
To, że joga ma wymiar duchowy jest naturalne i powszechnie znane adeptom jogi. Jednak istota problemu może polegać na interpretacji tego wymiaru.
Najpełniejsze informacje na ten temat można znaleźć w Bhagawadgicie, która jest częścią Mahabharaty, eposu indyjskiego. Bhagawadgita jest dialogiem filozoficzno-religijnym między uczniem a mistrzem, w czasie którego najpełniej wyłożone są związki jogi z religią. Zasadniczą koncepcją jest teoria zbawienia, tj. wyzwolenia z więzów reinkarnacyjnych.
Z dialogu między Kriszną a Ardżuną wynika, że sprzeczność między drogą czynu a drogą jogi to sprzeczność pozorna. W swej istocie są to drogi identyczne. Gdyż jeśli czyn będzie bezinteresowny i ta niezależność od owoców czynu pozwala na opanowanie zjawisk świadomościowych, to czyn i opanowanie zmysłów, w tym umysłu są tym samym. Jaka więc różnica między bezinteresownym czynem a drogą jogi? Wynika, że żadna, jeśli prowadzi do powściągnięcia zjawisk świadomościowych.
Re-liga-re (ponownie związywać) wg Laktoncjusza (ok.250-330 n.e) nawiązuje to tego samego, o czym mówi joga. Coś, co jest nie spójne i rozłączone powinno być scalone i połączone. W zależności od systemu religijnego bardzo różnie owo połączenie jest rozumiane. Bez wątpienie są religie bardziej powierzchowne, zewnętrzne oraz religie głębsze czy subtelniejsze. Erich Fromm w swojej pracy Szkice z psychologii religii pisze, że religią jest każdy system myśli i działań podzielany przez określoną grupę, który dostarcza jednostce układu orientacji i przedmiotu czci (Fromm, s.169). Z kolei Joachim Wach uważa, że religia jest doświadczeniem świętości (sacrum).
Człowiek jest tworzony przez swoją wiarę. Tak jak wierzy, taki też jest. Bhagavadgita.
Bóg gotów jest działać w tobie i wlać się w ciebie gdy tylko uzna, że jesteś gotów. Mistrz Eckhart
W sensie socjologiczno-psychologicznym zjawisko religii, to jedno z najważniejszych obszarów życia człowieka. Wg religioznawców jest to zespół wierzeń dotyczących interpretacji wszechświata i człowieka, związany z nim sposób zachowania i rytuały oraz posiadający określone ramy organizacyjne. Krótko mówiąc, aby nazwać jakieś zjawisko religią musi ona posiadać:
1. doktrynę, czyli w miarę spójną teorię, cel, istotę nadrzędną, założyciela, system etyczny itp.
2. kult, czyli praktyczną stronę zachowań religijnych, medytacje, modlitwy, rytuały
3. organizację, czyli instytucję lub hierarchię, która odpowiedzialna jest za czystość religii
Warto przy okazji ewentualnych związków jogi i religii wspomnieć o nieporozumieniach wokół tych związków. Jednym z nich jest próba wmawiania różnym orientalnym systemom edukacyjno-filozoficznym cechy obcych ruchów religijnych, jakże często pejoratywnie określanych jako sekta (sekta to po prostu grupa religijna, która oddzieliła się od grupy macierzystej).
W moim odczuciu istota nie tyle sekty ale sekciarstwa leży w samym człowieku, a nie w żadnym ruchu. Sekciarstwo nie jest na zewnątrz, ale wewnątrz człowieka. Bez względu na religie czy szerokość geograficzną istnieje taki typ człowieka religijnego, który poprzez własny lęk i ciasnotę umysłową odcina się od wszystkiego, czego nie zna i czego nie rozumie. Stąd bardzo często u takiej osoby zadomawia się postawa projekcyjna, szuka on zatem wśród innych, tego, co jest jego własnym problemem.
...nie powinno się bez powodu czcić własnej sekty, ani obrażać cudzej. Lekceważenie może być spowodowane jakimiś szczególnymi racjami; wszystkie bowiem sekty innych ludzi zasługują z tej lub innej racji na szacunek. Kto czci własną sektę, obrażając jednocześnie – z tego powodu, że jest przywiązany do sekty własnej – sektę cudzą, kto pragnie w ten sposób powiększyć chwałę swojej sekty, ten w rzeczywistości wyrządza jej największą krzywdę. Edykt Asioki
I na zakończenie warto wspomnieć jeszcze o jednym wątku. W ostatnich dziesięcioleciach, za przyczyną Stanislava Grofa pojawił się termin psychologia transpersonalna. On i wielu innych (Goleman, Walsh, Tart, Wilber) poddali krytyce psychologii zachodniej oraz sformułowali własne ujęcie. Wychodzi ona znacznie poza dotychczasowe granice uznawane w psychologii tradycyjnej. Próbuje zmierzyć się z tym co można nazwać psychologią duchowości. Ale czy jest jeszcze w kompetencji psychologa czy psychoterapeuty, czy też już w obrębie kompetencji nauczyciela duchowego, to pytanie dla przyszłości. Bez wątpienia istnieją styki doświadczenia religijnego z mistycznym. Problem polega na tym, gdzie te doświadczenia zakwalifikować. Oczywiście pod warunkiem, że chce się je gdzieś zakwalifikować.
Co zatem łączy, a co dzieli jogę i religię?
  religia joga
cel inne lepsze życie, zyskanie czegoś doświadczenie życia, bez pragnieniowość
czas przyszły teraźniejszy
najwyższa siła bóg osobowy bezosobowa substancja, prawo
środki łaska, wiara indywidualny wysiłek
pomocnicy pośrednicy (kapłani) bezpośredni kontakt
wpływy chęć zmiany innych, obiektywizm (prozelityzm) prywatność,ubiektywizm (ezoteryzm)
rytuał formalizm indywidualizacja
organizacja hierarchia, autorytaryzm brak formalnych struktur, dialog

Piśmiennictwo:
Huxley Aldous, Filozofia wieczysta, Pusty Obłok, Warszawa, 1989
Dobraczyński Bartłomiej, New Age, Znak. Kraków, 1997
Bhagawadgita, czyli Pieśń Pana, tłum J.Sasche, Ossolineum, Wrocław, 1988
Wilber Ken, Niepodzielone, wschodnie i zachodnie teorie rozwoju osobowości, Zysk i S-ka, Poznań, 1996

Tekst powstał jako scenariusz wykładu prowadzonego dla Akademii Życia we Wrocławiu w 2002 r.
Tekst jest zapisem wykładu, bez korekty językowej

O autorze:
Lesław Kulmatycki, nauczyciel jogi od 31 lat, dr hab. profesor nadzwyczajny Katedry Humanistycznych Podstaw Kultury Fizycznej Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu. Jogę studiował w Instytucie Jogi Kaivalyadhama w Indiach i aszramach Satyanandy w Australii. Studia z zakresu kultury fizycznej, filozofii, etyki, psychologii i psychoterapii. Autor prac naukowych o relaksacji i jodze oraz książek: Classical Yoga Manual, Stres, joga relaksacja, Trening relaksacyjny jogi i jego recepcja, Joga dla zdrowia, Stres i joga, Lekcja relaksacji, Joga nidra. Obecnie kieruje jedynymi w Polsce Podyplomowymi Studiami Technik Relaksacyjnych oraz przygotowuje Podyplomowe Studia Jogi. Współpracuje m.in. z Akademią Życia, Pracownią Łagodzenia Stresu oraz Stowarzyszeniem Trenerów i Praktyków Relaksacji Przestrzeń.
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Joga kundalini – przebudzenie i opanowanie energii

Mnogość zajęć, które określane są jako różne rodzaje jogi, może już przyprawić o zawrót głowy. Wśród nich pojawia się kundalini. Samo słowo brzmi magicznie, a jogę kundalini otacza aura tajemnicy. Jest to jednak, wg jej zwolenników i adeptów, esencja jogi, emanacja życiowej energii, która przepływa ...

Jak wybrać matę do jogi?

Obecnie na rynku dostępnych jest wiele rodzajów i odmian mat do jogi. Różnią się fakturą, grubością, długością, kolorem, trwałością i tym, co najważniejsze, czyli parametrami antypo­ślizgowymi oraz ceną. Dlatego zawsze pojawia się pytanie - którą matę mam wybrać i czym się kierować przy wyborze?...

Przepisy ze zdrowej misy: Jarmużki z kuskusem

Jarmuż jest wyjątkową odmianą kapusty, uprawianą od starożytności do celów ozdobnych oraz jadalnych. Popularnością cieszy się przede wszystkim ze względu na bogatą zawartość przeciwutleniaczy, witaminy C i K, wapnia, żelaza oraz sulforafan – związków mających właściwości antynowotworowe. ...

Jak odzyskać czas?

Czas. Gdyby był na sprzedaż, pewnie byłby najlepiej sprzedawanym towarem na świecie, a w bankach ustawiałyby się kolejki po kredyt na zakup czasu. Niestety, a może "stety" nie można go kupić za żadne pieniądze. Ale dzięki filozofii slow life i minimalizmowi można nauczyć się, jak go odzyskać. ...

Joga i podnoszenie odporności na infekcje. To działa !

No i nadeszła. Jesień. A wraz z nią niestety sezon przeziębień i innych infekcji. Ale na szczęście nie jesteśmy bezradni wobec atakujących nas zewsząd zarazków. Możemy szybko podnieść swoją odporność dzięki praktyce jogi, co udowodniły już liczne badania naukowe....

6 pozycji jogi, które możesz wykonać jeszcze zanim wstaniesz z łóżka.

Znasz to uczucie, kiedy budzik dzwoni wcześnie rano, żwawo odkrywasz kołdrę i wstajesz z łóżka z uśmiechem na twarzy? Ja też nie ;) Ale to nic, poranki bywają trudne - to fakt, tylko nie wtedy, kiedy masz 6 przyjemnych powodów, żeby zamiast kolejny raz przedłużać drzemkę zacząć się powoli przebudzać...

Pietyzm w praktyce jogi

Dużo pisze się o jodze. Pisze się o jej dobroczynnym wpływie na organizm (ciało, sylwetkę, narządy wewnętrzne, kręgosłup) i psychikę. Warto jednak podkreślić jeszcze jeden rzadziej omawiany element, a mianowicie wpływ jogi na postawę życiową - na podejście do samego siebie, do innych ludzi oraz nast...

Nie taki kij straszny jak go malują … Jak oswoić chaturangę?

Nic nie wprowadza w lepszy nastrój jak kilka Powitań Słońca o poranku. Kiedy płynnie przechodzisz z jednej pozycji do drugiej, a ciało w pełni współgra z oddechem, czujesz jak powoli rozbudza się każdy mięsień a umysł staje się coraz bardziej trzeźwy. I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie chaturanga ...

Premier, który propaguje jogę i narodowe wartości

Miłośnicy jogi na całym świecie, nawet jeśli w ogóle nie interesują się polityką, na pewno słyszeli nazwisko premiera Indii. Narendra Modi jest wielkim orędownikiem jogi, dzięki jego staraniom ustanowiono Międzynarodowy Dzień Jogi, a UNESCO wpisało ją na listę dziedzictwa niematerialnego świata....

Od przybytku boli głowa

Minimalizm został w ostatnich latach mocno spopularyzowany w Stanach Zjednoczonych i Europie, przesyconych wszechogarniającym konsumpcjonizmem. Jednak ojczyzną minimalizmu jest Japonia. Wynika on z japońskiej tradycji i stylu życia. Co zatem radzą japońscy mistrzowie minimalizmu?...

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Października 2017
Następne
PWŚCPSN
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, książki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ciąży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jogą podróżowanie po Azji
likesoft