Dołącz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Jak ćwiczyć mając problemy zdrowotne

  • środa, 20 sierpnia 2008
Z perspektywy nauczyciela prowadzącego grupy ćwiczących z różnymi problemami zdrowotnymi.
Należy zacząć od stwierdzenia, że joga jest wiedzą, nauką prowadzącą do podnoszenia świadomości na wyższy poziom, aż do celu ostatecznego, nazywanego w tradycji jogi kajwalia. Po drodze do tego celu spotykamy się jednak z  terapeutycznym oddziaływaniem praktyki jogi, tj. prawidłowo prowadzona praktyka jogi daje zdrowie lub je wzmacnia. Jest to niejako skutek uboczny, dający oprócz satysfakcji bycia zdrowym również weryfikację prawidłowości prowadzonej praktyki jogi.
Sprowadźmy termin “zdrowotne problemy” z tytułu niniejszej pracy, do szerszego pojęcia – “choroba”. Choroba jest rezultatem naruszenia funkcji systemów organizmu wywołanym wewnętrzną nierównowagą i związana jest z określonymi błędami uczynionymi przez człowieka. Może to być wynikiem nieprawidłowego stylu życia - niewłaściwych przyzwyczajeń, niezdrowej diety, nieprawidłowego  postrzegania świata, a zwłaszcza jego elementów mających podstawowe dla niego znaczenie.
Ze swej istoty terapeutyczne działanie praktyki jogi jest zawsze samoleczeniem. A ponieważ choroba jest rezultatem określonych błędów spowodowanych przez samego człowieka (nie rozpatruje się tu rzadkich przypadków masowych chorób zakaźnych, obciążeń genetycznych, czy ogólnie chorób wywołanych starą karmą), to leczenie polega na naprawie tych pomyłek przez tego właśnie człowieka. W ten sposób sam człowiek jest odpowiedzialny zarówno za powstanie, jak i za wyleczenie choroby. Nauczyciel jogi nie powinien być jak lekarz, do którego przychodzi się otrzymać zdrowie. Powinien jedynie ukazywać drogę i metodę pracy i być nie więcej niż doradcą. Jest szczelne “przyleganie” pomiędzy człowiekiem a jego zdrowiem, nie ma tam miejsca na nic, nawet na nauczyciela.
Taki jest podstawowy pogląd jogi na istotę choroby i sposób jej leczenia, który w całości zależy od wysiłku dotkniętego chorobą.
Praktyka jogi przy problemach zdrowotnych powinna uwzględniać:  1.właściwe odżywianie, 2.właściwe oddychanie, 3.właściwą praktykę technik jogi, 4.właściwe postrzeganie świata, a zwłaszcza tych jego elementów, które mając ważne znaczenie dla danego człowieka i zgodne z tym postępowanie w życiu.
Jeśli się będzie tego przestrzegać, choroba będzie wyleczona. 
Właściwe jedzenie
Powinno odpowiadać charakterowi choroby i stanu wydolności człowieka. Możliwe jest również leczenie postem. Jakkolwiek dieta powinna być indywidualnie dobierana, to w swym ogólnym kształcie powinna zawierać: owoce, liście roślin ogrodowych (sałata, kapusta i inne), jarzyny, pieczywo z mąki z grubego przemiału, kasze, rośliny motylkowe (owoce i młode strączki),wyroby mleczne (mleko, sery, masło). Dopuszczalne są ryby (sami jogini ryb niejedzą), ale o innym mięsie joga wyraża się negatywnie.
Możliwe są różne reżimy przyjmowania pokarmów (wynikające z wymogów dnia codziennego, których nie należy gwałcić), jednak ogólnie należy przestrzegać następujących zasad jedzenia: jeść pomału, dobrze żując, zjadać około 85% pożądanej ilości jedzenia, zjadać ostatni posiłek nie później niż 2 godziny przed snem, starać się nie pić podczas jedzenia, nie pić więcej niż 1-2 filiżanek kawy dziennie (lub wcale), nie palić i maksymalnie ograniczyć spożycie napojów alkoholowych (a zupełnie wykluczyć wódki).
Warto wiedzieć, że miejscem przyswajania subtelniejszych niż fizyczne składników pożywienia, jest nie żołądek fizyczny, a jama ustna. Tutaj więc mieści się subtelny żołądek człowieka, a szybkie przerzucanie przez jamę ustną  pokarmu, mówienie i wykonywanie innych czynności podczas jedzenia prowadzi do stałego niedożywiania wyższych poziomów człowieka. Jest to jeden z najbardziej istotnych hamulców w jego rozwoju, a dość powszechnie niedocenianym.
Właściwe oddychanie
Nie chodzi w tym miejscu o jakiś specjalny sposób oddychania w rodzaju różnych typów pranajam. Interesuje nas tutaj normalne, zwykłe oddychanie znane każdemu człowiekowi. Wielu ludzi popełnia błąd oddychając przez usta. Podobnie jak z jedzeniem – subtelne płuca nie są w miejscu płuc fizycznych, a w jamie nosowej. Oddychając przez usta ograniczamy oddychanie do wymiany gazowej, a rezygnujemy z przyswajania prany, który to proces zachodzi u ujścia idy i pingali – głównych kanałów pranicznych, które kończą się w obszarze komór nosowych. Dłuższe utrzymywanie stanu oddychania przez usta (nawet jedynie w formie jego preferencji) może mieć fatalne następstwa dla ogólnej energetyki ciała i jego układu odpornościowego. Dlatego należy dbać o drożność nosa, czemu służą techniki jalaneti oraz zwracać uwagę na oddychanie przez nos. Do bardziej konkretnego użycia oddechu dla zdrowia mogą służyć pranajamy, o czym wspomniane będzie później. Nie będzie to jednak tutaj szczegółowo omówione.
Zajęcia jogi
Z powodu ograniczonego zakresu niniejszej pracy nie zostaną podane metodyki ćwiczeń przy konkretnych chorobach. Ogólnie należy stwierdzić, że dotkniętemu chorobą dobiera się indywidualnie zakres ćwiczeń w zależności od charakteru choroby oraz wydolności człowieka. W większości przypadków wystarczy regularnie ćwiczyć zestaw kilku asan.
Jeśli poziom jogi ćwiczącego jest na odpowiednim poziomie (a zdrowie tego wymaga), asany mogą być uzupełnione praktyką pranajam. Może to również być uzupełnione zastosowaniem specyficznych procedur, tzw. kriji: bandh i mudr , a także praktyką koncentracji i medytacji.
Asany, a zwłaszcza bandhy i mudry, intensyfikują przepływ energii przez określone partie ciała oraz selektywnie pobudzają subtelne centra energetyczne (czakry). Jeśli proces ten zastosujemy świadomie – korekcyjnie lub hiperkorekcyjnie, w stosunku do rozregulowanego obszaru ciała, może to zharmonizować rozregulowane centra, “przepłukać” zamulone kanały energetyczne, przybliżyć wewnętrzną harmonię energetyczną, a więc stan zdrowia.
Ludzie zdrowi regularnie ćwicząc normalne zestawy asan również uzyskują efekt zdrowotny, lecz działanie to można określić jako wzmacnianie zdrowotności. W przypadku chorób, zestawy asan (i innych jogicznych procedur) i ich praktyka są inne, a ich oddziaływanie – bardziej intensywne, lecz węższe i bardziej hiperkorekcyjne, co wymaga większej kontroli i wiedzy, dla bezpieczniejszego prowadzenia procesu jogicznego leczenia.
Pozostając w obszarze działania znacznie mniejszej liczby asan, ćwicząc je dłużej, wykorzystując więcej przyrządów pomocnych do ćwiczeń, wykonując to dzięki zwiększonej motywacji wywołanej chęcią wyzdrowienia – dotknięty chorobą odbiera silniej leczący efekt jogi oraz jej ogólnie wzmacniające działanie.  Kiedy choroba odchodzi fizyczne możliwości człowieka wzrastają i staje się możliwe wykonanie tych asan, które wcześniej nie były dla niego osiągalne. Choroba może więc być dobrym impulsem do wykonania dużego kroku na drodze rozwoju wewnętrznego.
Ogólnie należy stwierdzić, że choroby w stanie ostrym lub w głęboko zaawansowanym stadium powinny być leczone bardziej wyspecjalizowanymi systemami leczenia - ajurweda, homeopatia, unani, medycyna konwencjonalna. I tam należy przede wszystkim zwracać się w takich przypadkach.
Właściwa zewnętrzna (socjalna) i wewnętrzna (osobnicza) orientacja człowieka
Choć większość problemów zdrowotnych można rozwiązać na poziomie fizycznym stosując wyżej wspomniane działania, to dla bardziej rozwiniętych ludzi lub w przypadku bardziej złożonych problemów pożądana jest korekcja na poziomie organizacji życia człowieka - w aspekcie wewnętrznym (osobniczym) i zewnętrznym (socjalnym, człowieka jako członka grupy). W tych przypadkach, na drodze dyskusji należy spróbować zmienić jego świadomość, rozszerzyć jego światopogląd, pomóc zrozumieć współczesne prawdy, zapoznać z  teoriami i filozoficznymi tezami jogi. Pożądane byłoby na przykład zwrócenie uwagi na jamy i nijamy - lub też ich odpowiedniki obecne we właściwym danemu człowiekowi jego systemie światopoglądowym. Przestrzeganie jam i nijam powinno usunąć korzenie cięższych problemów zdrowotnych i komplikacji kauzalnych. Jest to długa praca, wymagająca od nauczyciela cierpliwości i taktu.

Terapeutyczne oddziaływanie jogi a systemy medyczne - wybrane aspekty
Jak już stwierdzono wyżej joga jest zawsze samoleczeniem, a  jej terapeutyczne działanie jest skutkiem ubocznym praktyki (choć w poszczególnych fazach praktyki motywacje zdrowotne mogą wysuwać się na plan pierwszy). Terapeutyczne systemy medyczne stawiają sobie bezpośrednio za cel proces leczenia, najlepiej zakończony wyleczeniem schorzenia. Ma się tu na myśli medycynę konwencjonalną oraz (w jakimś stopniu u nas alternatywne do niej) homeopatię, ajurwedę, medycynę chińską, unani (klasyczną medycynę arabską, która jest jedyną kompletną spatkobierczynią medycyny antycznej – grecko-rzymskiej) i podobne systemy.
Medycyna konwencjonalna, bazując na zachodnim modelu naukowym ma tendencje do przeceniania poziomu mentalnego. Joga (Jogasutry) podaje następujący ogólny model świata (i człowieka):
gruba powłoka fizyczna – annamaja kosza,
subtelniejsza powłoka fizyczna – pranamaja kosza,
psychiczna (emocjonalna) powłoka – manomaja kosza,
powłoka mentalna – widźnianamaja kosza i
powłoka czystej szczęśliwości – anandamaja kosza.
W innych wschodnich źródłach poziom anandamaja jest jeszcze rozdzielony na poziomy:
kauzalny,
budhialny i
atmaniczny,
 
co znakomicie ułatwia zrozumienie funkcjonowania całego modelu. W naszym, zachodnim modelu na szczycie ustawiony jest poziom mentalny, a wyrzucono anandamaja. Wynikają stąd określone trudności w funkcjonowaniu całości modelu, bo ogólnie mówiąc zamieniono skutek z przyczyną.  Nie miejsce tu na dogłębną dyskusję zarysowanego problemu. Odnotować należy jedynie negatywne skutki tej sytuacji występujące w systemach terapeutycznych bazujących na zachodnim modelu. Mówiąc w skrócie, ich logika nie zawsze musi być logiczna.
Nie należy stąd wyciągać wniosku, że odradza się korzystać z usług medycyny konwencjonalnej. Nie, na odwrót. Tam gdzie choroba jest zaawansowana, a szczególnie gdy jest w ostrej fazie, należy przede wszystkim zwrócić się do lekarza oficjalnej struktury służby medycznej. Tym bardziej, że najczęściej jest to związane z szeregiem uwarunkowań kauzalnych – otrzymuje się zaświadczenia honorowane przez różne struktury państwowe. W następnej kolejności dobrze byłoby skorzystać z usług systemów medycznych bazujących na bardziej realnym modelu świata, wymienionymi na początku – jeśli jest to możliwe. Czasem może to być ten sam lekarz, wykształcony również w zakresie tej tzw. medycynie niekonwencjonalnej (niestety najczęściej nieformalnie).
Ponieważ joga  z założenia nie jest systemem terapeutycznym, w przypadku rzeczywistych i pilnych potrzeb zdrowotnych zwracajmy się do wyspecjalizowanych systemów medycznych, a praktykę jogi traktujmy jako uzupełnienie, wiedząc jednak, że to uzupełnienie może być ważne, a czasem decydujące w dłuższej perspektywie czasowej.  
Pilzno 2001
 
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Jak wybrać jogiczny prezent ? Na co zwrócić uwagę ?

Jaki prezent wybrać? Jak ocenić nie znając się na sprzęcie do jogi, co będzie optymalne?...

Kiedy moje nogi będą w końcu elastyczne?

Mocne oraz elastyczne nogi to też zdrowe nogi - lekkie, sprawne i pewnie stąpające po ziemi. To większa radość biegania i uprawiania wszelkich innych dyscyplin sportowych - twoich ulubionych. To wreszcie smukłe i zgrabne nogi, zrelaksowane i odprężone. Nie zwlękaj - sięgaj po więcej - również w jodz...

Jej wysokość cytryna

Królowa pochodzi z południowo-wschodnich Chin. Jej kariera rozkwitła w XVIII wieku, kiedy odkryto, że jest doskonałym remedium na wiele chorób. Dziś cytryna znana jest nie tylko ze swych właściwości leczniczych, ale także jako doskonała pomoc w ekologicznym sprzątaniu domu....

10 sposobów na uproszczenie życia

Dzisiejsze tempo życia, szczególnie w dużych miastach jest przyczyną przewlekłego stresu, przemęczenia i problemów ze zdrowiem. Prostota i minimalizm mogą nam pomóc odnaleźć równowagę i swój własny slow life. Oto 10 sposobów na uproszczenie życia. ...

Obserwujemy obecnie prawdziwy boom na rozwój osobisty. Z czego on wynika?

Na to i wiele innych pytań odpowiadają Karolina i Maciej Szaciłło, eksperci od zdrowego stylu życia, entuzjaści ajurwedy i technik medytacyjnych....

Prezydent z kasty niedotykalnych na czele Indii. Aktywnie ćwiczy jogę.

Niedawno opisywaliśmy na naszych łamach sylwetkę premiera Indii Narendry Modiego, teraz publikujemy kolejny artykuł z tej serii - dla wszystkich czytelników bliżej zainteresowanych Indiami. ...

Joga w walce z traumą, czyli jak pomóc weteranom

Zespół stresu pourazowego (PTSD) dotyka nawet 10 proc. żołnierzy, którzy brali udział w działaniach bojowych. Szeroko zakrojone badania nad tym, jak pomóc weteranom, którzy cierpią z tego powodu prowadzą m.in. Amerykanie. Mają w tej materii pokaźne doświadczenia, bo na przestrzeni ostatnich lat wiel...

Jak długo muszę się rozciągać, żeby być w pełni elastycznym?

Rozczaruję Was już na samym początku tego artykułu, ponieważ muszę uczciwi przyznać, że nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. ...

Dania gotowe. Czy mogą być zdrowe? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem, prezesem firmy Primavika

Na sklepowych półkach coraz więcej miejsca zajmują różnego rodzaju dania gotowe. Wpisują się one w potrzeby współczesnego konsumenta, który żyje szybko. Czy taka wysoko przetworzona żywność może być zdrowa? Na co zwracać uwagę przy wyborze produktów typu convienience? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem,...

Joga i medytacja receptą na lepszą pamięć i orientację

W Polsce na alzheimera choruje ok. 350 tys. ludzi. Tracą pamięć, sprawność. Uczeni nie potrafią jeszcze powiedzieć, co jest przyczyną stopniowej i nieodwracalnej degradacji komórek nerwowych mózgu. Trwają intensywne poszukiwania sposobów na opóźnienie postępów choroby i poprawę komfortu życia pacjen...

  
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, książki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ciąży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jogą podróżowanie po Azji
likesoft