Doł±cz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Asana - charakterystyka odsłownikowa, interpretacje. czę¶ć II. Konrad Kocot

  • wtorek, 8 sierpnia 2006
  • autor: Konrad Kocot
Ci±g dalszy artykułu o pochodzeniu słowa asana.
Ze  względu na obfito¶ć informacji w Puranach dotycz±cych asany, przedstawiony tu materiał z konieczno¶ci ograniczony zostanie do do¶ć pobieżnego omówienia, zawężonego dodatkowo do Puran ¶iwaickich, które stosunkowo najwięcej miejsca po¶więcaj± jodze.
Podobnie jak w systemie jogi Patańdżalego, w Purunach mówi się o asanie jako o ¶rodku pomocniczym do uzyskania poznania rozróżniaj±cego /vivekakhyäti/. Asanę wymienia się w tych tekstach jako jeden z członów ¶cieżki o¶miostopniowej /anöäigayoga/ /Skanda P.. II/9/30, Agni P. 373/, jak i ¶cieżki sze¶ciostopniowej /nadäigayoga/ /Siva P. IV/I/41.59/.
Definicja asany przedstawiona w Skanda Puranie okre¶la ja jako pozycję, w której można pozostawać wygodnie przez unikanie fizycznej zmienno¶ci, niestało¶ci /cäncalaya/.
W innym fragmencie jest mowa o tym, że winno się praktykować jog w pozycji, któr± uważa się za wygodn±, np. Swastikasana.
W ¦iwa Puranie  znajduj± się zalecenia, aby adept praktykował jogę w pozycji siedz±cej, trzymaj±c prosto głowę, szyję i klatkę piersiow±. Oczy powinny być zamknięte, szczęki niezaci¶nięte, a język umieszczony przy górnej szczęce. Pięty powinny być umieszczone po obu stronach genitaliów /od góry i dołu/. Adept winien kontrolować swój oddech, siedz±c nieporuszony jak skała.
Skanda Purana stwierdza, że istnieje tyle asan ile rodzajów istot żywych. W Puranach siwaickich wymienia się zazwyczaj tylko niektóre asany z nazwy, np. Ardha, Padma, Swastika, Bhadra, Uttana i inne.Najwięcej miejsca po¶więca się asanie w tekstach hatha jogi. W szkole tej bardzo szczegółowo omawia się asanę, przypisuj±c jej nieraz zadziwiaj±ce, wręcz fantastycznie brzmi±ce efekty. W tekstach zapewnia się, że praktyka asan zapewni zdrowie, rozwój duchowy czy też uzyskanie przeróżnych mocy. To szczególne traktowanie asany /jako pozycji/ zwi±zane było ze zmian± podej¶cia do ciała ludzkiego, które według pogl±dów tej szkoły było „…najdoskonalszym i najpewniejszym narzędziem, jakie człowiek ma do dyspozycji dla przezwyciężenia ¶mierci” , „…kluczem…, sekretem zarówno upadku jak i wyzwolenia, zwierzęcych słabo¶ci i boskiej mocy…, mistycznym mostem między duchow±, a fizyczn± egzystencj±”. Asana miała być tym ¶rodkiem, który przemieni zwykłe ciało w „boskie”.
W traktatach hathajogicznych, podobnie jak w większo¶ci wcze¶niej omawianych tekstów, wyróżnia się dwa zasadnicze znaczenia terminu asana:
1. siedzenie, siedzisko /to na czym się siedzi/, ale także siedziba;
2. sposób siedzenia, pozycja.
Ad. 1
W różnych tekstach znajduj± się mniej więcej podobne opisy miejsca zalecanego do praktykowania. Często okre¶la się również jego kształt oraz materiał, z jakiego siedzenie powinno być wykonane. Najczę¶ciej jest to drewno, skała, ziemia lub piasek, nakryte skór± jelenia, tygrysa, słonia, byka, wełnianym lub bawełnianym materiałem traw± ku¶a itp. Wierzono nawet, że od rodzaju materiału użytego na wykonanie siedzenia zależ± efekty praktyki, np.: bogactwo zdobywa się na siedzisku z materiału, usunięcie choroby na siedzeniu trzcinowy, zdrowie daje podłoże jedwabne, bambusowe powoduje biedę, za¶ siedzenie z li¶ci jest przyczyn± zaburzeń mentalnych.
Ad. 2
W większo¶ci tekstów hathajogi znajduje się informacja, że pocz±tkowo istniało osiemdziesi±t cztery tysi±ce asan, spo¶ród których ¦iwa wybrał jedynie osiemdziesi±t cztery jako ważne, jakkolwiek niektóre teksty podaj± większ± liczbę, np. manuskrypt dżodhpurski HYP wylicza sto osiem asan, yogäsanamala 102, Rudräyamala 100, za¶ współcze¶nie żyj±cy jogin B.K.S. Iyengar opisuje
dokładnie sposób wykonania i działania 200 asan.Svatmarama definiuje asanę w Haöha Yoga Pradépikä /I.17/ jako to, co zapewnia stało¶ć, nieruchomo¶ć, /sthairya/, wolno¶ć od chorób /ärogya/ i lekko¶ć, giętko¶ć członków /aigalädhava/. Svami Muktibodhananda Sarasvati wyja¶niaj±c ¶lokę /I.17/ stwierdza, że „w radża jodze asana dotyczy pozycji siedz±cej, ale w hatha jodze oznacza co¶ więcej. Jest specyficzna pozycj± ciała, która otwiera kanały energetyczne i centra psychiczne. Hatha joga jest procesem, przez który oczyszczenie i kontrola ciała zachodz± poprzez restrukturyzację pr±dów prany /…/ a rozwinięcie kontroli nad ciałem powoduje kontrolę umysłu .” Dalej Svatmarama podaje, że asany opisane przez niego zostały przyjęte przez mędrców takich jak Wasisztha i joginów jak Matsjendra /I.18/ (*36).
Drugi z podstawowych tekstów hatha jogi Gheraëoa Samhitä zawiera porównanie ludzkiego ciała do niewypalonego garnka zanurzonego w wodzie. Powinno ono być doprowadzone do dobrego stanu /oczyszczone/ ogniem jogi /GhS I8/ a pomocne w tym jest siedem stanów /GhS I9/, spo¶ród których każdy osi±gn±ć można przez jedn± z praktyk zalecanych przez Gherandę:
1. natkarma – oczyszczenie ciała /soddhana/,
2. äsana – siła, wzmocnienie /drdha/,
3. mudra – stabilno¶ć /sthirata/,
4. pratyähära – spokój /dhirata/,
5. präëäyäma – lekko¶ć /läghava/,
6. dhyäna – unaocznienie atmana /pratyksamätmana/,
7. samädhi – nieprzywi±zywanie /nirlipta/.
Jeden z rzadziej wymienianych tekstów tej szkoły – Anöängayoga autorstwa Carandasa zawiera stwierdzenie, że bez asan nie ma jogi. Po opanowaniu pozycji jogicznej żadne zaburzenia, choroby /roga/ nie będ± atakować praktykuj±cego i osi±gnie od stan jogi.
Wszystkie asany opisywane w tekstach hatha jogi dzieli się zazwyczaj na trzy zasadnicze grupy:
1. asany medytacyjne,
2. asany relaksacyjne,
3. asany tzw. „fizyczne”.
Ad. 1
Asany medytacyjne to rozmaite sposoby siedzenia z zachowaniem prostego kręgosłupa, przy jednoczesnym minimalnym napięciu mię¶ni. Pozwala to przebywać w danej pozycji, oczywi¶cie po odpowiednim treningu, przez długi okres czasu, co jest niezbędne do przej¶cia do  bardziej zaawansowanych praktyk, pranajamy, dhjamy i innych. Do tej grupy asan należ± między innymi: Svastika, Vira,
Sukha, ale największe znaczenie w większo¶ci tekstów przypisuje się dwóm. S± to:
- Siddhäsana – która otwiera drzwi do wyzwolenia /mokna/, a - według tekstu Svatmaramy oczyszcza ona 72 tysi±ce kanałów /nädé/, a jej praktykowanie przez 12 lat poł±czone z kontemplacj± Atamana i umiarkowan± diet± zapewni uzyskanie mocy jogicznych /siddhi/. „Gdy opanuje się siddhasanę i zatrzymuje się oddech, praktykuj±c Kevala Kumbhakę, na cóż zdadz± się inne asany?”. Svatmarama uważa j± za najważniejsz± ze wszystkich asan;
- Padmäsana – niszcz±ca wszystkie choroby jogina.
Carandasa zaleca opanowanie siddha i padmasany jako pozycji zapewniaj±cych osi±gnięcie dhjany i samadhi, podczas gdy pozostałe asany usuwaj± jedynie różne zaburzenia.
Ad.2
Asany relaksacyjne – zazwyczaj wykonuje się je w pozycji leż±cej, a ich celem jest jak najszybsze zregenerowanie organizmu, np. : ¦aväsana, Makräsana.
Ad. 3
Asany tzw. „fizyczne” – pozycje wymagaj±ce ruchu kręgosłupa w różnych płaszczyznach. Kręgosłup w trakcie dochodzenia do pozycji oraz w trakcie jej utrzymywania przyjmuje mniej lub bardziej wygięty lub skręcony kształt. Jednocze¶nie napięcie mię¶ni jest większe niż w spoczynku, co utrudnia bezwysiłkowe utrzymanie takiej pozycji przez dłuższy okres czasu. Zasadniczym celem tej grupy asan jest poprawa zdrowia, sprawno¶ci, przywrócenie harmonii itp. Do grupy tej zalicza się: Sirsasana, Sarvangasana, Malasana, Bhujangasana i inne.
Dalszy podział tej grupy asan dokonuje się przyjmuj±c za kryterium kierunek ruchu kręgosłupa:
- skłony w przód / np. Pascimottäna, Yogamudrä/,
- wygięcia w tył /np. Bhujäiga, Dhanur, Matsya/,
- skręty /np. Matsyendra/,
- pozycje odwrócone /np. Sarväiga, ¦érna/.
Na marginesie omawiania szkoły hatha jogi należy wspomnieć o grupie tekstów, w których jest mowa o pozycji jogicznej jako o postawie. W Siddha Siddhanta Paddhati podaje się następuj±ca definicję asany: „Asana to trwanie /osi±gnięcie, kontemplowanie, przebywanie blisko/ w swej najprawdziwszej naturze, /wybrawszy/ dowoln± /pozycję/ spo¶ród svastika, padma, siddhasany lub jak±kolwiek inn± zgodnie z upodobaniem, i uważne trwanie /pozostawanie/ w niej”.
Podobne ujęcie przestawiaj± upaniszady Teja, Nirvana i Trsikhébrähmaëa.
Podsumowuj±c należy stwierdzić, że pocz±tki asany sięgaj± zapewne kultury Doliny Indusu, sk±d stopniowo przeniknęła do kultury zdobywców aryjskich. Asana jako obca pierwotnemu rytualizmowi bramińskiemu przejawia się głównie w tych nurtach my¶li indyjskiej, które kład± nacisk na uzyskanie wyzwolenia na drodze wewnętrznego rozwoju i bezpo¶redniego przeżycia, a nie ofiary czy
innych zabiegów magicznych.
Z przedstawionych powyżej przykładów wynika, że słowo asana w odniesieniu do jogi występuje w jednym z trzech podstawowych znaczeń:
1. siedzenie, siedzisko, na którym sadhaka odbywa swoj± praktykę,
2. miejsce, w którym jogin praktykuje,
3. pozycja:
- „fizyczna”,
- medytacyjna,
- relaksacyjna,
4. postawa.
Zauważa się stopniow± ewolucje od prostego ułożenia ciała, jak najkorzystniejszego dla wygodnego, długiego siedzenia do coraz to bardziej skomplikowanych pozycji, maj±cych dopomóc w przekształceniu ciała ludzkiego w „boskie”. Z drugiej strony praktyka asany miała umożliwić stopniowe ograniczenie ¶wiadomo¶ci do ciała, „pogr±żanie się” w nim na tyle głęboko, aby trwać w okre¶lonym stanie - postawie. 
 Konrad Kocot
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Jak wybrać jogiczny prezent ? Na co zwrócić uwagę ?

Jaki prezent wybrać? Jak ocenić nie znaj±c się na sprzęcie do jogi, co będzie optymalne?...

Kiedy moje nogi będ± w końcu elastyczne?

Mocne oraz elastyczne nogi to też zdrowe nogi - lekkie, sprawne i pewnie st±paj±ce po ziemi. To większa rado¶ć biegania i uprawiania wszelkich innych dyscyplin sportowych - twoich ulubionych. To wreszcie smukłe i zgrabne nogi, zrelaksowane i odprężone. Nie zwlękaj - sięgaj po więcej - również w jodz...

Jej wysoko¶ć cytryna

Królowa pochodzi z południowo-wschodnich Chin. Jej kariera rozkwitła w XVIII wieku, kiedy odkryto, że jest doskonałym remedium na wiele chorób. Dzi¶ cytryna znana jest nie tylko ze swych wła¶ciwo¶ci leczniczych, ale także jako doskonała pomoc w ekologicznym sprz±taniu domu....

10 sposobów na uproszczenie życia

Dzisiejsze tempo życia, szczególnie w dużych miastach jest przyczyn± przewlekłego stresu, przemęczenia i problemów ze zdrowiem. Prostota i minimalizm mog± nam pomóc odnaleĽć równowagę i swój własny slow life. Oto 10 sposobów na uproszczenie życia. ...

Obserwujemy obecnie prawdziwy boom na rozwój osobisty. Z czego on wynika?

Na to i wiele innych pytań odpowiadaj± Karolina i Maciej Szaciłło, eksperci od zdrowego stylu życia, entuzja¶ci ajurwedy i technik medytacyjnych....

Prezydent z kasty niedotykalnych na czele Indii. Aktywnie ćwiczy jogę.

Niedawno opisywali¶my na naszych łamach sylwetkę premiera Indii Narendry Modiego, teraz publikujemy kolejny artykuł z tej serii - dla wszystkich czytelników bliżej zainteresowanych Indiami. ...

Joga w walce z traum±, czyli jak pomóc weteranom

Zespół stresu pourazowego (PTSD) dotyka nawet 10 proc. żołnierzy, którzy brali udział w działaniach bojowych. Szeroko zakrojone badania nad tym, jak pomóc weteranom, którzy cierpi± z tego powodu prowadz± m.in. Amerykanie. Maj± w tej materii pokaĽne do¶wiadczenia, bo na przestrzeni ostatnich lat wiel...

Jak długo muszę się rozci±gać, żeby być w pełni elastycznym?

Rozczaruję Was już na samym pocz±tku tego artykułu, ponieważ muszę uczciwi przyznać, że nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. ...

Dania gotowe. Czy mog± być zdrowe? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem, prezesem firmy Primavika

Na sklepowych półkach coraz więcej miejsca zajmuj± różnego rodzaju dania gotowe. Wpisuj± się one w potrzeby współczesnego konsumenta, który żyje szybko. Czy taka wysoko przetworzona żywno¶ć może być zdrowa? Na co zwracać uwagę przy wyborze produktów typu convienience? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem,...

Joga i medytacja recept± na lepsz± pamięć i orientację

W Polsce na alzheimera choruje ok. 350 tys. ludzi. Trac± pamięć, sprawno¶ć. Uczeni nie potrafi± jeszcze powiedzieć, co jest przyczyn± stopniowej i nieodwracalnej degradacji komórek nerwowych mózgu. Trwaj± intensywne poszukiwania sposobów na opóĽnienie postępów choroby i poprawę komfortu życia pacjen...

  
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, ksi±żki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ci±ży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jog± podróżowanie po Azji
likesoft