Doł±cz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Historia jogi w pigułce. Piotr Marcinów

  • czwartek, 13 maja 2010
  • autor: Piotr Marcinów
Pojęcie "joga" odnosi się zarówno do celu jak i metody. Jako cel oznacza scalenie człowieka na najwyższym poziomie. Metody zalecane przez jogę maj± za zadanie przybliżenie do tego celu. Także ćwiczenia których celem jest integracja s± nazywane jog±. Joga traktuje człowieka jako cało¶ć, nie traktuje go jako zbiór niepowi±zanych elementów. Ciało, umysł i duch stanowi± cało¶ć, a joga wraz z jej technikami prowadzi do ich harmonizacji. Zdrowe ciało i psychika s± istotnym elementem w zaawansowanych praktykach hatha jogi.
Poniższe przedstawienie rozwoju jogi jest bardzo pobieżne, maj±ce na celu zasygnalizowanie bogactwa i różnorodno¶ci dróg jogi. Nie ma na celu nawet ich skrótowego przedstawienia.
Pocz±tki jogi nie s± nam znane, mitologia indyjska przypisuje jodze boskie pochodzenie. Zgodnie z tekstami istnieje 8400 000 pozycji jogi odpowiadaj±cych wszystkim gatunkom żywych istot zamieszkuj±cych wszech¶wiat. Ćwiczenia jogi miał przekazać ¦iwa swojej małżonce Parawati, aby ta mogła zachować wieczn± młodo¶ć. Tyle ma do powiedzenia mitologia. My natomiast możemy prze¶ledzić 5000 tys. lat historii jogi, któr± dzieli się na 6 okresów: proto-jogi, przed-klasyczny, epicki, klasyczny, po-klasyczny i współczesny. Datowanie powyższych okresów jest przybliżone.
Proto-joga
Pocz±tki tego okresu gin± w mrokach dziejów i ł±cz± się z prehistori± Indii do okresu około 1500 p.n.e. Nasza wiedza o tym okresie opiera się na znaleziskach archeologicznych z jednej strony i na odniesieniach w najstarszych tekstach cywilizacji doliny Indusu – Wedach z drugiej.
Najstarszymi znanymi ¶wiadectwami istnienia jogi s± pochodz±ce z 2500 roku p.n.e gliniane figurki i pieczęcie przedstawiaj±ce postacie w pozycjach jogi odkryte w Harappie nad Indusem i w Mohendżo Daro.
Proto-joga Wed jest jeszcze nieusystematyzowanym zbiorem praktyk, które obejmuj± koncentracje, ćwiczenia oddechowe, ascezę. Teksty wyrażaj± aspirację praktyków do osi±gnięcia stanu wykraczaj±cego poza ograniczenia zwi±zane ciałem i umysłem.
Okres przedklasyczny
Datowany na około 500 p.n.e. W tym okresie odkrywamy w±tki i praktyki jogiczne we wczesnych Upaniszadach. Upaniszady uchodz± za najwcze¶niejsze teksty filozoficzne, których dociekania dotycz±ce naszej najgłębszej natury (atman) w skrócie przedstawia Brihadarnajaka Upaniszad III.4.2:
nie może zobaczyć widzenia ten, który widzi,
Nie może usłyszeć słuchania ten, który słucha,
Nie może pomy¶leć my¶lenia ten, który my¶li,
Nie może zrozumieć zrozumienia ten, który rozumie,
To jest wła¶nie twoja dusza, ona jest wewn±trz wszystkiego,
Wszystko od tego różne jest błędem. (1)
Okres Epicki
Okres ten rozci±ga się pomiędzy 500 r. p.n.e. do 200 n.e. W tym czasie powstaj± ¶rednie Upaniszady i wielkie dzieło epickie Mahabharata w skład której wchodzi najbardziej znany tekst jogiczny na zachodzie - Bhagawadgita. W Katha upaniszadzie [VI.10-11] dochodz± do głosu idee będ±ce podstaw± jogi klasycznej:
Kiedy pięć zmysłów poznania,
A z nimi umysł, zatrzyma się
I rozum już więcej nie działa,
O tym powiadaj±, że jest najwyższ± drog±.
Droga ta uważana jest za jogę,
Stałe powstrzymanie zmysłów,
wtedy staje się nierozproszony,
To joga zaprawdę jest pocz±tkiem i końcem. (2)

Bhagavad-Gita jest znacz±c± prób± syntezy nurtów jogi i duchowo¶ci okresu epickiego. Dzieło to do tej pory jest Ľródłem inspiracji dla wielu generacji joginów. Bhagavad-Gida ł±czy główne nurty jogi: dĽnianę (joga m±dro¶ci), bhakti (joga oddania) i karma (joga czynu) z jednoczesnym dużym naciskiem na nieprzywi±zanie do efektów swoich czynów.
W jodze mieszkaj±c, czyn spełniaj bez przywi±zania, Ardżuno,
Jednaki w zysku i stracie - jednaki stan zwie się jog±! (3)

Joga jest pojmowana jako sztuka równowagi.
17. Dla tego, kto w miarę jada i chodzi, w miarę się trudzi,
Kto w miarę ¶pi, w miarę czuwa, jest joga ból niwecz±ca.
18. Gdy pow¶ci±gnięta ¶wiadomo¶ć zatrzyma się w Sobie, wtedy
Niczego już nie pragn±cy skupionym jest nazywany.
19. Jak płomień w miejscu bezwietrznym nie chwieje się, tak wygl±da
Jogin, co jogę uprawia z umysłem opanowanym.
20. Gdzie uspokaja się umysł, wstrzymany ćwiczeniem jogi,
Gdzie sob± Siebie ogl±da i w Sobie samym się cieszy,
21. Gdzie szczę¶cie nieporównane, chwytane czystym rozumem,
Ponad zmysłowe poznaje, w czym będ±c nie gubi Prawdy,
22. Co osi±gn±wszy nie my¶li, by mogła być większa zdobycz,
W czym trwaj±c nawet najcięższym cierpieniem się nie załamie -
23. To rozł±czenie z cierpieniem jog± się zwie, niech wie o tym! (4)
Okres klasyczny
Okres klasyczny wi±że się z powstaniem Jogasutr, dzieła systematyzuj±cego wielowiekow± tradycję jogi, przypisanym Patańdżalemu. Klasyczna joga jest jednym z sze¶ciu ortodoksyjnych systemów filozoficznych hinduizmu. System jogi klasycznej został zebrany i opracowany w Jogasutrach powstałych w III w. p.n.e.. Jogasutry to pierwszy jednolity tekst o jodze składaj±cy się ze 195 sutr - aforyzmów. Stamt±d pochodz± podstawy filozoficzne jogi. Tekst ten, na przestrzeni wieków, był przedmiotem wielu wyczerpuj±cych komentarzy. Klasyczna Joga Patańdżalego zwana bywa też Radża (Królewska) lub Asztanga (O¶miostopniow±) jog±.
Klasyczna joga opisana przez Patańdżalego ma osiem stopni. Cztery pierwsze stopnie zwi±zane s± z poszukiwaniami zewnętrznymi - jamy i nijamy pomagaj± opanować namiętno¶ci i kontrolować emocje, a także zachować harmonię ze wszech¶wiatem, natomiast asany oddziaływaj± na ciało, tworz±c je silnym i zdrowym. Pranayama, ł±cznik pomiędzy zewnętrznym a wewnętrznym aspektem ¶cieżki, poprzez oddech koncentruje się na kontroli prany (energii życiowej) która stanowi klucz do opanowania umysłu. Pratyahara uczy pracy wewnętrznej - wycofania się ze sfery zewnętrznej, zmysłowej w kierunku introspekcji. Dharana, dhyana oraz samadhi to kolejne stopnie medytacji, pozwalaj±ce na oddzielenie materii od ducha.
O¶miostopnia ¶cieżka jogi :
1. Yamy - uniwersalne przykazania moralne: niekrzywdzenie, prawda, niekradzenie, wstrzemięĽliwo¶ć , nie zachłanno¶ć.
2. Nijamy - zasady postępowania: czysto¶ć, zadowolenie, zapał, poznawanie samego siebie, po¶więcenie się.
3. Asany – pozycje jogi. Przywracaj± ciało do stanu zdrowia i witalno¶ci, rozwijaj± sprawno¶ć i wytrzymało¶ć, wpływaj± na pracę mię¶ni, stawów, nerwów i gruczołów wewnętrznych, celem ich jest przygotowanie ciała do długotrwałych medytacji.
4. Pranayama – kontrola energii życiowej (prana) poprzez regulację oddechu. Utrzymanie pełnego, stabilnego oddechu pozwala wyciszyć i skoncentrować umysł.
5. Pratyahara - wycofanie uwagi ze ¶wiata zewnętrznego poprzez skierowanie uwagi ze sfery zmysłów do wnętrza. Przynosi ona spokój i relaks.
6. Dharana – stan koncentracji na jednym przedmiocie. Skupienie uwagi w celu utrzymywania stabilnego umysłu i niezm±conej uwagi. Stan ten jest przygotowaniem do następnego etapu.
7. Dhyana – kontemplacja, która powstaje w wyniku długotrwałej koncentracji.
8. Samadhi – ostateczny cel jogi. Stan, w którym poprzez doskonał±, ¶wiadom± koncentracje dochodzi do przekształcenia ¶wiadomo¶ci i wyj¶cie poza wszelkie jej ograniczenia. Ciało i zmysły odpoczywaj± jak w ¶nie głębokim, a władze umysłu i intelektu pozostaj± w stanie czuwania. Stan ten charakteryzuje się odczuwaniem głębokiego spokoju, totalnej ¶wiadomo¶ci tego co jest tu i teraz oraz do¶wiadczeniem braku podziałów na “ja” i ¶wiat zewnętrzny.
Okres poklasyczny
Okres poklasyczny zawiera się pomiędzy 200 a 1900 rokiem. W tym okresie pomiędzy trzecim a czwartym wiekiem n.e. coraz większe znaczenie zdobywa Tantra, która w tym czasie rozprzestrzenia się szeroko na cały subkontynent Indyjski. Tantra wyróżnia się po¶ród innych nurtów indyjskich szczególnemu znaczeniu jakie przyznaje ciału jako ¶rodkowi wyzwolenia z ograniczeń. Tantryczne założenie, iż absolut może być odkryty poprzez ciało stworzyło podstawy do wyłonienia sie Hatha jogi około 1000 r n.e., jest to najbardziej rozpowszechniona i praktykowana współcze¶nie forma jogi. Upaniszady jogiczne i takie teksty jak Hatha-Joga-Pradkipika, Gherenda-Sanhita i ¦iwa-Sanhita s± przepełnione duchem tantrycznym. W tym okresie wyłaniaj± się dewocyjne ruchy bhakti ¦iwaizmu i Wisznuizmu, dochodzi do zaniku Buddyzmu i powstania Wedanty jako dominuj±cego systemu filozoficznego w Indiach. Jednym z najciekawszych ruchów tego okresu jest ¦iwaizm Kaszmirski szeroko czerpi±cy z tradycji tantrycznej i filozofii Buddyjskiej.
Okres współczesny
W tym okresie joga i szeroko duchowo¶ć indyjska spotyka się z coraz większym zainteresowaniem na ¶wiecie. Najważniejsze teksty duchowo¶ci indyjskiej zostaj± przetłumaczone na języki zachodnie z pocz±tkiem XIX w. Ponadto duchowi przywódcy Indii zaczynaj± podróżować do krajów zachodnich, między innymi Swami Vivekananda przybywa do Stanów Zjednoczonych i Europy ze swoimi wykładami, którymi otwiera drogę wielu innym nauczycielom. Między innymi Paramahamsa Yoganada autor znanego dzieła “Autobiografia Jogina” zakłada Self-Realization Fellowship, pojawia się również Maharishi Mahesh Yogi z Transcendentaln± Medytacj±. W¶ród nowych nauczycieli nie brakuje przedstawicieli nurtu hatha jogi i tak przybywaj± uczniowie Swaniemgo Siwanandy mianowicie Swami Satyanada, Satchidananda, i Vishnu-devananda nie brakuje też następców Sri Krishnamacharyi – B.K.S. Iyengar, K. Patabhi Jois i T.K.V. Desikachar. Ten ruch ludzi i idei nie odbywał się jednak tylko w jedna stronę. Całe rzesze ludzi z zachodu podróżowało na wschód, aby zasmakować ducha Indii. Ponadto na sam± jogę wpływa kontakt z kultur± zachodni±, którego najlepszym przykładem jest Integralna Joga stworzona przez ¦ri Arobindo.
Przypisy:
(1) Upaniszady, Kraków 1999,  tłum. Marta Kudelska
(2) tamże
(3) Bhagawadgita, Warszawa 2002, 2.4 tłum. Anna Rucińska
(4) Bhagawadgita, Warszawa 2002, 6.17-23 tłum. Anna Rucińska
- -
Piotr Marcinów jest nauczycielem jogi. Posiadacz dyplomu instruktora rekreacji ruchowej ze specjalno¶ci± hatha joga. Praktykował Astanga Vinyasa Yogę pod kierunkiem BNS Iyengara w Mysore, jogę w podej¶ciu vinyasa krama u Macieja Wieloboba w Krakowie. Uczył się sanskrytu u dr. M. A. Alwara z Maharaja's Sanskrit College w Mysore. Wegetarianin od prawie 20 lat. Swoje zainteresowania filozofi± wschodu i jog± rozwijał na Uniwersytecie Jagiellońskim studiuj±c religioznawstwo i filozofię. Interesuje się szczególnie filozofi± jogi, siwaizmu kaszmirskiego i buddyzmu.
Wraz z żon± Patrycj± Gawlińsk± prowadzi szkołę jogi w Zabrzu i Gliwicach.
Szkoła jogi Piotra i Patrycji: http://www.joga.info.pl
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Jogowe przygotowanie do wyj¶cia na stok. Ferie z jog± 2018!

U progu sezonu narciarskiego przypominamy jakie korzy¶ci przynosi praktyka jogi dla narciarzy. ...

Kiedy mój umysł będzie w pełni elastyczny…?

Można by długo rozpisywać się o elastyczno¶ci ciała – metod na jej osi±gnięcie jest wiele i o ile będziemy systematyczni i konsekwentni osi±gniemy ten cel bez większego wysiłku – wszystko zależy od chęci i nastawienia. Nieco inaczej sprawa wygl±da z najważniejszym narz±dem sprawuj±cym ko...

Jakie cechy powinien mieć idealny nauczyciel jogi?

Według szacunkowych badań w Polsce jest w tej chwili około 800 nauczycieli jogi. Niektórzy z nich zdobyli dyplomy w systemie jogi Iyengara, inni Sivanandy, a jeszcze inni Kundalini czy Ashtangi. Po czym poznać, że mamy do czynienia z dobrym nauczycielem?...

Dzięki ojcu joga trafiła do szkół. Anna Romanowska wspomina ojca, prof. Wiesława Romanowskiego

Praktyka jogi zaczęła rozwijać się w Polsce w latach siedemdziesi±tych. W¶ród jej pionierów był fizjolog prof. Wiesław Romanowski. Pod jego redakcj± ukazała się w 1973 r. ksi±żka pt. "Teoria i metodyka ćwiczeń relaksowo-koncentruj±cych", która stała się dla wielu polskich nauczycieli jogi swego rod...

Ajurwedyjska sztuka równowagi, czyli jak zapobiegać zimowym chorobom

Jesień i zima. Człowiek wyziębiony, pozbawiony słonecznego ciepła i ¶wiatła, staje się podatny na infekcje i zaczyna chorować. Wg ajurwedy oznacza to brak równowagi bioenergetycznej w organizmie. Bo pojęcie choroby jako takiej w tym starożytnym, holistycznym systemie medycznym nie istnieje. ...

Dlaczego jogę mog± praktykować wyznawcy wszystkich religii?

Spotykamy czasem w niektórych mediach dziwne i absurdalne opinie na temat jogi. Wynikaj± one niestety przede wszystkim z podstawowej niewiedzy osób, które nigdy z jog± nie miały do czynienia. Bo joga to nie religia i praktykować mog± j± wszyscy. ...

Kiedy moje nogi będ± w końcu elastyczne?

Mocne oraz elastyczne nogi to też zdrowe nogi - lekkie, sprawne i pewnie st±paj±ce po ziemi. To większa rado¶ć biegania i uprawiania wszelkich innych dyscyplin sportowych - twoich ulubionych. To wreszcie smukłe i zgrabne nogi, zrelaksowane i odprężone. Nie zwlękaj - sięgaj po więcej - również w jodz...

Jej wysoko¶ć cytryna

Królowa pochodzi z południowo-wschodnich Chin. Jej kariera rozkwitła w XVIII wieku, kiedy odkryto, że jest doskonałym remedium na wiele chorób. Dzi¶ cytryna znana jest nie tylko ze swych wła¶ciwo¶ci leczniczych, ale także jako doskonała pomoc w ekologicznym sprz±taniu domu....

10 sposobów na uproszczenie życia

Dzisiejsze tempo życia, szczególnie w dużych miastach jest przyczyn± przewlekłego stresu, przemęczenia i problemów ze zdrowiem. Prostota i minimalizm mog± nam pomóc odnaleĽć równowagę i swój własny slow life. Oto 10 sposobów na uproszczenie życia. ...

Obserwujemy obecnie prawdziwy boom na rozwój osobisty. Z czego on wynika?

Na to i wiele innych pytań odpowiadaj± Karolina i Maciej Szaciłło, eksperci od zdrowego stylu życia, entuzja¶ci ajurwedy i technik medytacyjnych....

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Stycznia 2018
Następne
PW¦CPSN
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, ksi±żki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ci±ży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jog± podróżowanie po Azji
likesoft