Doł±cz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Historia jogi w pigułce. Piotr Marcinów

  • czwartek, 13 maja 2010
  • autor: Piotr Marcinów
Pojęcie "joga" odnosi się zarówno do celu jak i metody. Jako cel oznacza scalenie człowieka na najwyższym poziomie. Metody zalecane przez jogę maj± za zadanie przybliżenie do tego celu. Także ćwiczenia których celem jest integracja s± nazywane jog±. Joga traktuje człowieka jako cało¶ć, nie traktuje go jako zbiór niepowi±zanych elementów. Ciało, umysł i duch stanowi± cało¶ć, a joga wraz z jej technikami prowadzi do ich harmonizacji. Zdrowe ciało i psychika s± istotnym elementem w zaawansowanych praktykach hatha jogi.
Poniższe przedstawienie rozwoju jogi jest bardzo pobieżne, maj±ce na celu zasygnalizowanie bogactwa i różnorodno¶ci dróg jogi. Nie ma na celu nawet ich skrótowego przedstawienia.
Pocz±tki jogi nie s± nam znane, mitologia indyjska przypisuje jodze boskie pochodzenie. Zgodnie z tekstami istnieje 8400 000 pozycji jogi odpowiadaj±cych wszystkim gatunkom żywych istot zamieszkuj±cych wszech¶wiat. Ćwiczenia jogi miał przekazać ¦iwa swojej małżonce Parawati, aby ta mogła zachować wieczn± młodo¶ć. Tyle ma do powiedzenia mitologia. My natomiast możemy prze¶ledzić 5000 tys. lat historii jogi, któr± dzieli się na 6 okresów: proto-jogi, przed-klasyczny, epicki, klasyczny, po-klasyczny i współczesny. Datowanie powyższych okresów jest przybliżone.
Proto-joga
Pocz±tki tego okresu gin± w mrokach dziejów i ł±cz± się z prehistori± Indii do okresu około 1500 p.n.e. Nasza wiedza o tym okresie opiera się na znaleziskach archeologicznych z jednej strony i na odniesieniach w najstarszych tekstach cywilizacji doliny Indusu – Wedach z drugiej.
Najstarszymi znanymi ¶wiadectwami istnienia jogi s± pochodz±ce z 2500 roku p.n.e gliniane figurki i pieczęcie przedstawiaj±ce postacie w pozycjach jogi odkryte w Harappie nad Indusem i w Mohendżo Daro.
Proto-joga Wed jest jeszcze nieusystematyzowanym zbiorem praktyk, które obejmuj± koncentracje, ćwiczenia oddechowe, ascezę. Teksty wyrażaj± aspirację praktyków do osi±gnięcia stanu wykraczaj±cego poza ograniczenia zwi±zane ciałem i umysłem.
Okres przedklasyczny
Datowany na około 500 p.n.e. W tym okresie odkrywamy w±tki i praktyki jogiczne we wczesnych Upaniszadach. Upaniszady uchodz± za najwcze¶niejsze teksty filozoficzne, których dociekania dotycz±ce naszej najgłębszej natury (atman) w skrócie przedstawia Brihadarnajaka Upaniszad III.4.2:
nie może zobaczyć widzenia ten, który widzi,
Nie może usłyszeć słuchania ten, który słucha,
Nie może pomy¶leć my¶lenia ten, który my¶li,
Nie może zrozumieć zrozumienia ten, który rozumie,
To jest wła¶nie twoja dusza, ona jest wewn±trz wszystkiego,
Wszystko od tego różne jest błędem. (1)
Okres Epicki
Okres ten rozci±ga się pomiędzy 500 r. p.n.e. do 200 n.e. W tym czasie powstaj± ¶rednie Upaniszady i wielkie dzieło epickie Mahabharata w skład której wchodzi najbardziej znany tekst jogiczny na zachodzie - Bhagawadgita. W Katha upaniszadzie [VI.10-11] dochodz± do głosu idee będ±ce podstaw± jogi klasycznej:
Kiedy pięć zmysłów poznania,
A z nimi umysł, zatrzyma się
I rozum już więcej nie działa,
O tym powiadaj±, że jest najwyższ± drog±.
Droga ta uważana jest za jogę,
Stałe powstrzymanie zmysłów,
wtedy staje się nierozproszony,
To joga zaprawdę jest pocz±tkiem i końcem. (2)

Bhagavad-Gita jest znacz±c± prób± syntezy nurtów jogi i duchowo¶ci okresu epickiego. Dzieło to do tej pory jest Ľródłem inspiracji dla wielu generacji joginów. Bhagavad-Gida ł±czy główne nurty jogi: dĽnianę (joga m±dro¶ci), bhakti (joga oddania) i karma (joga czynu) z jednoczesnym dużym naciskiem na nieprzywi±zanie do efektów swoich czynów.
W jodze mieszkaj±c, czyn spełniaj bez przywi±zania, Ardżuno,
Jednaki w zysku i stracie - jednaki stan zwie się jog±! (3)

Joga jest pojmowana jako sztuka równowagi.
17. Dla tego, kto w miarę jada i chodzi, w miarę się trudzi,
Kto w miarę ¶pi, w miarę czuwa, jest joga ból niwecz±ca.
18. Gdy pow¶ci±gnięta ¶wiadomo¶ć zatrzyma się w Sobie, wtedy
Niczego już nie pragn±cy skupionym jest nazywany.
19. Jak płomień w miejscu bezwietrznym nie chwieje się, tak wygl±da
Jogin, co jogę uprawia z umysłem opanowanym.
20. Gdzie uspokaja się umysł, wstrzymany ćwiczeniem jogi,
Gdzie sob± Siebie ogl±da i w Sobie samym się cieszy,
21. Gdzie szczę¶cie nieporównane, chwytane czystym rozumem,
Ponad zmysłowe poznaje, w czym będ±c nie gubi Prawdy,
22. Co osi±gn±wszy nie my¶li, by mogła być większa zdobycz,
W czym trwaj±c nawet najcięższym cierpieniem się nie załamie -
23. To rozł±czenie z cierpieniem jog± się zwie, niech wie o tym! (4)
Okres klasyczny
Okres klasyczny wi±że się z powstaniem Jogasutr, dzieła systematyzuj±cego wielowiekow± tradycję jogi, przypisanym Patańdżalemu. Klasyczna joga jest jednym z sze¶ciu ortodoksyjnych systemów filozoficznych hinduizmu. System jogi klasycznej został zebrany i opracowany w Jogasutrach powstałych w III w. p.n.e.. Jogasutry to pierwszy jednolity tekst o jodze składaj±cy się ze 195 sutr - aforyzmów. Stamt±d pochodz± podstawy filozoficzne jogi. Tekst ten, na przestrzeni wieków, był przedmiotem wielu wyczerpuj±cych komentarzy. Klasyczna Joga Patańdżalego zwana bywa też Radża (Królewska) lub Asztanga (O¶miostopniow±) jog±.
Klasyczna joga opisana przez Patańdżalego ma osiem stopni. Cztery pierwsze stopnie zwi±zane s± z poszukiwaniami zewnętrznymi - jamy i nijamy pomagaj± opanować namiętno¶ci i kontrolować emocje, a także zachować harmonię ze wszech¶wiatem, natomiast asany oddziaływaj± na ciało, tworz±c je silnym i zdrowym. Pranayama, ł±cznik pomiędzy zewnętrznym a wewnętrznym aspektem ¶cieżki, poprzez oddech koncentruje się na kontroli prany (energii życiowej) która stanowi klucz do opanowania umysłu. Pratyahara uczy pracy wewnętrznej - wycofania się ze sfery zewnętrznej, zmysłowej w kierunku introspekcji. Dharana, dhyana oraz samadhi to kolejne stopnie medytacji, pozwalaj±ce na oddzielenie materii od ducha.
O¶miostopnia ¶cieżka jogi :
1. Yamy - uniwersalne przykazania moralne: niekrzywdzenie, prawda, niekradzenie, wstrzemięĽliwo¶ć , nie zachłanno¶ć.
2. Nijamy - zasady postępowania: czysto¶ć, zadowolenie, zapał, poznawanie samego siebie, po¶więcenie się.
3. Asany – pozycje jogi. Przywracaj± ciało do stanu zdrowia i witalno¶ci, rozwijaj± sprawno¶ć i wytrzymało¶ć, wpływaj± na pracę mię¶ni, stawów, nerwów i gruczołów wewnętrznych, celem ich jest przygotowanie ciała do długotrwałych medytacji.
4. Pranayama – kontrola energii życiowej (prana) poprzez regulację oddechu. Utrzymanie pełnego, stabilnego oddechu pozwala wyciszyć i skoncentrować umysł.
5. Pratyahara - wycofanie uwagi ze ¶wiata zewnętrznego poprzez skierowanie uwagi ze sfery zmysłów do wnętrza. Przynosi ona spokój i relaks.
6. Dharana – stan koncentracji na jednym przedmiocie. Skupienie uwagi w celu utrzymywania stabilnego umysłu i niezm±conej uwagi. Stan ten jest przygotowaniem do następnego etapu.
7. Dhyana – kontemplacja, która powstaje w wyniku długotrwałej koncentracji.
8. Samadhi – ostateczny cel jogi. Stan, w którym poprzez doskonał±, ¶wiadom± koncentracje dochodzi do przekształcenia ¶wiadomo¶ci i wyj¶cie poza wszelkie jej ograniczenia. Ciało i zmysły odpoczywaj± jak w ¶nie głębokim, a władze umysłu i intelektu pozostaj± w stanie czuwania. Stan ten charakteryzuje się odczuwaniem głębokiego spokoju, totalnej ¶wiadomo¶ci tego co jest tu i teraz oraz do¶wiadczeniem braku podziałów na “ja” i ¶wiat zewnętrzny.
Okres poklasyczny
Okres poklasyczny zawiera się pomiędzy 200 a 1900 rokiem. W tym okresie pomiędzy trzecim a czwartym wiekiem n.e. coraz większe znaczenie zdobywa Tantra, która w tym czasie rozprzestrzenia się szeroko na cały subkontynent Indyjski. Tantra wyróżnia się po¶ród innych nurtów indyjskich szczególnemu znaczeniu jakie przyznaje ciału jako ¶rodkowi wyzwolenia z ograniczeń. Tantryczne założenie, iż absolut może być odkryty poprzez ciało stworzyło podstawy do wyłonienia sie Hatha jogi około 1000 r n.e., jest to najbardziej rozpowszechniona i praktykowana współcze¶nie forma jogi. Upaniszady jogiczne i takie teksty jak Hatha-Joga-Pradkipika, Gherenda-Sanhita i ¦iwa-Sanhita s± przepełnione duchem tantrycznym. W tym okresie wyłaniaj± się dewocyjne ruchy bhakti ¦iwaizmu i Wisznuizmu, dochodzi do zaniku Buddyzmu i powstania Wedanty jako dominuj±cego systemu filozoficznego w Indiach. Jednym z najciekawszych ruchów tego okresu jest ¦iwaizm Kaszmirski szeroko czerpi±cy z tradycji tantrycznej i filozofii Buddyjskiej.
Okres współczesny
W tym okresie joga i szeroko duchowo¶ć indyjska spotyka się z coraz większym zainteresowaniem na ¶wiecie. Najważniejsze teksty duchowo¶ci indyjskiej zostaj± przetłumaczone na języki zachodnie z pocz±tkiem XIX w. Ponadto duchowi przywódcy Indii zaczynaj± podróżować do krajów zachodnich, między innymi Swami Vivekananda przybywa do Stanów Zjednoczonych i Europy ze swoimi wykładami, którymi otwiera drogę wielu innym nauczycielom. Między innymi Paramahamsa Yoganada autor znanego dzieła “Autobiografia Jogina” zakłada Self-Realization Fellowship, pojawia się również Maharishi Mahesh Yogi z Transcendentaln± Medytacj±. W¶ród nowych nauczycieli nie brakuje przedstawicieli nurtu hatha jogi i tak przybywaj± uczniowie Swaniemgo Siwanandy mianowicie Swami Satyanada, Satchidananda, i Vishnu-devananda nie brakuje też następców Sri Krishnamacharyi – B.K.S. Iyengar, K. Patabhi Jois i T.K.V. Desikachar. Ten ruch ludzi i idei nie odbywał się jednak tylko w jedna stronę. Całe rzesze ludzi z zachodu podróżowało na wschód, aby zasmakować ducha Indii. Ponadto na sam± jogę wpływa kontakt z kultur± zachodni±, którego najlepszym przykładem jest Integralna Joga stworzona przez ¦ri Arobindo.
Przypisy:
(1) Upaniszady, Kraków 1999,  tłum. Marta Kudelska
(2) tamże
(3) Bhagawadgita, Warszawa 2002, 2.4 tłum. Anna Rucińska
(4) Bhagawadgita, Warszawa 2002, 6.17-23 tłum. Anna Rucińska
- -
Piotr Marcinów jest nauczycielem jogi. Posiadacz dyplomu instruktora rekreacji ruchowej ze specjalno¶ci± hatha joga. Praktykował Astanga Vinyasa Yogę pod kierunkiem BNS Iyengara w Mysore, jogę w podej¶ciu vinyasa krama u Macieja Wieloboba w Krakowie. Uczył się sanskrytu u dr. M. A. Alwara z Maharaja's Sanskrit College w Mysore. Wegetarianin od prawie 20 lat. Swoje zainteresowania filozofi± wschodu i jog± rozwijał na Uniwersytecie Jagiellońskim studiuj±c religioznawstwo i filozofię. Interesuje się szczególnie filozofi± jogi, siwaizmu kaszmirskiego i buddyzmu.
Wraz z żon± Patrycj± Gawlińsk± prowadzi szkołę jogi w Zabrzu i Gliwicach.
Szkoła jogi Piotra i Patrycji: http://www.joga.info.pl
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Jak długo muszę się rozci±gać, żeby być w pełni elastycznym?

Rozczaruję Was już na samym pocz±tku tego artykułu, ponieważ muszę uczciwi przyznać, że nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. ...

Dania gotowe. Czy mog± być zdrowe? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem, prezesem firmy Primavika

Na sklepowych półkach coraz więcej miejsca zajmuj± różnego rodzaju dania gotowe. Wpisuj± się one w potrzeby współczesnego konsumenta, który żyje szybko. Czy taka wysoko przetworzona żywno¶ć może być zdrowa? Na co zwracać uwagę przy wyborze produktów typu convienience? Rozmowa z Pawłem Skrzypczakiem,...

Jesienne Ekocuda nadchodz±!

Naturalne kosmetyki polskich i zagranicznych producentów, warsztaty, wykłady, a przede wszystkim możliwo¶ć spotkania miło¶ników eco pod jednym dachem – to wyróżniki Ekocudów – targów kosmetyków naturalnych, które w dniach 25 - 26 listopada odbęd± się w Domu Towarowym Bracia Jabłkowscy w ...

Joga i medytacja recept± na lepsz± pamięć i orientację

W Polsce na alzheimera choruje ok. 350 tys. ludzi. Trac± pamięć, sprawno¶ć. Uczeni nie potrafi± jeszcze powiedzieć, co jest przyczyn± stopniowej i nieodwracalnej degradacji komórek nerwowych mózgu. Trwaj± intensywne poszukiwania sposobów na opóĽnienie postępów choroby i poprawę komfortu życia pacjen...

Eckhart Tolle – sylwetka człowieka, i jego „Potęga teraĽniejszo¶ci”

Z przekazem Eckharta Tolle spotkałam się około 5 lat temu. Absolutnie nic z tego przekazu nie rozumiej±c. Wpadła wtedy w moje ręce ksi±żka "Potęga teraĽniejszo¶ci", która brzmiała jak nie do końca sprecyzowany bełkot. Czytałam i z typowym dla współczesnego człowieka ignoranctwem dla wszystkiego czeg...

Nowe trendy w jodze

To, że joga jest trendy nie ulega w±tpliwo¶ci. Ale moda na jogę zaszła już tak daleko, że zaczęto tworzyć jej bardzo oryginalne, czasem nie do końca z filozofi± jogi zwi±zane odmiany. Ostatnie hity to joga nago, joga z piwem, joga z psem, czy joga pod wod±. Skusiliby¶cie się na któr±¶ z takich lekcj...

Dlaczego jogin miałby zastanowić się zanim wypije kawę?

Otóż picie jednej/ dwóch filiżanek kawy dziennie nie będzie miało większego wpływu na organizm, ale nadużycie już tak. Kawa stanowi sztuczny stymulator, tzn. wtedy kiedy nasz organizm mówi stop - muszę odpocz±ć to po wypiciu kawy może jednak działać dalej. Niejako oszukuję w ten sposób swój organizm...

Kuchnia Pięciu Przemian - Zima

Zima zbliża się wielkimi krokami, w niektórych regionach kraju mieli¶my już nawet przyjemno¶ć ogl±dać ¶nieg. Zaczyna się okres wieczorów poprzeplatanych krótkimi godzinami szarego ¶wiatła. Jak sobie radzić, żeby nie zapa¶ć się w ciemn±, zimow± noc?...

Spaghetti z dyni z różnymi sosami - Pycha!

Dynia makaronowa potrafi zaskoczyć. Najpierw trzeba j± znaleĽć na bazarze. Jest podłużna, kształtem przypomina piłkę do rugby. Na jej skórce maluj± się zielono-żółte abstrakcyjne wzory. Gdy j± przekroimy, ma delikatny, arbuzowy aromat....

Joga kundalini – przebudzenie i opanowanie energii

Mnogo¶ć zajęć, które okre¶lane s± jako różne rodzaje jogi, może już przyprawić o zawrót głowy. W¶ród nich pojawia się kundalini. Samo słowo brzmi magicznie, a jogę kundalini otacza aura tajemnicy. Jest to jednak, wg jej zwolenników i adeptów, esencja jogi, emanacja życiowej energii, która przepływa ...

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Listopada 2017
Następne
PW¦CPSN
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, ksi±żki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ci±ży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jog± podróżowanie po Azji
likesoft