Dołącz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Lotosy na ciężarówkach

  • środa, 22 października 2008
  • autor: Katarzyna Sołtan
W Indiach sztuka leży na ulicy. A właściwie wisi, stoi, jeździ. Długą tradycję mają tu ręcznie malowane plakaty, billboardy, odbijane na ścianach domów i pojazdach szablony – nieszablonowe zarówno w formie, jak i w treści. Duchowość miesza się na nich z przyziemnością, a reklama ze sztuką, tworząc współczesną, wolnorynkową wersję martwych natur i malarstwa portretowego.
Truck art na granicy indyjsko - nepalskiej. Ciężarówka z prędkością 40 kilometrów na godzinę wiezie ogrom świętych znaków i symboli.
Katarzyna Sołtan
Truck art na granicy indyjsko - nepalskiej. Ciężarówka z prędkością 40 kilometrów na godzinę wiezie ogrom świętych znaków i symboli.

Gigantyczne klapki japonki rywalizują o uwagę ze zjednoczonymi w ekumenicznych gestach na sąsiedniej ścianie Sai Babą, Ganeśą i Chrystusem, otwarta dłoń w barwach narodowych Indii namawia do głosowania na partię Soni Gandhi, a brunet w ciemnych okularach – do przekroczenia progu zakładu krawieckiego Pink Rose. Ręcznie malowane reklamy przyciągają uwagę jaskrawą, odważną kolorystyką, prymitywnym realizmem, nienaturalną skalą przedmiotów i postaci, złożonością symboliki.

Gigantyczne klapki z reklamy sklepu z butami w dawnej francuskiej kolonii Pondicherry. Jak widać, japonki królują nie tylko na europejskich ulicach.
Katarzyna Sołtan
Gigantyczne klapki z reklamy sklepu z butami w dawnej francuskiej kolonii Pondicherry. Jak widać, japonki królują nie tylko na europejskich ulicach.

Doświadczeni przez czas boscy Śiva i Parvati błogosławią swym wyznawcom z muralu w Chennai.
Katarzyna Sołtan
Doświadczeni przez czas boscy Śiva i Parvati błogosławią swym wyznawcom z muralu w Chennai.

Kanoniczny Chrystus na muralu w Chennai łagodnie patrzy na innowierców.
Katarzyna Sołtan
Kanoniczny Chrystus na muralu w Chennai łagodnie patrzy na innowierców.

Zabójcze spojrzenie długorękiego bruneta wabi klientów do salonu krawieckiego w muzułmańskiej dzielnicy Kalkuty
Katarzyna Sołtan
Zabójcze spojrzenie długorękiego bruneta wabi klientów do salonu krawieckiego w muzułmańskiej dzielnicy Kalkuty

Najciekawsze są na południu kraju – w regionie Tamil Nadu i w Kerali. W tamilskiej stolicy Chennai (dawnym Madrasie) działa jedna z indyjskich wytwórni filmowych, zwana Kollywood (w odróżnieniu od słynnego Bollywood z Bombaju). Na potrzeby tych gigantycznych fabryk snów, produkujących setki filmów rocznie, przez dziesięciolecia powstawały wielkoformatowe, ręcznie malowane plakaty filmowe, m.in. autorstwa Balkrishny Laxmana Vaidyi, który przez trzydzieści lat pracy zaprojektował i wykonał w swoim studiu afisze do ponad tysiąca filmów.
Dziś tradycyjne kina coraz częściej zastępowane są przez multipleksy, a prace ręczne przez cyfrowe wydruki, lecz, choć zawód malarza szyldów wymiera, artystyczna ekspresja anonimowych zazwyczaj hinduskich artystów wciąż znajduje swój wyraz w przestrzeni publicznej – na reklamach sklepów, miejskich murach, progach domów, rogach jaków, kabinach ryksz i ciężarówek.
Hinduistyczni bogowie pojawiają się w tych malowidłach równie często jak celebrities, promując zarówno prawdy wiary, jak i usługi biura podróży ich imienia czy nowy proszek do czyszczenia zębów. Za ojca ulicznych wizerunków bóstw i herosów uznawany jest żyjący na przełomie XIX i XX wieku słynny hinduski malarz Raja Ravi Varma, którego twórczość do dziś oddziałuje na kolejne pokolenia indyjskich malarzy równie mocno jak Poczet królów i książąt polskich Matejki na naszą wyobraźnię. Ulubiony przez Hindusów słoniogłowy Ganeśa czy Hanuman o twarzy małpy chronią kierowców przed wypadkami, wspomagani przez malowane na maskach otwarte oczy symbolizujące boską opiekę. A każdy, kto poznał indyjski ruch uliczny, wie, że taka ochrona jest nie do przecenienia. Wizerunkom bóstw towarzyszą wymalowane z pietyzmem w ramkach ze stylizowanych peonii i chryzantem nazwiska kierowców czy zamknięte w ornament złote myśli i odezwy do innych uczestników ruchu z wszechobecnymi „Keep your distance!”i „Sound Horn”, wzywającymi do zachowania odległości i używania klaksonu, którego dźwięk brzmi w uszach jeszcze długo po wyjeździe z Indii.

Objawienie Matki Boskiej na ścianie domu w slumsach w Chennai.
Katarzyna Sołtan
Objawienie Matki Boskiej na ścianie domu w slumsach w Chennai.

Narysowane o świcie rangoli chroni mieszkańców lepianki na przedmieściach Pondicherry.
Katarzyna Sołtan
Narysowane o świcie rangoli chroni mieszkańców lepianki na przedmieściach Pondicherry.



Pasy, gorsety, termofory. Przywołujący skojarzenia z salonem tortur malarski szyld sklepu medycznego w Kalkucie
Katarzyna Sołtan
Pasy, gorsety, termofory. Przywołujący skojarzenia z salonem tortur malarski szyld sklepu medycznego w Kalkucie


Dużą siłę plastyczną mają dla turysty już same znaki indyjskich alfabetów – hindi oraz tamilskiego, i to niezależnie od zrozumienia twórczo kaligrafowanych nimi haseł. Powszechne tu zjawisko ozdabiania pojazdów świetnie wpisuje się w zachodnią tendencję do personalizacji wszystkiego, jednak siłę jego wyrazu trudno porównać ze ściąganiem z sieci dzwonków na komórkę czy wygaszaczy ekranu na komputer. Tutejsze ciężarówki i ryksze są nośnikiem najrozmaitszych treści o znaczeniu symbolicznym i magicznym – od przywoływanych na każdym kroku symboli narodowych – indyjskiej flagi, wyrażającego siłę tygrysa bengalskiego, symbolizującego dumę i piękno narodowego pawia oraz całej rzeszy świętych zwierząt, takich jak byki, krowy, małpy, orły, łabędzie, myszy, po znaczące dla wyznawców hinduizmu rośliny – kwiat lotosu, symbolizujący długie życie i wolę przetrwania oraz czystość umysłu i ducha czy drzewo figowca. Pojawiają się one w różnych zestawieniach, często obok niezwykle popularnego znaku Om, najświętszej sylaby hinduizmu, pierwotnego dźwięku powstania Wszechświata i najważniejszej mantry.
Na szyldach sklepów i ścianach domów przyciągają wzrok złowrogie dla Europejczyków swastyki, tu najczęściej z ramionami zgiętymi w prawo, by naśladować ruch Słońca i przynosić szczęście, czy rzadziej lewoskrętne – jako znak nocy i atrybut hinduskiej bogini czasu i śmierci, Kali. Znaki na ciele, np. pionowe białe kreski na ludzkich czołach, ale również na pojazdach i murach, oznaczają natomiast podążanie śladami boga Wiszu, podczas gdy poziome wskazują na wyznawców Śiwy.

Wielka żarówka z reklamowego szablonu odbitego na scianie sklepu eloektrycznego w Chennai. W środku swastyka jako symbol słońca.
Katarzyna Sołtan
Wielka żarówka z reklamowego szablonu odbitego na scianie sklepu eloektrycznego w Chennai. W środku swastyka jako symbol słońca.



Jeżdżące galerie czyli malowane ciężarówki na drogach Tamil Nadu
Katarzyna Sołtan
Jeżdżące galerie czyli malowane ciężarówki na drogach Tamil Nadu


Barwne rangoli na chodniku przed apteką w dzielnicy Arumbacha w Chennai.
Katarzyna Sołtan
Barwne rangoli na chodniku przed apteką w dzielnicy Arumbacha w Chennai.


Znak graficzny na nekrologu w Pondicherry
Katrzyna Sołtan
Znak graficzny na nekrologu w Pondicherry



Indira i Rajiv Gandhi upamiętnieni na ulicznym klombie w Kalkucie.
Katarzyna Sołtan
Indira i Rajiv Gandhi upamiętnieni na ulicznym klombie w Kalkucie.



Indyjska ośmiornica. Hudraulicy z firmy Sri Kali w Chennai wyciągają swe reklamowe macki do klientów.
Katarzyna Sołtan
Indyjska ośmiornica. Hudraulicy z firmy Sri Kali w Chennai wyciągają swe reklamowe macki do klientów.


Tabliczka z damskiej toalety na jednym z dworców na trasie Chennai - Kalkuta
Katarzyna Sołtan
Tabliczka z damskiej toalety na jednym z dworców na trasie Chennai - Kalkuta

Tabliczka z męskiej toalety na jednym z dworców na trasie Chennai - Kalkuta.
Katarzyna Sołtan
Tabliczka z męskiej toalety na jednym z dworców na trasie Chennai - Kalkuta.


Ulotną, a bardzo popularną w Indiach sztuką jest rangoli – dekorowanie przedsionków i podwórek usypywanymi z kolorowych proszków, wapna, mąki ryżowej, płatków kwiatów i liści lub po prostu rysowanymi kredą na progach rytualnymi wzorami, które pomagają zdobyć błogosławieństwo bóstw. Każdy region w Indiach ma swój styl malowania rangoli, a wiedza o wzorach jest przekazywana z pokolenia na pokolenie, ostatnio również całkiem nowocześnie, bo przy pomocy prasy, która publikuje nowe wzorniki.

Naprawa belki na fasadzie swiątyni Sivy w Madrasie
Katarzyna Sołtan
Naprawa belki na fasadzie swiątyni Sivy w Madrasie


              
Patrząc na obrazy atakujące nas zewsząd na indyjskiej ulicy, trudno oprzeć się skojarzeniom z malarstwem zachodnim, a nawet twórczością konkretnych artystów. I nie chodzi tylko o naturalnie przywoływany na widok gigantycznych malarskich wizerunków codziennych przedmiotów pop art, ale np. o pokrewieństwo z zaangażowaną sztuką dyskursu obrazowo-tekstowego, jaki w polskim malarstwie prowadzą dziś m.in. Paweł Susid i Jadwiga Sawicka. Na swój sposób realistycznie potraktowane figury z malarskich reklam na najprostszym poziomie przywodzą na myśl malarstwo Gruppy czy Grupy Ładnie. Przemalowywane znaki towarowe kojarzą się z zachodnim street artem, poruszającym się w świecie marek i sloganów reklamowych i przetwarzającym wizualny język wielkich korporacji. Choć pod względem formy prace te bywają łudząco podobne, a niedosłowne kopiowanie zastrzeżonych znaków towarowych może być łatwo zinterpretowane jako skierowany przeciwko konsumpcjonizmowi i globalizacji guerilla art, to jednak strategia i przekaz są tutaj zupełnie inne – nie chodzi bowiem o manipulację znakami i symbolami ani o opór wobec ustalonego porządku świata, lecz raczej o jego afirmację.
Siła tych ulicznych obrazów sprawia jednak, że mimo natłoku pchających się przed nasze oczy bodźców, reklam i komunikatów, nie sprawiają one wrażenia wizualnego śmietnika czy bałaganu, tak irytującego w miastach Europy i Ameryki. Promują idee i towary, twórczo dyskutują z kulturą, religią, globalnym rynkiem, a zarazem fascynują estetyczną odwagą i świeżością. I nawet jeśli jest to bałagan, to wyjątkowo artystyczny.

Artykuł ukazał się w Art&Business, nr7-8
www.artbiznes.pl
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
7. BIEG WEGAŃSKI „Łatwiej niż myślisz” już 1 października w Warszawie. Nasz Patronat!

ODKRYJ MOC ROŚLIN NAD WISŁĄ – POBIEGNIJ, ODWIEDŹ TARG WEGAŃSKI, POMÓŻ ZWIERZAKOM W dniu 1 października 2017 r. (niedziela) o g. 10:00 przy Bulwarach Wiślanych w Warszawie odbędzie się 7. edycja Biegu Wegańskiego "Łatwiej niż myślisz". Organizatorem biegu jest Run Vegan....

6 pozycji jogi, które możesz wykonać jeszcze zanim wstaniesz z łóżka.

Znasz to uczucie, kiedy budzik dzwoni wcześnie rano, żwawo odkrywasz kołdrę i wstajesz z łóżka z uśmiechem na twarzy? Ja też nie ;) Ale to nic, poranki bywają trudne - to fakt, tylko nie wtedy, kiedy masz 6 przyjemnych powodów, żeby zamiast kolejny raz przedłużać drzemkę zacząć się powoli przebudzać...

Pietyzm w praktyce jogi

Dużo pisze się o jodze. Pisze się o jej dobroczynnym wpływie na organizm (ciało, sylwetkę, narządy wewnętrzne, kręgosłup) i psychikę. Warto jednak podkreślić jeszcze jeden rzadziej omawiany element, a mianowicie wpływ jogi na postawę życiową - na podejście do samego siebie, do innych ludzi oraz nast...

Nie taki kij straszny jak go malują … Jak oswoić chaturangę?

Nic nie wprowadza w lepszy nastrój jak kilka Powitań Słońca o poranku. Kiedy płynnie przechodzisz z jednej pozycji do drugiej, a ciało w pełni współgra z oddechem, czujesz jak powoli rozbudza się każdy mięsień a umysł staje się coraz bardziej trzeźwy. I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie chaturanga ...

Premier, który propaguje jogę i narodowe wartości

Miłośnicy jogi na całym świecie, nawet jeśli w ogóle nie interesują się polityką, na pewno słyszeli nazwisko premiera Indii. Narendra Modi jest wielkim orędownikiem jogi, dzięki jego staraniom ustanowiono Międzynarodowy Dzień Jogi, a UNESCO wpisało ją na listę dziedzictwa niematerialnego świata....

Od przybytku boli głowa

Minimalizm został w ostatnich latach mocno spopularyzowany w Stanach Zjednoczonych i Europie, przesyconych wszechogarniającym konsumpcjonizmem. Jednak ojczyzną minimalizmu jest Japonia. Wynika on z japońskiej tradycji i stylu życia. Co zatem radzą japońscy mistrzowie minimalizmu?...

Uważność – jedna z najlepszych metod redukujących stres

W ostatnich latach uważność zyskała ogromną popularność jako prosta i skuteczna metoda osiągania fizycznego i emocjonalnego dobrostanu. Studia nad uważnością obejmują różne jej formy, takie jak uważne oddychanie, jedzenie, słuchanie, poruszanie się, joga oraz techniki skupione na współczuciu. ...

Naturalne sposoby na nerwicę

Problemy nerwicowe dotykają coraz większego grona, głównie przepracowanych mieszkańców dużych miast. Lęk uogólniony, ataki paniki, czy po prostu podwyższony stan niepokoju to konsekwencja naszego trybu życia. Są jednak naturalne sposoby, które mogą pomóc nam powrócić do wewnętrznej harmonii....

108 razy Powitanie Słońca – koncentracja mocy i medytacja w ruchu.

108 powtórzeń powitania Słońca to sekwencja świąteczna, magiczna i niezwykła. Łączy siłę liczby 108, która od wieków zajmuje ważne miejsce w hinduizmie i buddyzmie, z mocą suryanamaskar. Gdy 108 powitań Słońca wykonuje grupa ludzi, moc się multiplikuje....

Peak States - zrozumieć szczytowe stany świadomości

Czy kiedykolwiek doświadczyłeś chwili, gdy czułeś się zupełnie inaczej niż zwykle i naprawdę wspaniale? Kiedy wszystko wydawało się być wyjątkowe i idealne. Czas zwolnił, jakbyś był znów dzieckiem lub pojawiły się jakieś inne niezwykłe aspekty? Czyż nie byłoby wspaniale żyć w takim stanie każdego dn...

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Września 2017
Następne
PWŚCPSN
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, książki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ciąży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jogą podróżowanie po Azji