Dołącz do nas na
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA


Dzieci i joga. Patrycja Gawlińska

  • poniedziałek, 9 marca 2009
  • autor: Patrycja Gawlińska
Z powodu wzrostu śmiertelności i zachorowań na choroby spowodowane stresem i zaburzeniami systemu immunologicznego właśnie teraz jest duża potrzeba zrozumienia jogi jako nauki. Joga, rozumiana jako uzupełnienie nowoczesnej medycyny, coraz bardziej interesuje pracowników służby zdrowia. Jest takim rodzajem aktywności, który daje możliwość pracy jednocześnie z aspektem fizycznym jak i psychicznym człowieka.

Joga doskonale sprawdza się jako element rekreacji ruchowej oraz metoda profilaktyki wielu chorób i zaburzeń psycho-fizycznych (1)
Joga łączy w sobie system dyscyplin służący polepszeniu rozwoju wszystkich aspektów jednostki. Zawiera między innymi ćwiczenia fizyczne — pozycje (asany), techniki pracy z oddechem (pranajama) oraz techniki relaksacyjne (joganidra). Daje możliwość pracy na różnych poziomach umysłu i ciała, i to właśnie to czyni ją holistycznym systemem profilaktycznym (2)
joga dzieci 6
Praktykę jogi zazwyczaj zaczyna się z ciałem fizycznym. Poprzez ćwiczenia fizyczne (asany) kręgosłup, jak również mięśnie i stawy utrzymywane są w zdrowiu, zachowują elastyczność i giętkość, co pozwala utrzymać prawidłową postawę ciała. W trakcie ćwiczeń rozwija się również świadomość ciała, co ma wpływ na koordynację ruchów. Subtelny masaż gruczołów dokrewnych wpływa na ich funkcjonowanie, równoważąc gospodarkę hormonalną w ciele (3)
Ćwiczenia oddechowe (pranajama) usprawniają pracę układu oddechowego, co zwiększa utlenienie organizmu, a w konsekwencji pracę mózgu i stabilizację emocjonalną.
Techniki relaksacyjne (joganidra) pomagają redukować stres związany z doświadczeniami życia codziennego.
W ten sposób rozumiana joga pozwala nie tylko utrzymać w dobrym stanie układ kostny i mięśniowy, reguluje również metabolizm i system hormonalny oraz ma wpływ na sprawność umysłu polepszając koncentrację i uwagę (4)

joga dzieci2
Dzieci mają wrodzoną giętkość i sprawność organizmu, jednak dla utrzymania go w zdrowiu i sprawności ważna jest profilaktyka. Z kilkuletniego doświadczenia instruktora rekreacji ruchowej wnoszę, iż coraz więcej dzieci i młodzieży ma problem z prawidłową postawą, jak również para się ze stresem oraz zaburzeniami emocjonalnymi. Wiele z nich ma problem z koordynacją ruchów i odczytywaniem sygnałów swojego ciała. Nieumiejętność rozluźnienia mięśni, a nawet brak rozróżniania napięcia od rozluźnienia może powodować w dorosłym życiu permanentne napięcie. Ważna jest również odpowiednia siła mięśni, która jest niezbędna dla zdrowia oraz jako czynnik pozwalający na kształtowanie możliwości i zapobiegający urazom. Trening siłowy jest wskazany także dla dzieci, ale powinien być dostosowany do ich możliwości. Mięśnie szkieletowe stają się podatne na wpływ treningu siłowego już od najmłodszych lat (5)
joga dzieci1
Oczywistym jest, iż dzieci wymagają innego podejścia niż dorośli, gdyż nie stanowią ich miniatury, lecz fizjologicznie znacznie się od nich różnią. "Dzięki odpowiedniemu treningowi dzieci mogą, jeszcze przed okresem dojrzewania, poprawić wydolność tlenową, beztlenową oraz siłę" (6) Dzieci szybko zmieniają się fizycznie jak i psychicznie, dlatego dzieci w różnym wieku nie można traktować tak samo.
Wprowadzanie ćwiczeń opartych na jodze można zacząć u dzieci w wieku przedszkolnym, nie są one jednak przygotowane do formalnych zajęć jogi. W tym okresie odnotowujemy wzrost dziecka, systematyczny przyrost masy ciała oraz rozwój poszczególnych układów narządowych. Dzieci nie potrafią długo koncentrować się na jednej rzeczy i charakteryzują się dużą ruchliwością, dlatego zajęcia powinny mieć formę zabawy. W trakcie zabawy dzieci uczą się podstawowych form ruchu: stania, chodzenia, biegania itp. a z czasem bardziej złożonych.(7). Zabawy przykuwają uwagę znaczne lepiej niż inne sposoby nauczania, ponieważ wymagają raczej aktywnego zaangażowania niż pasywnego uczestnictwa. W tym wieku trudno dzieciom utrzymać pozycje statyczne, ponieważ mają ograniczoną koordynację ruchową jak i celowość ruchów, w związku z nieukończonym rozwojem kory mózgowej (8), nie mają również możliwości wykonywania większości dynamicznych ruchów. Małe dzieci są bardzo elastyczne, jednakże nie mogą być długotrwale obciążane. Stosowanie w wieku przedszkolnym wyczerpujących obciążeń wytrzymałościowych nie jest wskazane, ze względu na niedojrzałość regulacyjną narządu krążenia oraz metabolizmu (9). Dlatego też ćwiczenia trwające 20–25 minut mogą być dla nich zbyt uciążliwe i męczące (10)

Dzieciom w trakcie zabawy można wprowadzać kilka pozycji jogi (asan) dostosowując je do ich możliwości i zachowując odpowiedni balans ćwiczeń rozciągających i wysiłkowych. Wiele pozycji jogi ma swoje źródło inspiracji w naturze. Przedstawiają zwierzęta, figury bądź postacie mityczne (np.: pies z głową w dół — Adho Mukha Shvanasana, orzeł — Garudasana, góra — Tadasana, trójkąt — Trikonasana, bohater — Virabhadrasana), dlatego też doskonale nadają się do prowadzenia ćwiczeń dla dzieci w formie zabawy opartej na różnego rodzaju bajkach czy historyjkach odwołujących się do natury np. wycieczka do zoo, safari po dżungli. Wskazując dzieciom pozycje do wykonania, dobrze posługiwać się poleceniami kojarzącymi się z danym zwierzęciem czy przedmiotem np.: ugnij nogi jak żaba; bądź wielki jak góra; utrzymuj równowagę jak statek na wodzie.
joga dzieci3
W ten sposób dzieci nie tylko rozwijają się fizycznie a również pobudzają swoją wyobraźnię. Dzieci szybko się nudzą, nauczyciel powinien wzbudzać zainteresowanie ciekawymi opowiadaniami i wykonywać ćwiczenia z podopiecznymi, zachęcając je do naśladowania i powtarzania ćwiczeń. Aby przykuć ich uwagę można dodatkowo np.: pokazywać dzieciom obrazki ze zwierzętami będącymi pierwowzorem danej asany (np. lew, żółw, wąż); rysować na tablicy figury geometryczne odpowiadających pozycjom (np trójkąt), bądź schematy postaci, które dzieci mają naśladować. Gry i zabawy są bardzo starą i rozpowszechnioną formą nauczania przynoszącą efekty nie tylko u dzieci w wieku przedszkolnym, ale również u dzieci w okresie wczesnoszkolnym jak i u nastolatków (11)
Przełomowym etapem jest wiek około ośmiu lat. To właśnie w tym wieku w indyjskiej tradycji, dzieci zaczynają właściwą praktykę jogi. Współcześnie naukowcy dostrzegają szczególne znaczenie tego okresu dla rozwoju fizycznego i psychicznego dziecka, uznając go za koniec dzieciństwa i początek przejścia w dorosłe życie.
Wskazuje się tutaj na następujące fakty mające wskazywać na początek tego procesu:
* Ilość pęcherzyków płucnych jest już stała u dzieci w wieku ośmiu lat, po tym okresie następuje już tylko powiększenie ich objętości. Jest to najlepszy okres na wprowadzenie ćwiczeń oddechowych (pranajama).
* Rozwój systemu immunologicznego, który szybko się rozwija w okresie płodowym, niemowlęcym i w początkowym okresie dzieciństwa, zatrzymuje się w tym wieku.
* Szyszynka, która kontroluje działanie na przysadkę mózgową i cały system dokrewny, ulega przemianie w wieku około ośmiu lat.
* Psychologiczny rozwój powoduje rozróżnienie pomiędzy "ja" i tym, co "inne".
* Myślenie abstrakcyjne oraz zdolność rozumienia koncepcji i idei, stanowiące podstawę rozwoju zdolności technicznych i socjalizacji, ma swój początek w wieku ośmiu lat. (12)
joga dzieci4
Dzieci w wieku wczesnoszkolnym (7-12 lat) są bardziej chętne do współpracy i bardziej zaangażowane w praktykę jogi. Na tym etapie rozwoju dziecko jest mocno zbudowane, dysponuje znacznymi zasobami energii. "Chętnie się bawi i rywalizuje, wykazując znaczną szybkość w ruchu, chociaż prędko się męczy. W tym wieku dzieci przejawiają duże dyspozycje szybkościowe, łatwo i wszechstronne przyswajają uproszczone lub nawet całościowe elementy techniczne. Późniejszy okres młodszego wieku szkolnego (10-12 lat) bywa nazywany "złotym wiekiem" dla podkreślenia wszystkich sprzyjających warunków prezentowanych przez organizm pod względem sprawnościowym" (13) Jednak słuchanie długich i skomplikowanych poleceń może powodować dekoncentrację i rozpraszanie uwagi dziecka. Wskazane są więc krótkie i jasne sugestie, a także różnorodność i mnogość pozycji.
W wieku ośmiu lat dzieci mogą zacząć praktykę bardziej dynamicznych i wysiłkowych ćwiczeń, jak cykl Powitania Słońca (Surja Namaskar).
Dojrzewa zmysł równowagi, co prowadzi do udoskonalenia odczuwania motoryki ruchu i umożliwia wykonywanie ćwiczeń ruchowych o bardzo złożonym układzie, sprzyjając jednocześnie utrwalaniu w pamięci doświadczeń ruchowych. W tym okresie dziecko również ma dobre warunki do kształcenia wytrzymałości. (14) Trening musi być jednak dostosowany do etapu rozwoju dziecka. Przed okresem pełnego ukształtowania układu statyczno-ruchowego nie należy rozpoczynać maksymalnych i intensywnych obciążeń siłowych. "Zbyt wczesny trening może prowadzić do mikrourazów nasad kończyn długich, a zwłaszcza niebezpiecznych urazów kręgosłupa" (15) W przypadku jogi tego typu zagrożenie jest zminimalizowane, gdyż ćwiczenia wykonywanie są z obciążeniem ciężarem własnym ciała. Rozwój pęcherzyków płucnych jest właściwie zakończony już u sześcioletnich dzieci, pojemność i objętość płuc powiększa się aż do ukończenia dojrzewania (16). Budowa płuc w wieku wczesnoszkolnym pozwala więc w na wprowadzenie prostych ćwiczeń technik oddechowych (Nadi Shodana Pranajama — bez kumbhaki, wstrzymania oddechu).

joga dzieci5
Dzieci w wieku wczesnoszkolnym można uczyć prostych technik relaksacyjnych dostosowując instrukcje do poziomu zrozumienia dziecka, jednak ćwiczenia te, (przykuwające uwagę), nie powinny trwać więcej niż 10 minut. W "Yoga Education for Children", autor podaje trzy proste ćwiczenia inspirowane jogą:
* Koncentracja bez wysiłku — łokcie oparte o stół, dłonie zasłaniają oczy, w tej pozycji należy wykonać 12 głębokich powolnych wdechów i wydechów. Następnie dziecko powinno wyobrazić sobie krajobraz lub miejsce, które bardzo lubi, niech wyobrazi sobie, że jest w tym miejscu pośród drzew, wzgórz itd.
* Uwaga i wyobraźnia — należy umieścić obraz lub przedmiot przed dzieckiem, które spogląda na obiekt w bezruchu i bez wysiłku. To ćwiczenie powinno trwać 30 sekund. Następnie, z zamkniętymi oczyma, dziecko powinno bardzo wyraźnie wyobrazić sobie przedmiot. Po tym kolejny raz powinno spojrzeć na detale przedmiotu.
* Relaks (yoganidra) — kiedy dziecko leży na macie, prowadzący nazywa kolejne części ciała, do których dziecko nie poruszając się, prowadzi uwagę. Należy zacząć od kciuka prawej ręki, przejść w kierunku ramienia, a następnie przenosi uwagę w kierunku dużego palca prawej nogi. Procedurę należy powtórzyć dla lewej strony i skończyć na głowie. Następnie można poprosić o wyobrażenie jakiegoś miłego obrazu (krajobraz, plaża itd). (17)
Dzieci w tym wieku spędzają dużo czasu w pozycji siedzącej. Nieprawidłowe siedzenie może doprowadzić do różnego rodzaju anomalii układu mięśniowego, powodując skrzywienia i deformacje kręgosłupa. W tym okresie także stale zmniejsza się czas przeznaczony na ruch w ciągu dnia, większego więc znaczenia nabiera intensywność i charakter obciążeń fizycznych. Niezbędna staje się profilaktyka ukierunkowana na utrzymanie właściwej postawy. (18)
W jodze duży nacisk kładzie się na prawidłową postawę i symetryczny rozwój mięśni zarówno lewej jak i prawej strony ciała, co wobec niedojrzałości układu szkieletowego u dzieci ma istotne znaczenie. Ćwiczenia dla dzieci opierają się na wielu podstawowych pozycjach: stojących (jak Tadasana, Trikonasana), siedzących (np.: Dandasana), pozwalających na opanowanie przez dzieci umiejętności utrzymania prawidłowej postawy.
Joga dla dzieci wpływa dobrze nie tylko na kształtowanie postawy fizycznej ciała, ale ma też potwierdzony pozytywny wpływ na intelektualny i emocjonalny rozwój dzieci.
Bibliografia:
(1) por. Sulochana D. Telang: Understending Yoga throught body knowledge, Pune 2003, s. IX.
(2) Hansa Jayadeva Yogendra, Armaiti Neriosang Desai: Yoga for Back and Joint, Mumbai 2006, s. 6.
(3) Swami Satyananda Saraswati: Yoga Education for Children, New Delhi 2006, s. 2.
(4) ibidem.
(5) Artur Jaskólski, Anna Jaskólska: Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego, Wrocław 2005, s. 356.
(6) Ibidem. s. 354.
(7) Dobrzański, Medycyna Sportu i Wychowania Fizycznego, Warszawa 1989, s.166.
(8) ibidem s.165.
(9) ibidem s.166.
(10) Jeśli nauczyciel potrafi poprowadzić zajęcia ciekawie w formie zabawy, angażując pełną uwagę dzieci, to ćwiczenia mogą trwać nawet 30-40 minut. Swami Satyananda Saraswati, Yoga Education for Children..., s. 94.
(11) Swami Satyananda Saraswati, Yoga Education for Children..., s. 29.
(12) ibidem s. 31-3.
(13) Katowski, Teoria Sportu, s.94
(14) Ibidem.
(15) Osiński, Antropomotoryka, s.2007.
(16) Artur Jaskulski, Anna Jaskulska: Podstawy Fizjologii ... dz.cyt. s. 347.
(17) Swami Satyananda Saraswati: Yoga Education for Children..., s. 108-9.
(18)  T. Dobrzański: Medycyna Sportu... dz. cyt., s. 168.

zdjęcia (praktyki dzieci - Joga Żoliborz): Bernard Borowy
gawlińska

Patrycja Gawlińska

Ukończyła kurs instruktora rekreacji ruchowej ze specjalnością hatha joga na AWF w Katowicach. W Mysore, kolebce dynamicznej formy jogi (Astanga Vinyasa Yoga), ukończyła kurs asan (pozycji jogi), pranayamy (ćwiczeń oddechowych), mudr (ćwiczeń energetycznych) i nauczycielski pod kierunkiem BNS Iyengara. Obecnie pisze pracę doktorską na temat jogi pod kierunkiem prof. Janusza Szopy na AWF w Katowicach . Wegetarianka i wielbicielka indyjskich słodyczy.
 
 
 
 
 
Opublikuj na:
Polecamy:   1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10
Dlaczego pozycje, których unikasz, są tymi, których najbardziej potrzebujesz?

Mówi się, że joga jest podróżą w głąb siebie. Praktyki takie jak medytacja, pranajamy i asany są lustrami odbijającymi nasze relacje z samym sobą. I jak wszystko to, co warto w życiu robić, tak i joga może czasem podnosić nas na duchu, a innym razem rzucać nam trudne wyzwania. Oto kilka wskazówek, k...

Kalarippajat – ścieżka wojownika, źródło zdrowia i równowagi

Kalarippaajat nazywane bywa skarbem Wschodu, darem z przeszłości, z którego ludzie znowu uczą się korzystać. Dzieje tej pradawnej sztuki walki, a właściwie całego systemu dbania o ciało i ducha, ćwiczeń, masaży i odpowiedniego sposobu odżywiania się, nikną w mrokach dziejów....

Pyszne, wegetariańskie pasty do chleba

Wielbicieli domowych past i smarowideł nie trzeba przekonywać , że takie zrobione w domu smakują najlepiej. Zachęcamy do wypróbowania przepisów i życzymy smacznego! ...

5 pozycji jogi pomocnych przy Zespole Jelita Drażliwego

Kiedy zaczyna dziać się coś nie tak jak trzeba w twoich jelitach, oznacza to, że dzieje się coś nie tak jak trzeba również w twoim życiu. Jelita mogą bowiem wysyłać sygnały tak samo do mózgu jak i do brzucha....

Joga w Chorwacji! Zaplanuj wyjątkowe wakacje!

Wyobraźcie sobie krystalicznie czyste morze, dziewicze krajobrazy i praktykę jogi na plaży na ciepłym piasku :) Do tego niepowtarzalny bałkański klimat, doskonała kuchnia i szkolenie nurkowe. ...

Asana tygodnia: Supta Padangusthasana II – wariant z paskiem do jogi - zobacz nagranie

Pomoże optymalnie rozciągnąć tyły nóg, złagodzi rwę kulszową, a jej regularne wykonywanie otworzy biodra i miednicę. Użycie paska, umożliwi stopniowe i bezpieczne poszerzanie zakresu ruchu. Asana doskonała dla miłośników biegania – aktywizuje i wzmacnia mięśnie nóg, pozwalając utrzymać je w do...

Joga a nerwica

Szacuje się, że na nerwicę (zaburzenia lękowe) może cierpieć nawet osiem milionów Polaków! Oznacza to, że każdy może się z nią w swym życiu zetknąć. Przyczyna nerwic jest złożona i niełatwa do zdefiniowania, składa się na nią najczęściej kilka traumatycznych czynników. Jedno jest pewne. Nerwica bard...

Dlaczego Ajurweda ?

Ajurweda jest sztuką życia w harmonii z prawami natury. Jest systemem filozoficzno - medycznym, który w niezwykle głęboki sposób opisuje naturę człowieka. Ajurweda jest holistycznym systemem uzdrawiania, szczegółowo omawia fizyczną budowę człowieka, funkcje umysłu oraz wagę duchowości w życiu. ...

Africa Yoga Project w ogarniętej wojną Somalii

Somalijska nastolatka Ibshira rozgląda się uważnie, sprawdza, czy nikt jej nie śledzi. Mija ruiny zbombardowanych budynków i patrole żołnierzy uzbrojonych w broń maszynową – tak Reuters rozpoczyna swój reportaż z Mogadiszu, stolicy ogarniętej od dekad wojną Somalii. Realizowany jest tam specja...

Masaż Shantala - pierwsza joga dziecka

Masaż Shantala wywodzi się z tradycji indyjskiej, w której umiejętność masowania przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. Od stuleci matki masują w ten sposób dzieci - już od pierwszych chwil ich życia. ...

  
kalendarium wydarzeń
Poprzednie
Luty 2017
Następne
PWŚCPSN
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728 
pokaż wszystkie
więcej
pokaż wszystkie
Partnerskie szkoły jogi
  

Partnerzy portalu
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

  
Joga Portal - Pierwszy, ogólnopolski serwis joga-joga.pl - Kraków - Poznań - Wrocław - Trójmiasto - Lublin
Wakacje z joga, wakacyjne kursy jogi oraz wyjazdy organizowane przez szkoły Jogi z całej Polski. Wyszukiwarka szkół jogi: Kraków, Poznań, Wrocław, Trójmiasto, Lublin a także wiele innych miast z całej Polski. Pozycje jogi, joga na DVD, książki o jodze,joga-sklep, forum a także medytacja, ajurweda, kursy rozwoju oraz masaż tajski. Najnowsze wydarzenia, pytania oraz odpoweidzi, wywiady oraz joga w ciąży i joga dla dzieci - Indie i joga w Indiach a także abc jogi i wakacje z jogą podróżowanie po Azji